Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu frankowego z 2007 r.

Pozwem z 30 października 2020 r, skierowanym przeciwko Bank1 S.A. w W.

(obecnie Bank S.A. w W. - KRS nr […]), powodowie – A.S. i J.S. wnieśli o:

zasądzenie od pozwanego łącznie na ich rzecz kwoty 191.136,89 zł wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 24 czerwca 2020 r. do dnia zapłaty,

tytułem zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych przez powodów na rzecz

I CSK 1580/26

2

pozwanego w okresie od 17 listopada 2010 r. do 17 lutego 2020 r., w związku z

realizacją umowy kredytu hipotecznego denominowanego do CHF; ustalenie

nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu

na cele mieszkaniowe […] nr […], zawartej 17 grudnia 2007 r. pomiędzy powodami,

a Bank1 Spółką Akcyjną z siedzibą w W., jako poprzednikiem prawnym

pozwanego, ewentualnie, w przypadku uznania związania stron umową kredytu co

do zasady, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego łącznie na ich rzecz

kwoty 82.011,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24

czerwca 2020 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu nienależnych świadczeń w postaci

różnicy pomiędzy wysokością rat kapitałowo-odsetkowych spełnionych przez

powodów na rzecz pozwanego w okresie od 17 listopada 2010 r. do 17 lutego 2020

r. na podstawie ww. umowy kredytu, a wysokością rat należnych po

wyeliminowaniu z niej niedozwolonych postanowień umownych.

W ocenie powodów zawarta przez nich z poprzednikiem prawnym

pozwanego umowa zawierała postanowienia stanowiące niedopuszczalną

modyfikację stosunku prawnego - umowy kredytu bankowego, naruszając zasadę

swobody umów oraz zasady współżycia społecznego, przez co stanowiła nieważną

czynność prawną w myśl art. 58 § 1 i 3 k.c. Powodowie wskazywali równocześnie,

że wyszczególnione postanowienia spornej umowy kredytowe, dotyczące

indeksacji, są postanowieniami abuzywnymi, przy czym wyeliminowanie ich z

umowy doprowadzi do nieważności całej umowy.

Powodowie w momencie zawierania umowy kredytowej […] nr […],

pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności

majątkowej, a przeznaczeniem kapitału kredytu był zakup na rynku wtórnym lokalu

mieszkalnego nr […] położonego w G. przy ul. […] (kwota 251.000,00 zł) oraz

refinansowanie kosztów poniesionego zadatku (kwota 4.000,00 zł). Udzielony na

zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych kredyt był waloryzowany w walucie CHF ze

wskazaniem, iż jest to kredyt denominowany, a podlegał spłacie wyłącznie w

złotych. W okresie od 17 listopada 2010 r. do 17 lutego 2020 r. powodowie uiścili

na rzecz pozwanego i jego poprzednika prawnego tytułem spłaty kredytu łącznie

kwotę 191.136,89 zł.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.

I CSK 1580/26

3

Zdaniem pozwanego kwestionowana przez stronę powodową umowa

kredytu stanowiła ważne i skuteczne zobowiązanie, w rezultacie brak było podstaw

do stwierdzenia jej nieważności z mocy prawa, wobec zgodności umowy z art. 69

ustawy - Prawo bankowe, art. 3531 k.c. oraz art. 58 § 2 k.c. Jednocześnie pozwany

wskazał, iż przedmiotowa umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej była

prawnie dopuszczalna nawet przed wejściem w życie tzw. ustawy antyspreadowej.

Pozwany podniósł także ewentualny zarzut potrącenia wierzytelności powodów o

zapłatę dochodzonej w sprawie kwoty z wzajemną wierzytelnością pozwanego o

zwrot kwoty udzielonego powodom kredytu, tj. kwoty 255.000,00 zł oraz

wierzytelności z tytułu tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, tj. kwoty

85.434,45 zł, czyli łącznie kwoty 340.434,45 zł., a ponadto sformułował ewentualny

zarzut zatrzymania kwoty 255.000,00 zł stanowiącej roszczenie pozwanego w

stosunku do powodów o zwrot kwoty udzielonego powodom kredytu oraz kwoty

85.434,45 zł stanowiącej roszczenie pozwanego o zwrot tzw. wynagrodzenie za

korzystanie z kapitału, czyli łącznie kwoty 340.434,45 zł.

Wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, w szczególności,

ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu na cele

mieszkaniowe […] nr […], zawartej 17 grudnia 2007 r. pomiędzy A.S. i J.S., a

Bank1 S.A. w W. (pkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II).

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zaskarżając wyrok w

części, tj.: odnośnie do pkt.: I oraz III, zarzucając naruszenie przepisów prawa

materialnego, tzn.: art. 3851 § 1 k.c., w zw. z art. 355 § 1 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c. w

zw. z art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i

konsumentów w zw. z art. 5 ust. 2 pkt. 7, art. 111 ust. 1 pkt 4, art. 137 ust. 1 pkt 5

ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe (dalej: „pr. bank.”) w

zw. z § 2 ust. 2 Uchwały Zarządu Narodowego Banku Polskiego z 23 września

2002 r. w sprawie sposobu wyliczania i ogłaszania bieżących kursów walut obcych

w zw. z art. 20 oraz art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.; art. 3851 § 1 i 2

k.c., art. 69 ust. 3 pr. bank. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 358 § 2 k.c. i art. 3851 §

1 i 2 k.c. oraz przepisów postępowania, tj.: art. 232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art.

