Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanego w sporze o przeniesienie nieruchomości

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego M.K. od wyroku Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z 2 października 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 1506/26

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 3 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie

zostały spełnione.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (postanowienie Sądu

Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003/18/436). W

postanowieniu z 23 marca 2012 r. (II PK 284/11) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że

zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem

prawa materialnego lub procesowego, względnie uregulowaniem prawnym, których

wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, ale także

dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie na zagadnienie prawne

uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez

jego sformułowanie jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia,

określenie przepisów prawa, w związku z którymi powstało, i wskazanie

argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd

I CSK 1506/26

3

Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest

rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne”

(postanowienie Sądu z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK

77/15, z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do

wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi

za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK

304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej

zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny,

że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że

z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez

konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych

sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa

niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny

albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym

państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy

są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej

oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu.

I CSK 1506/26

4

Skarżący zaś wskazał, że w ramach potrzeby wykładni przepisów prawa

budzących poważne wątpliwości tj. art. 156, art. 1561k.p.c.w zw. z art. 316 § 2

k.p.c., występują następujące wątpliwości:

„Czy otwarcie zamkniętej rozprawy w celu umożliwienia wypowiedzi stronie

pozwanej może stanowić konwalidację wcześniejszych uchybień proceduralnych,

skoro ustawodawca w art. 316 § 2 k.p.c., art. 381 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz

art. 323 k.p.c. przewidział wyłącznie trzy ściśle określone przesłanki ponownego

otwarcia, z których żadna nie została spełniona, a orzecznictwo Sądu Najwyższego

(np. wyrok I CKN 902/99 czy III UK 20/10) wyklucza zmianę podstawy faktycznej

powództwa przez sąd poza żądaniem powoda?

Czy pouczenie strony reprezentowanej przez profesjonalnego

pełnomocnika, udzielone po zamknięciu rozprawy i prowadzące do jej ponownego

otwarcia (art. 225 k.p.c.), mieści się w granicach dopuszczalnych czynności

procesowych sądu (art. 5 k.p.c. w zw. z art. 1561 k.p.c.), czy stanowi przekroczenie

kompetencji, skoro pouczenia ograniczają się do czynności procesowych, a nie

materialnoprawnych strategii, i nie uzasadnia odejścia od przesłanek art. 316 § 2

k.p.c. wymagających ujawnienia istotnych okoliczności po zamknięciu?”

Jednocześnie według skarżącego w sprawie występują „istotne zagadnienia

prawne oraz potrzeba wykładni przepisów – zakres pojęcia „rozporządzenia” z art.

930 § 1 k.p.c. - art. 156 i 1561 k.p.c. w zw. art. 316 § 2 k.p.c. w zw. z art. 5 k.p.c.

w zw. z art 3 i 232 k.p.c.”

„W powyższym zakresie skarżący stawia pod rozpoznanie wniosek: czy

dopuszczalne jest ponowne otwarcie rozprawy po jej zamknięciu w celu udzielenia

stronie pouczeń z art. 156 i 1561 k.p.c., jeżeli:

(1) pouczenia te nie ograniczają się do objaśnienia czynności

procesowych i oceny zgłoszonych już twierdzeń oraz dowodów, lecz prowadzą do

faktycznego „ukierunkowania” postępowania przez sąd, obejmującego

wskazywanie jawnych wpisów z księgi wieczystej, dopytywanie pełnomocnika o ich

treść oraz sugerowanie przebudowy roszczeń;

(2) celem i skutkiem takiego działania jest umożliwienie stronie

powodowej - reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika - dokonania

modyfikacji powództwa po zamknięciu rozprawy, w ten sposób, że dochodzi do

I CSK 1506/26

5

zmiany podstawy faktycznej powództwa, a tym samym do konwalidowania jej

wcześniejszej bierności i uchybień kosztem strony pozwanej;

(3) jednocześnie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki otwarcia

rozprawy na nowo, w szczególności wynikające z art. 316 § 2 k.p.c. (brak

ujawnienia nowych, istotnych okoliczności po zamknięciu rozprawy), zaś utrwalone

orzecznictwo Sądu Najwyższego wymaga, aby sąd orzekał wyłącznie w granicach

żądania i podstawy faktycznej wskazanej przez powoda i nie mógł samodzielnie

kształtować tej podstawy ani „ratować” powództwa przez ingerencję w treść

roszczeń?”

