Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji banku w sporze o kredyt z 2008 r.

Pozwem z 4 sierpnia 2021 r., skierowanym przeciwko S. S.A. z siedzibą w

W., powodowie – D. M. i P. B. wnieśli, między innymi, o ustalenie nieważności

spornej umowy kredytu na cele mieszkaniowe […] nr […] z 16 października 2008 r.,

którą to umowę zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego – K. S. A. w W.

(kredyt był przeznaczony był na zakup lokalu mieszkalnego położonego w P. przy

I CSK 1526/25

2

ul. K. […], dla którego Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi

księgę wieczystą KW nr […]); zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwot:

129.858,26 zł tytułem zwrotu nienależnie uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych,

7.102,50 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych opłat dodatkowych, 32.230,12

CHF tytułem zwrotu nienależnie uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych - łącznie

136.960,75 zł i 32.230,12 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty; ewentualnie, ustalenie

bezskuteczności wyszczególnionych w pozwie postanowień umownych wraz z

ustaleniem, że przedmiotowa umowa jest umową kredytu złotowego, pozbawioną

mechanizmu indeksacji i oprocentowaną przy zastosowaniu stawki referencyjnej

LIBOR 3M dla CHF i stałej marży banku oraz zasądzenie z tego tytułu od

pozwanego na rzecz obojga powodów zwrotu nienależnie nadpłaconych rat

kapitałowo-odsetkowych w wysokości 82.841,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie liczonymi od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty; unieważnienie

spornej umowy kredytu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 sierpnia

2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171 poz.

1206) i zasądzenie z tego tytułu od pozwanego łącznie na rzecz obojga powodów

dookreślonych pozwem kwot;

W odpowiedzi na pozew pozwany – S. S.A. w W. wniósł o oddalenie

powództwa w całości, podnosząc jednocześnie zarzuty: przedawnienia roszczenia

powodów w zakresie obejmującym rzekome nadpłaty powstałe w okresie od dnia

zawarcia umowy kredytu do 3 sierpnia 2011 r. z uwagi na fakt, że roszczenia te

powstały na więcej niż 10 lat przed wniesieniem pozwu; potrącenia wierzytelności

powodów o zapłatę z wzajemną wierzytelnością pozwanego o zwrot kwoty

udzielonego powodom kredytu tj. 368.000,00 zł; a w przypadku unieważnienia

przez umowy kredytu oraz nieuwzględnienia ewentualnego zarzutu potrącenia

pozwany podniósł ewentualny zarzut zatrzymania kwoty 368.000,00 zł, stanowiącej

roszczenie pozwanego w stosunku do powodów o zwrot kwoty udzielonego

powodom kredytu.

Wyrokiem z 25 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, w szczególności,

ustalił, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe […] Nr […] z dnia 16 października

2008 r. zawarta przez powodów i K. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jest nieważna

I CSK 1526/25

3

(pkt. 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Apelację od wyroku Sądu I instancji z 25 maja 2022 r. wniosła strona

pozwana zaskarżając go w części, to jest odnośnie do pkt.: 1, 3 i 4. Pozwany

zarzucił wyszczególnione w treści apelacji naruszenie przepisów postępowania tj.:

art. 233 § 1 k.p.c., 2352 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. i 232 k.p.c. i 278 §

1 k.p.c., art. 1561 k.p.c. w zw. z art. 1562 k.p.c. oraz 212 § 2 k.p.c. oraz naruszenie

określonych apelacją przepisów prawa materialnego tzn.: art. 189 k.p.c., art. 69 ust.

1 i 2 pr. bankowego w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 4 pr. bankowego i w zw. z art. 3531

k.c., art. 3581 § 2 k.c., art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 69 ust. 1 i 2 pr. bankowego w zw. z

art. 111 ust. 1 pkt 4 pr. bankowego i w zw. z art. 3531 k.c., art. 3581 § 2 k.c., art. 65

§ 1 i 2 k.c., 3581 § 2 k.c. oraz art. 58 § 1, 2 i 3 k.c., art. 3851 § 1 k.c., 3851 § 1 i 2

k.c., 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG, art. 4 w zw. z art. 1 ust. 1

lit. a) i b) „ustawy antyspreadowej” w zw. z art. 316 § 1 k.p.c., art. 3851 § 2 k.c. w

zw. z art. 56 k.c. i w zw. z art. 56 k.c., 354 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy

93/13/EWG, art.3581 § 2 w zw. z art. 6 Dyrektywy 93/13/EWG oraz art. 358 § 2 i 3

k.c., art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim; art. L ustawy z 23

kwietnia 1964 r. wprowadzającej kodeks cywilny oraz art. 69 ust. 3 pr. bankowego,

art. 3851 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c., art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. We

wnioskach apelujący domagał się, między innymi, zmiany zaskarżonego wyroku

poprzez oddalenie powództwa w całości.

