Przedszkole domagało się różnicy w dotacji od gminy. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

W związku ze skargą kasacyjną powoda P. K. od wyroku Sądu Okręgowego

w Poznaniu z 15 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 1452/25

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały

spełnione.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma

znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której

zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września

2012 r., II CSK 180/12, oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne

wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo

I CSK 1452/25

3

dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej

argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej

szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne

(por. postanowienia SN z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK

220/06).

Skarżący wskazał, że w jego ocenie w ramach niniejszej sprawy występuje

istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na następujące

pytania:

„Czy dotacja stanowi korzyść majątkową dla majątku beneficjenta zasilającą

ten majątek, jej zaniżenie skutkuje utratą korzyści po stronie beneficjenta,

natomiast gmina - z uwagi na specyfikę dotacji może - uchylając się przed

odpowiedzialnością odszkodowawczą za utracone korzyści - dowieść przyczyny

rezerwowej i albo zmniejszyć swoją odpowiedzialność, albo zupełnie ją znieść? Czy

też dotacja to jedynie cudze środki w czasowej dyspozycji beneficjenta dotacji, nie

zasilające jego majątku, zatem pozbawienie ich nie stanowi pozbawienia korzyści?”

Jednocześnie według skarżącego w sprawie zaistniała potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, „to jest art. 361 § 2 k.c.

w zw. art. 126 ustawy o finansach publicznych i w zw. z art. 251 ustawy z dnia 27

sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez wskazanie czy:

a) dotacja stanowi korzyść majątkową dla beneficjenta dotacji, a jej nie

wypłacenie (zaniżenie) jest pozbawieniem należnej korzyści rodzącym

I CSK 1452/25

4

odpowiedzialność odszkodowawczą (lucrum cessans), czy też korzyść z tytułu

dotacji ma jedynie charakter hipotetyczny, a sama dotacja korzyścią dla majątku

beneficjenta nie jest i nie zasila tego majątku,

b) odpowiedzialność organu dotującego, w przypadku zaniżenia dotacji

oświatowej, ogranicza się jedynie do straty (damnum emergens), tj. szkodę

stanowią jedynie wydatki (uszczuplenie) z majątku beneficjenta dotacji, poniesione

w celu realizacji zadania publicznego.”

Wskazywane przez skarżącego wątpliwości zostały już rozstrzygnięte

w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia

2022 r., II CSKP 668/22, wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2025 r., II CSKP

1922/22, wyrok Sądu Najwyższego z 30 lipca 2024 r., II CSKP 1792/22) natomiast

zasadnicze znaczenie w kontekście niniejszej sprawy ma uchwała Sądu

Najwyższego z 27 marca 2025 r., III CZP 46/23, w której wskazano, że w razie

wypłacenia zaniżonej dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 2b ustawy z dnia

7 września 1991 r. o systemie oświaty - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31

grudnia 2016 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943) - osobie prowadzącej niepubliczne

przedszkole przysługuje w granicach określonych w art. 361 § 2 k.c. roszczenie

odszkodowawcze na podstawie art. 471 k.c. stosowanego per analogiam z tytułu

szkody spowodowanej wydatkowaniem własnych środków na realizację zadań

podlegających dofinansowaniu dotacją.

Niewypłacenie przez podmiot publicznoprawny odpowiedniej kwoty dotacji

stanowi jedynie źródło szkody (zdarzenie szkodzące), a zatem poszkodowany - to

jest podmiot uprawniony do dotacji - nadal, na ogólnych zasadach, musi podnieść

i wykazać, że poniósł szkodę w określonej wysokości. Szkodą nie jest więc samo

tylko nieotrzymanie świadczenia publicznoprawnego w należnej wysokości.

W ramach procesu o odszkodowanie konieczne jest wykazanie na przykład, że

osoba prowadząca przedszkole w celu realizacji zadań oświatowych, które powinny

były zostać sfinansowane z dotacji, wobec niewypłacenia dotacji w należnej

wysokości zaangażowała inne środki, co spowodowało doznanie przez tę osobę

określonego uszczerbku majątkowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia

2022 r., II CSKP 668/22).

I CSK 1452/25

5

Sądy obu instancji zasadnie zatem uznały, że dochodząc roszczenia

odszkodowawczego powód powinien był przytoczyć i udowodnić fakty wskazujące

na poniesienie przez niego szkody w określonej wysokości. Pozwana już

w odpowiedzi na pozew zwracała uwagę, że w reżimie odpowiedzialności

odszkodowawczej powód powinien wykazać szkodę, a tymczasem ograniczył się

do podania kwoty, o jaką w jego przekonaniu dotacja oświatowa została w danym

okresie zaniżona. Powód w dalszym toku rozpoznania sprawy nie sformułował

natomiast nawet konkretnych twierdzeń odnoszących się do poniesionej przez

niego szkody, w szczególności jej wysokości, sprowadzając swą argumentację

przede wszystkim do przytoczenia poglądów z tej grupy orzeczeń, które jako

szkodę traktują samo nieotrzymanie dotacji czy też przyjmujących koncepcję

szkody samoistnej, a tym samym upatrując poniesionej przez niego szkody jako

rachunkowej różnicy pomiędzy dotacją otrzymaną a wyliczoną jako prawidłowa

(por. pismo powoda z 18 listopada 2022r.). Wprawdzie powód podniósł, że

w objętym pozwem okresie źródłem finansowana przedszkola były m.in. jego środki

własne, w tym prywatne (pismo z 18 listopada 2022 r. - k. 140, pismo z 22 marca

2023 r. - k.215 i pismo z 4 kwietnia 2023 r. - k.230b), ale nie określił ich wysokości.

Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

wątpliwości nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania. Według Sądu

Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

[a.ł]

I CSK 1452/25

6