Poza tym skarżący wskazał na występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych sprowadzających się do odpowiedzi na następujące pytania:

a. „Czy sąd powszechny orzekając na podstawie art. 64 k.c. o przeniesieniu

własności nieruchomości (udziału w nieruchomości), która w chwili orzekania jest

obciążona hipoteką lub zajęta w toku postępowania egzekucyjnego, może w

sentencji wyroku ukształtować treść tego rozporządzenia w ten sposób, że:

(1) stwierdzi przeniesienie własności nieruchomości w stanie wolnym od

obciążeń i roszczeń osób trzecich, ze skutkiem erga omnes,

a jeżeli tak

(2) w jakim zakresie i z jakim skutkiem wobec wierzycieli egzekwujących,

w szczególności w świetle art. 64 k.c. i art. 930 k.p.c.?”

b. „Czy sąd, uwzględniając żądanie przeniesienia własności nieruchomości

„bez w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich” mimo istniejącego

zajęcia, nie kreuje de facto rozporządzenia o charakterze warunkowym w

rozumieniu art. 157 § 2 k.c., oraz czy takie orzeczenie może zostać uznane za

prawidłowe w świetle systemowej funkcji art. 930 § 1 k.p.c., który zastrzega, że

rozporządzenie po zajęciu pozostaje ważne, lecz jest ex lege bezskuteczne wobec

wierzyciela egzekwującego, a egzekucję prowadzi się tak, jak gdyby zbycie nie

nastąpiło?”

c. „Czy w świetle art. 157 § 2 k.c. w zw. z art. 930 § 1 k.p.c. dopuszczalne

jest przeniesienie własności nieruchomości już zajętej w postępowaniu

egzekucyjnym i określenie tego przeniesienia, iż ma nastąpić „w stanie wolnym od

obciążeń i roszczeń osób trzecich”, a tym samym tworzy szczególną kategorię

I CSK 1506/26

6

„rozporządzenia z góry ograniczonego” w skutkach? Innymi słowy: czy system

prawny dopuszcza zawieranie ważnych, lecz od początku nie tylko

bezskutecznych, ale nieważnych?”

d. „Czy wyrok, który - przy świadomości istniejącego zajęcia i obciążeń -

przenosi własność nieruchomości „w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób

trzecich”, nie wykracza poza ustawowy model ważnego, lecz względnie

bezskutecznego rozporządzenia i nie prowadzi do skonstruowania czynności

rozporządzającej sprzecznej z art. 157 § 2 k.c.?”

e. „Czy w świetle art. 64 k.c. w zw. z konstrukcją umowy deweloperskiej jako

zobowiązania o charakterze ustanowienia lub przeniesienia na nabywcę po

zakończeniu przedsięwzięcia deweloperskiego prawa dopuszczalne jest

zasądzenie - w drodze wyroku zastępującego oświadczenie woli - przeniesienia

własności lokalu (lub nieruchomości) w sytuacji braku wykonania istotnej części

zobowiązania dewelopera (w szczególności w zakresie wzniesienia obiektu w

posiadającego istotne wady, uniemożliwiające korzystanie z nieruchomości), a więc

wtedy, gdy przedmiot świadczenia nie osiągnął jeszcze cech i funkcji określonych w

stosunku obligacyjnym?

a także w zakresie przypadku szczególnego

f. Czy w świetle art. 64 k.c., przy uwzględnieniu konstrukcji umowy

deweloperskiej jako zobowiązania do ustanowienia lub przeniesienia na nabywcę

po zakończeniu przedsięwzięcia deweloperskiego określonego prawa,

dopuszczalne jest zasądzenie -w drodze wyroku zastępującego oświadczenie woli -

przeniesienia własności lokalu (lub nieruchomości) na rzecz nabywców, którzy w

treści swojego żądania domagają się przeniesienia własności przy jednoczesnym

utrzymywaniu, że nieruchomość obciążona jest istotnymi wadami

uniemożliwiającymi prawidłowe korzystanie, oraz gdy sąd nie dokonuje

uprzedniego ustalenia istnienia, rodzaju i zakresu tych wad, a więc nie weryfikuje,

czy przedmiot świadczenia osiągnął cechy i funkcje określone w stosunku

obligacyjnym?”

g. „Czy przeniesienie własności w ramach umowy deweloperskiej może

obejmować nieruchomość, która nie osiągnęło cech i funkcji, na jakie strony się

I CSK 1506/26

7

umówiły (np. obiekt w stanie głęboko nieukończonym, obarczony istotnymi wadami,

uniemożliwiającymi korzystanie zgodnie z przeznaczeniem?”

h. „Czy też natura tego stosunku prawnego zakłada funkcjonalny związek

między etapem wytworzenia rzeczy a etapem rozporządzającym, w tym sensie, że

dopiero osiągnięcie określonego stopnia ukończenia i zgodności z umową

aktualizuje roszczenie o przeniesienie własności?”

i. „Czy na gruncie art. 3 k.p.c. można przypisać pozwanemu naruszenie

obowiązku lojalności procesowej z tej tylko przyczyny, że nie ujawnił sądowi faktów

powszechnie znanych, wynikających z jawnych ksiąg wieczystych, oraz nie powołał

twierdzeń i dowodów, z których sam nie wywodzi żadnych skutków prawnych, w

szczególności, gdy po jego stronie nie istnieje roszczenie materialnoprawne,

którego realizacji miałoby służyć takie „ukierunkowanie” postępowania?”