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu apelacja pozwanego podlegała

oddaleniu jako bezzasadna.

Konfrontując się z jej zarzutami Sąd II instancji zważył, między innymi, że

zarzut naruszenia art. 69 pr. bankowego w zw. z art. 58 § 1 k.c. był wprawdzie

uzasadniony, ale ostatecznie nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż o

nieważności spornej umowy kredytu zadecydowała ocena zawartych w umowie

klauzul, w świetle art. 3851 k.c. Odnośnie, natomiast, do zarzutu naruszenia art.

3851 k.c., Sąd II instancji stwierdził, między innymi, że nieistotne były wszystkie te

aspekty sprawy i podnoszone argumenty, które dotyczyły zdarzeń mających

miejsce już po zawarciu umowy, tj. na etapie jej wykonywania (np. kwestia

I CSK 1526/25

4

rynkowości kursów, możliwość zawarcia aneksu do umowy i zmiany waluty kredytu

lub jego spłaty, zmiana przez bank już po zawarciu umowy stosowanych wzorów

lub treści regulaminu o pewne zapisy dotyczące zasad ustalenia kursu). Nie ulegało

wątpliwości, że klauzule abuzywne krzywdzą konsumenta już z samego faktu ich

istnienia w umowie i to niezależnie od tego, w jaki sposób w praktyce są stosowana

przez przedsiębiorcę. Taka interpretacja pozostawała w zgodzie z powszechnie

akceptowanym poglądem, że art. 3851 § 1 k.c. jest instrumentem kontroli treści

umowy (stosunku prawnego). Jednocześnie - w świetle art. 3851 § 2 k.c. w zw. z

art. 3851 § 1 k.c. - przez pojęcie „postanowienia umowy zawieranej z

konsumentem” należało rozumieć całą jednostkę redakcyjną konkretnej umowy. W

realiach przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu odwoławczego, Sąd Okręgowy w

Poznaniu słusznie uznał, że abuzywny charakter mają postanowienia umowy

odnoszące się do mechanizmu indeksacji, który to mechanizm został oparty na

tabelach kursowych tworzonych przez bank. Wykorzystanie mechanizmu indeksacji

i denominacji co do zasady nie narusza natury kredytu lub pożyczki, a także

przepisów ustawy - Prawo bankowe ani innych przepisów prawa krajowego lub

międzynarodowego, aczkolwiek sposób wykonywania mechanizmu

denominacyjnego, w tym w szczególności będącego jego istotną częścią

mechanizmu przeliczeniowego, musi odpowiadać dyrektywom wynikającym z art.

3851 k.c. Kwestionowane zapisy umowy w zakresie, w jakim odsyłały do tabel, nie

mogły być, w ocenie Sąd odwoławczego, traktowane jako postanowienia

jednoznaczne w myśl art. 3851 § 1 zd. 2 k.c. Sąd I instancji prawidłowo uznał także,

że postanowienia umowy odwołujące się do przeliczania walut oraz obejmujące

ryzyko kursowe nie zostały z powodami indywidualnie uzgodnione. Zarzuty apelacji

nie prowadziły, w efekcie, do wniosku, że powodowie mieli rzeczywisty (a nie tylko

potencjalny) wpływ na treść tych klauzul. Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Poznaniu

podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, co do abuzywności umownych klauzul

przeliczeniowych w zakresie odsyłającym do tabel kursów obowiązujących w

Banku. Sąd uznał, że obowiązek informacyjny nie został wobec powodów

zrealizowany w sposób pełny i rzetelny, a przy tym Bank miał swobodę w

kształtowaniu swoich tabel kursowych. Jednocześnie klauzule przeliczeniowe nie

podlegały negocjacjom. W dalszej kolejności Sąd Apelacyjny w Poznaniu podzielił

I CSK 1526/25

5

pogląd Sądu I instancji, że po wyeliminowaniu z treści umowy powyższych

bezskutecznych klauzul przeliczeniowych, które zostały uznane za abuzywne, brak

było przepisów, w tym i dyspozytywnych, pozwalających na uzupełnienie powstałej

w ten sposób luki w zakresie dotyczącym głównych świadczeń stron. Umowa stron

po wyeliminowaniu odesłania do tabel stała się ostatecznie niestosowalna, a jej

utrzymanie byłoby tylko pozorne. Za stwierdzeniem nieważności umowy

przemawiało również to, że wyeliminowanie klauzul przeliczeniowych i związanego

z nimi ryzyka walutowego charakterystycznego dla podpisanej przez strony umowy

jest równoznaczne z tak daleko idącym jej przekształceniem, że sporną umowę

należałoby uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, a to oznacza, że po

wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul ostatecznie utrzymanie przedmiotowej umowy

o charakterze zamierzonym przez strony nie było możliwe. W dalszej kolejności

Sąd II instancji zauważył, że pozwany sformułował także zarzut naruszenia art. 405

k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. odnoszący się do pkt 2. wyroku Sądu Okręgowego w

Poznaniu, który nie został przez pozwanego objęty zakresem zaskarżenia w

apelacji, co w rezultacie, Sąd II instancji uznał za niedopuszczalne i niepodlegające

rozpoznaniu.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 15 listopada 2024 r.

oddalił apelację strony pozwanej.

