SN odmówił przyjęcia skargi spółki w sporze o zasiedzenie nieruchomości Skarbu Państwa

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawcy P. sp. z o.o. w W. od

postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 października 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1454/26

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz

znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych

przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem jego

rozstrzygnięcie powinno mieć znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (zob. m.in.

postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z

6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Skarżący zaś wskazał, że w ramach niniejszej sprawy występują

następujące zagadnienia prawne:

1. „Czy w sprawie o zasiedzenie, jeśli przed 1 lutego 1989 r. i po tej dacie

nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa, pozostawała we władaniu

I CSK 1454/26

3

przedsiębiorstwa państwowego w ramach sprawowanego przez to

przedsiębiorstwo zarządu operatywnego, a początkiem biegu terminu zasiedzenia

jest data 1 lutego 1989 r., przedsiębiorstwu państwowemu można przypisać w myśl

art. 336 k.c. w zw. z art. 128 k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 1989

r. władanie nieruchomością jak posiadacz samoistny wywodząc ten fakt z

wykonywania przez to przedsiębiorstwo zarządu nieruchomością przed 1 lutego

1989 r.?”

2. „Czy w sprawie o zasiedzenie, jeśli przed 1 lutego 1989 r. i po tej dacie

nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa, pozostawała we władaniu

przedsiębiorstwa państwowego w ramach sprawowanego przez to

przedsiębiorstwo zarządu, a początkiem biegu terminu zasiedzenia jest data 1

lutego 1989 r., brak jakiejkolwiek aktywności Właściciela - Skarbu Państwa w

zakresie uprawnień właścicielskich przy jednoczesnym dalszym władaniu

nieruchomością przez to przedsiębiorstwo może być w myśl art. 336 k.c.

traktowane jak przejaw posiadania samoistnego?”

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że argumenty podniesione

w skardze kasacyjnej sprowadzają się wyłącznie do pytania o czysto incydentalnym

i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie elementów, które mogłyby

pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy – w ramach rozpoznania skargi

kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym wymiarze. W konsekwencji,

podniesiona kwestia nie może zostać uznana za istotne zagadnienie prawne w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Ponadto wyjaśnić trzeba, że Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu

sędziów - zasadzie prawnej - z 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91, (OSNC 1991, nr

10-12, poz. 118) rozstrzygnął, że z chwilą wejścia w życie ustawy z 31 stycznia

1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny zniesiona została zasada, że jedynie

Skarbowi Państwa może przysługiwać prawo własności mienia państwowego, w

wyniku czego państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną w zakresie

nabywania składników majątkowych na własność. Zmiana art.128 k.c. dokonana tą

ustawą nie spowodowała przekształcenia przysługujących państwowym osobom

prawnym - z mocy przepisów Kodeksu cywilnego i ustaw szczególnych - uprawnień

do części mienia ogólnonarodowego, pozostających w ich zarządzie w dniu wejścia

I CSK 1454/26

4

w życie tej ustawy. Przekształcenie zarządu w odniesieniu do budynków, innych

urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach w prawo własności, nastąpiło na

podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i

wywłaszczeniu nieruchomości, a co do innych składników majątkowych (w prawo

własności) nastąpiło na podstawie ustaw określających ustrój majątkowy

państwowych osób prawnych.

W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że państwowe

osoby prawne dopiero z dniem 5 grudnia 1990 r. na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z 29

września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu

nieruchomości, uzyskały tytuł prawny do - będących wcześniej w ich użytkowaniu -

budynków i innych urządzeń, znajdujących się na gruntach stanowiących własność

Skarbu Państwa lub gmin; nabycie nastąpiło odpłatnie, jeśli obiekty te nie były

wybudowane ze środków własnych nabywających je państwowych osób prawnych.

Przed 5 grudnia 1990 r. korzystanie z nieruchomości Skarbu Państwa przez

przedsiębiorstwo państwowe nie mogło być zatem wyrazem posiadania

samoistnego, którego wykonywanie byłoby skierowane przeciwko Skarbowi

Państwa.

Przyjęty charakter uprawnień przysługujących państwowym osobom

prawnym po dniu 31 stycznia 1989 r. i uchyleniu art.128 § 2 k.c. został następnie

potwierdzony w uzasadnieniu uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 1992

r., W 13/91 (Dz.U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486).

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

[a.ł]