Jednocześnie w opinii skarżącego jego skarga kasacyjna była oczywiście

uzasadniona, ponieważ „sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu drugiej

instancji prowadzi do sytuacji, w której zaskarżone orzeczenie nie poddaje się

realnej kontroli kasacyjnej, a tym samym narusza standard wynikający z art. 328 §

2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 378 § 1 k.p.c.”

Ponadto skarżący przyjął, że „postępowanie obarczone jest nieważnością

w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Po zamknięciu rozprawy sąd - mimo braku

przesłanek określonych w art. 316 § 2 k.p.c. - dokonał jej ponownego otwarcia w

celu udzielenia stronie powodowej pouczeń i umożliwienia jej modyfikacji żądania.

Czynność ta przekraczała granice uprawnień sądu i pozbawiła stronę pozwaną

prawa do rozpoznania sprawy przez sąd bezstronny i niezawisły, a tym samym

naruszyła art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Otwarcie rozprawy po jej zamknięciu z

innych przyczyn niż wskazane w art. 316 § 2 k.p.c. skutkuje wadliwością o

charakterze bezwzględnym, gdyż sąd orzekał po ustaniu swojej jurysdykcyjnej

właściwości w danej fazie procesu.”

Po pierwsze nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko pozwanego, który

nieważności postępowania upatruje w pozbawieniu go możności obrony swoich

praw. Naruszenia tego pozwany dopatruje się w ponownym otwarciu zamkniętej

rozprawy w celu poinformowania stron o zmianie numeru księgi wieczystej oraz

I CSK 1506/26

8

umożliwienia im przedstawienia pisemnego stanowiska odnoszącego się do tej

okoliczności.

Tak sformułowany zarzut nie uwzględnia jednak rzeczywistego przebiegu

postępowania. Pozwanemu zapewniono bowiem możliwość odniesienia się do

wskazanej kwestii zarówno w formie pisemnej, jak i ustnie na rozprawie. Nie

sposób zatem przyjąć, aby wskutek podjętych przez Sąd czynności został on

faktycznie pozbawiony możliwości przedstawienia swoich racji, zgłoszenia

stosownych zarzutów czy podjęcia innych czynności służących ochronie jego

interesów procesowych. Samo niezadowolenie strony ze sposobu prowadzenia

postępowania lub podejmowanych przez sąd czynności procesowych nie może

natomiast zostać utożsamione z pozbawieniem jej możności obrony praw.

Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw,

powinna uwzględniać całokształt przebiegu postępowania, w szczególności zaś to,

czy strona miała rzeczywistą możliwość zapoznania się z okolicznościami istotnymi

dla rozstrzygnięcia oraz przedstawienia odnoszących się do nich twierdzeń

i argumentów. Skoro pozwanemu takie możliwości zostały zapewnione, brak jest

podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła nieważność

postępowania z przyczyny określonej w art. 379 pkt 5 k.p.c.

Ponadto Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że łączenie przesłanki oczywistej

zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

lub potrzeby wykładni przepisów budzi poważne zastrzeżenia. Jednoczesne

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami

prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawa) generalnie

wyklucza możliwość stwierdzenia oczywistej zasadności skargi. Przesłanki

uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art.

3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się, co do zasady, wykluczają, ponieważ zakładają

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny

(pkt 1), jak i prywatny skarżącego (pkt 4). Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której

wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna

wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

(postanowienie Sądu z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22).

I CSK 1506/26

9

Odnosząc się zaś do przedstawionych zagadnień prawnych oraz potrzeby

wykładni przepisów prawa należy przyjąć, że nie uzasadniają przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania ani na podstawie art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., ani na

podstawie art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że znaczna część

sformułowanych przez skarżącego pytań nie ma charakteru abstrakcyjnych

zagadnień prawnych, lecz zmierza w istocie do uzyskania od Sądu Najwyższego

oceny prawidłowości konkretnych czynności podjętych przez Sąd w realiach

niniejszej sprawy. W utrwalonym zaś orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że zagadnienie prawne przedstawione jako podstawa przyjęcia skargi

kasacyjnej powinno być sformułowane w sposób ogólny i abstrakcyjny,

umożliwiający udzielenie odpowiedzi mającej znaczenie wykraczające poza

rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Nie może ono sprowadzać się do dokonania

subsumcji szczegółowych elementów ustalonego stanu faktycznego, nie może mieć

zatem charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu odpowiedzi dotyczącej

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

rozstrzygnięcia. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r.,

III CZP 66/02, z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, z 5 grudnia 2008 r., III CZP

119/08 oraz z 22 maja 2018 r., I CSK 23/18).