Pozwany – S. S.A. z siedzibą w W. - skargą kasacyjną zaskarżył powyższy

wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w całości. Skargę tę oparł na zarzutach

naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię lub

niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 3851 § 1 k.c.; art. 3851 § 1 w zw. z art. 6 ust. 1

Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 i 3 k.c. oraz art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1

Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 i § 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 56 k.c. w zw. z art

41 ustawy - Prawo wekslowe, stosowanego na zasadzie analogii legis; art. 56 k.c.

w zw. z art. 358 § 2 k.c., oraz art. 56 k.c.; art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe w

zw. art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i

2 k.c.; art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i § 2 k.c. oraz w zw. z art. 6 ust. 1

Dyrektywy 93/13; art. 189 k.p.c.; art. 3851 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy

93/13.

I CSK 1526/25

6

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, ze

względu na: występujące zagadnienia prawne sprowadzające się do potrzeby

zajęcia przez Sąd Najwyższy skonkretyzowanego stanowiska i w rezultacie

odpowiedzi na sformułowane przez skarżącego następujące pytania: 1) „Czy na

etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia

abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap zastępowania postanowienia

abuzywnego przepisem dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach C-26/13

Kasler i C-260/18 Dziubak dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku

prawnego), w zakresie który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie

art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo wekslowe lub art.

56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., lub też art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w

przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub

analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z

którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?”; 2) „Czy

oceniając możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia

abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z:

(i) dnia zawarcia umowy, (ii) dnia powstania sporu czy (iii) dnia orzekania?”; 3) „Czy

jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa nie może obowiązywać, to dochodzi

do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie

środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce,

gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?”; 4) „Czy art. 358 § 2

k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z

mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej

sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z

indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?”; 5) „Czy rozważając

unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że

postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają charakter

niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy

badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu

Dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich?”; 6) „Czy w sytuacji, jeżeli: a) Kredytobiorca wystąpił z

I CSK 1526/25

7

inicjatywą zawarcia aneksu, w którym doprecyzowany został sposób tworzenia

kursów w tabeli kursów, b) Kredytobiorca mając możliwość swobodnego

zapoznania się z treścią aneksu i zrezygnowania z jego zawarcia, dobrowolnie

zawarł ten aneks, można mówić, że konsument nie wyraził świadomej zgody na

dalsze obowiązywanie określonego postanowienia, a w konsekwencji nie pozbawił

umowy ewentualnego, abuzywnego elementu, regulującego kwestie dokonywania

przeliczeń walutowych pomiędzy stronami?” – zagadnienie to związane było z

aneksem do spornej umowy kredytowej; zdaniem skarżącego konsument

zawierając aneks, o który sam zawnioskował, w sytuacji, gdy miał jakieś

zastrzeżenia co do kursu, po którym sporna umowa kredytu może być realizowana

wyraża jednoznaczną wolę na obowiązywanie określonego postanowienia

umownego i jest w pełni świadom konsekwencji, jakie wiążą się z dalszym

stosowaniem tabel kursowych; w rezultacie należy uznać, że w sytuacji, gdy

kredytobiorca zawarł aneks, w którym został doprecyzowany sposób ustalania

kursów w tabeli kursów, wyraził on świadomą wolę na obowiązywanie określonego

postanowienia, a w konsekwencji wyłączył ewentualny abuzywny charakter danego

postanowienia (kwestia ta zdaniem skarżącego wymagała wyjaśnienia przez Sąd

Najwyższy).

Zdaniem skarżącego przyczyną kasacyjną przyjęcia jego skargi do

rozpoznania była też „potrzeba wykładni przepisów art. 3851 § 1 i 2 k.c.

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotycząca tego,

które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka

szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie

banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy

konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas

wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka

szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj.

Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość

zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni

obowiązywania umowy wartości waluty obcej” oraz „potrzeba wykładni przepisu art.