Tym wymaganiom nie odpowiadają pytania przedstawione w niniejszej

skardze. Skarżący wbudowuje bowiem w ich treść własną ocenę konkretnych

czynności Sądu, posługując się takimi sformułowaniami, jak „ukierunkowanie

postępowania”, „sugerowanie przebudowy roszczeń”, „konwalidowanie

wcześniejszej bierności i uchybień” czy działanie „kosztem strony pozwanej”. Nie są

to elementy abstrakcyjnego problemu wykładni wskazanych przepisów, lecz

dokonana przez skarżącego ocena sposobu procedowania Sądu w tej konkretnej

sprawie. Udzielenie odpowiedzi na tak skonstruowane pytania wymagałoby zatem

uprzedniego ustalenia czy czynności Sądu rzeczywiście miały przypisywany im

przez skarżącego charakter, a następnie dokonania ich oceny na tle konkretnego

przebiegu postępowania. Tego rodzaju zagadnienie nie spełnia kryterium

uniwersalności wymaganego przez art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.

I CSK 1506/26

10

Natomiast przebieg postępowania przed Sądem drugiej instancji nie

wskazuje, na tego rodzaju nieprawidłowości. Ponadto kwestia otwarcia zamkniętej

rozprawy na nowo oraz podjęcia przez sąd z urzędu czynności zmierzających do

uzupełnienia materiału sprawy była już analizowana w orzecznictwie Sądu

Najwyższego. I tak w wyroku z 9 listopada 2012 r., IV CSK 303/12, Sąd Najwyższy

podkreślił, że dopuszczenie dowodu z urzędu nie może być co do zasady

kwalifikowane jako naruszenie bezstronności sądu lub zasady równości stron.

Ewentualne naruszenie równowagi procesowej, kontradyktoryjności lub

bezstronności wymaga oceny indywidualnej, dokonywanej na tle konkretnych

okoliczności sprawy. Tym samym sama okoliczność, że sąd ponownie otworzył

rozprawę i podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia określonej kwestii, nie

przesądza o naruszeniu zasad postępowania. Natomiast w ramach niniejszej

sprawy Sąd drugiej instancji, otwierając rozprawę na nowo i zwracając uwagę

powodów na wyodrębnienie się nowej księgi wieczystej z księgi już istniejącej, nie

naruszył zasady równości i kontradyktoryjności. Zagadnienie niedopuszczalnego

orzekania przez sąd na podstawie faktycznej niewskazanej przez powoda należy

bowiem odróżnić od sytuacji, w której sąd zwraca uwagę na zmianę dotyczącą

oznaczenia nieruchomości lub księgi wieczystej i umożliwia stronom

ustosunkowanie się do tej okoliczności. W szczególności z samego ujawnienia

faktu wyodrębnienia nowej księgi wieczystej nie wynika jeszcze, że sąd dokonał

niedopuszczalnej zmiany podstawy faktycznej powództwa.

Również pytania oznaczone przez skarżącego literami a-d nie uzasadniają

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zasadniczy problem prawny dotyczący

skutków przeniesienia własności nieruchomości po jej zajęciu został już bowiem

wyjaśniony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z

29 września 2017 r., V CSK 2/17, wyroki Sądu Najwyższego z 3 lutego 1998 r., I

CKN 403/97, z 29 czerwca 2006 r., IV CSK 196/05, z 7 lutego 2008 r., IV CSK

426/07, z 6 maja 2009 r., II CSK 651/08 oraz z 6 września 2013 r., V CSK 359/12).