189 k.p.c. wywołująca rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych,

dotycząca tego, czy w sytuacji gdy kredytobiorcy przysługuje roszczenie o zapłatę,

I CSK 1526/25

8

ma on interes prawny do wytoczenia powództwa wyłącznie o ustalenie nieistnienia

stosunku prawnego?” (art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). W

ocenie skarżącego część sądów powszechnych dokonując wykładni art. 189 k.p.c.

dochodzi do przekonania, że jeżeli kredytobiorcy przysługuje dalej idące roszczenie

(o zapłatę), to nie można mówić o istnieniu interesu prawnego w zakresie żądania

ustalenia. W orzecznictwie można spotkać również odmienny pogląd. Część sądów

interpretuje art. 189 k.p.c. w taki sposób, że już sama możliwość ustalenia

nieistnienia stosunku prawnego jest wystarczająca do uznania, że strona ma

interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie. mając na względzie różne

podejście sądów powszechnych co do interesu prawnego w zakresie powództwa o

ustalenie, konieczne wydaje się rozstrzygnięcie tego zagadnienia przez Sąd

Najwyższy. W ocenie strony pozwanej prawidłowa wykładnia art. 189 k.p.c.,

prowadzi do wniosku, że kredytobiorca, który może wystąpić do banku z

roszczeniem o zapłatę, nie ma interesu prawnego do wytoczenia powództwa o

ustalenie. Zagadnienie to ma, w ocenie pozwanego, istotne znaczenie z punktu

widzenia przedmiotowej sprawy, ponieważ w przypadku uznania, że strona

powodowa nie posiadała interesu prawnego do wytoczenia powództwa o ustalenie,

konieczne byłoby dokonanie zmiany zapadłego w sprawie wyroku i oddalenie

powództwa w całości.

We wnioskach skarżący domagał się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie, w szczególności, domagali

się odrzucenia skargi kasacyjnej; ewentualnie; odmowy jej przyjęcia do

rozpoznania; ewentualnie; oddalenia skargi kasacyjnej w całości; a każdorazowo

wnosili o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych oraz opłaty skarbowej uiszczonej od złożonego pełnomocnictwa,

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku

do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1526/25

9

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Skarżący powołał się w skardze kasacyjnej na przesłanki określone w art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., lecz żadna z nich nie wystąpiła.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

I CSK 1526/25

10

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione szczegółowo

w orzecznictwie sądowym (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego w

sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz

wyroki w sprawach II CSKP 957/23, II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP

2164/22 i II CSKP 2295/22, II CSKP 690/23, II CSKP 1996/22, II CSKP 2231/22 i II

CSKP 278/23, II CSKP 380/23, II CSKP 617/23). Z kolei w kwestii związanej z

zawarciem w 2015 r. aneksu nr 1 do umowy kredytowej z 2008 r. trzeba zauważyć,

że Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 20 czerwca 2018 r., III CZP

29/17 (OSNC 2019, nr 1, poz. 2), wyjaśnił iż oceny, czy postanowienie umowne jest

niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. też

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada

prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Wynika to zresztą z art. 385²

k.c., który wprost stanowi, iż oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi

obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę

jej treść (zob. też wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 września

2017 r., C - 186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. v. Banca Romaneasca SA oraz

I CSK 1526/25

11

powołane w uzasadnieniu judykaty). Ponadto zagadnienia związane z klauzulami

przeliczeniowymi w kredytach denominowanych/indeksowanych do waluty obcej

nie wyczerpują całości problematyki wadliwości tego rodzaju umów. Istotniejsze

znaczenie mają klauzule ryzyka walutowego oraz ich ocena pod kątem

abuzywności, przy czym i w tej materii również wypowiadał się już Sąd Najwyższy.

Jeśli natomiast chodzi o problematykę związaną z interesem prawnym

powodów w stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej odnotować trzeba, że w

wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

stwierdził, iż art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy

interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym,

zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia

wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia

bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą

wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji gdy uznaje się, że

taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot

nienależnego świadczenia, lub gdy może on powołać się na tę bezskuteczność w

ramach obrony przed powództwem wzajemnym w przedmiocie wyegzekwowania

wykonania zobowiązania wytoczonym przeciwko niemu przez tego przedsiębiorcę

na podstawie tego warunku.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego

znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z

dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie

określenia brzmienia klauzuli wykonalności. Brak było podstaw do uwzględnienia

wniosku o zasądzenie w ramach kosztów postępowania kasacyjnego opłaty

I CSK 1526/25

12

skarbowej, gdyż identyczny dokument pełnomocnictwa (obejmujący także

postępowanie przed Sądem Najwyższym) został już złożony wraz z dowodem

uiszczenia opłaty skarbowej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (k.

63-64).

[PG]

[a.ł]