W zakresie zaś sformułowania sentencji wyroku przewidującej przeniesienie

nieruchomości „w stanie wolnym od obciążeń i roszczeń osób trzecich”, skarżący

konstruuje pytanie w sposób nadmiernie kazuistyczny. Ocena znaczenia tego

zwrotu zależy przede wszystkim od treści zobowiązania będącego źródłem

I CSK 1506/26

11

roszczenia z art. 64 k.c., treści samego żądania i sentencji orzeczenia oraz rodzaju

konkretnych obciążeń istniejących na nieruchomości. Zaś w ramach niniejszej

sprawy pozwany nie wykazał żadnych okoliczności, które w jakikolwiek sposób

wzbudziłyby wątpliwości Sądu co do zasadności wywiedzionego w niniejszej

sprawie powództwa. Słusznie zatem przyjęły Sądy obu instancji, że wobec braku

podstaw, które pozwalałyby na przyjęcie, że nie powstał (lub wygasł) umowny

obowiązek pozwanego względem powodów o przeniesienie prawa własności

spornej nieruchomości, żądanie powodów znajdowało uzasadnienie w treści art. 64

k.c.

Pytania oznaczone literami e-h są jeszcze silniej związane ze

szczegółowymi okolicznościami sprawy. Skarżący pyta bowiem o nieruchomość

„obarczoną istotnymi wadami”, „uniemożliwiającymi korzystanie”, znajdującą się w

„stanie głęboko nieukończonym” oraz o sytuację, w której sąd nie ustalił „istnienia,

rodzaju i zakresu tych wad”. Udzielenie odpowiedzi na tak sformułowane pytania

wymagałoby w pierwszej kolejności ustalenia czy wady rzeczywiście istniały, jaki

miały charakter, czy uniemożliwiały korzystanie z nieruchomości, jaki był stopień

wykonania inwestycji oraz jaka była dokładna treść zobowiązania dewelopera. Są

to zatem klasyczne pytania subsumpcyjne, a nie abstrakcyjne zagadnienia prawne.

Poza tym charakter prawny umowy deweloperskiej i wynikających z niej

obowiązków był przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego m.in. w uchwale z 16

maja 2008 r., III CZP 35/08. Nie wynika z niej zasada, którą zakłada skarżący, że

występowanie wad samo przez się uniemożliwia przeniesienie własności.

Przedstawione pytania zmierzają więc w istocie do kontroli, czy w konkretnym

stanie faktycznym powodowi przysługiwało już wymagalne roszczenie o

przeniesienie własności.

Także ostatnie pytanie, dotyczące art. 3 k.p.c., zostało skonstruowane

kazuistycznie. Skarżący pyta bowiem, czy można przypisać pozwanemu

naruszenie lojalności procesowej z powodu nieujawnienia „faktów powszechnie

znanych, wynikających z jawnych ksiąg wieczystych”, których pozwany nie uważał

za istotne dla własnego stanowiska procesowego. Ocena, czy określone

zachowanie strony pozostawało w zgodzie z art. 3 k.p.c., wymaga uwzględnienia

sposobu prowadzenia konkretnego procesu, wiedzy strony, treści jej twierdzeń oraz

I CSK 1506/26

12

znaczenia określonego faktu dla rozstrzygnięcia. Pytanie to nie prowadzi więc do

wyodrębnienia uniwersalnego problemu prawnego, lecz do oceny zachowania

pozwanego w niniejszej sprawie.

Nie zasługuje również na podzielenie stanowisko skarżącego, zgodnie z

którym skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z tej przyczyny, że sposób

sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji miałby uniemożliwiać

przeprowadzenie jego realnej kontroli kasacyjnej, a tym samym naruszać standard

wynikający z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 378 § 1 k.p.c.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie daje podstaw do takiej

oceny. Sąd drugiej instancji dokonał badania i oceny zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego, przedstawił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, a

także odniósł się do kwestii podniesionych w apelacji pozwanego. Z uzasadnienia

możliwe jest zatem odtworzenie toku rozumowania, który doprowadził Sąd do

wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym ustalenie przyczyn, dla których

argumentacja przedstawiona przez pozwanego w apelacji nie została

uwzględniona.

Nie można przy tym utożsamiać obowiązku rozpoznania sprawy w granicach

apelacji, wynikającego z art. 378 § 1 k.p.c., z koniecznością sporządzenia

uzasadnienia zawierającego odrębną i szczegółową odpowiedź na każdy argument

czy zarzut sformułowany przez apelującego. Istotne jest, aby z treści uzasadnienia

wynikało, że zarzuty apelacji zostały przez Sąd drugiej instancji rozważone, a

sposób przedstawienia motywów rozstrzygnięcia pozwalał na ustalenie przyczyn,

dla których nie doprowadziły one do zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia

(zob. m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, z 9

lipca 2008 r., I PK 2/08, z 6 lipca 2011 r., I CSK 67/11, oraz w postanowieniu z 11

lipca 2014 r., III CSK 256/13).

Z tych wszystkich względów uznać należy, że wskazana we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej przyczyna nie uzasadnia jej przyjęcia do rozpoznania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

I CSK 1506/26

13

[SOP]