233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c.

I CSK 1580/26

4

We wnioskach apelacji pozwany, między innymi, wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w zaskarżonym zakresie i orzeczenie co do

istoty sprawy - poprzez oddalenie powództwa w całości.

W odpowiedzi na apelację pozwanego powodowie wnieśli o jej oddalenie.

W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny w Gdańsku uznał apelację

pozwanego za bezzasadną.

Odnosząc się do wyszczególnionych zarzutów apelacji, Sąd II instancji

stwierdził, że nie budziło wątpliwości, iż zakwestionowane przez Sąd Okręgowy w

Gdańsku postanowienia umowy zawartej przez strony miały charakter

niedozwolony, z tej przyczyny, iż określenie wysokości należności obciążającej

konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank,

bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do

arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę

nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron. Jak wskazał Sąd

II instancji uznanie postanowień umowy za abuzywne wymaga stwierdzenia

zaistnienia obu przesłanek abuzywności, tj. sprzeczności z dobrymi obyczajami i

rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym Sąd Okręgowy dostrzegł te

okoliczności oraz zaistnienie tych przesłanek ocenił. Nie budziło wątpliwości Sądu

Apelacyjnego, że klauzule umowne zakwestionowane przez Sąd Okręgowy w

okolicznościach niniejszej sprawy kształtowały prawa i obowiązki konsumenta –

strony powodowej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami przez uzależnienie

warunków waloryzacji świadczenia od kompetencji silniejszej strony umowy, tj.

banku. Odwołanie do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów" obowiązującej w

Banku oznaczało naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne

rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego.

Jednocześnie prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznawało żadnych

umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych i zarazem obiektywnych

kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych.

W spornej umowie kredytowej miała miejsce sytuacja, w której pozwany

Bank mógł kształtować kurs waluty w sposób dowolny, bez możliwości weryfikacji

przez powodów, a nawet bez możliwości ustalenia przez nich zasad kształtowania

tego kursu. Określania wysokości kursu waluty obcej nie doznawało żadnych

I CSK 1580/26

5

ograniczeń ani w umowie, ani w regulaminach pozwanego. Wbrew zarzutowi

pozwanego nie miało przy tym znaczenia dla powyższej oceny to, czy pozwany

faktycznie korzystał z tego uprawnienia, czy też nie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy

stanowcza postawa powodów - także co do abuzywności w/w postanowień umowy i

jej skutków dla powodów - pozwalała uznać, że nie wyrazili oni zgody na te

postanowienia. Wyeliminowanie w/w postanowień generowało kwestię, czy w

okolicznościach sprawy sporna umowa mogła dalej wiązać strony i czy nadal

posiadała wszystkie essentialia negotii umowy kredytu bankowego. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego usunięcie ze spornej umowy abuzywnych postanowień regulujących

mechanizm indeksacyjny skutkował tym, że umowa ta nie mogła być dalej

wykonywana bowiem pozostawała niedookreślona zarówno kwota kredytu, która

powinna być faktycznie wypłacona kredytobiorcom, jak i wysokość każdorazowego

zobowiązania kredytobiorców z tytułu spłaty kredytu i rat kredytu. Usunięcie

mechanizmu indeksacyjnego zmieniło całkowicie istotę stosunku prawnego

wynikającego z zawartej umowy kredytu, usuwając ryzyko kursowe. W

okolicznościach niniejszej sprawy nieważność zawartej przez strony umowy

kredytu, a w konsekwencji nieistnienie stosunku prawnego z niej wynikającego jest

skutkiem braku możliwości dalszego utrzymania jej w mocy.

Ostatecznie wyrokiem z 27 maja 2025 r., Sąd Apelacyjny w Gdańsku, w

szczególności, w pkt. I – oddalił apelację pozwanego.

Pozwany skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku w całości. Skargę tę oparł na zarzutach naruszenia przepisów prawa

materialnego, tj.: art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3531 i art. 58

k.c.; art. 69 ust. 3 pr. bank. w zw. art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2 k.c. w zw. z art.

3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 56 k.c. w zw. z art 41 ustawy - Prawo

wekslowe, stosowanego na zasadzie analogii legis; art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2

k.c. oraz art. 56 k.c.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, ze względu na

sformułowane „istotne zagadnienia prawne”, sprowadzające się do następujących

kwestii: „Czy w kontekście abuzywności postanowień indeksacyjnych irrelewantnym

I CSK 1580/26

6

jest, że kredytobiorca - konsument w dacie zawierania Umowy pracował zagranicą i

otrzymywał zarobki wyrażone w walucie obcej, jednakże jego ośrodek życia

pozostawał w Polsce, a co za tym idzie, wynagrodzenie otrzymywał w walucie PLN

(po przeliczeniu przez Pracodawcę) czy też taka okoliczność winna prowadzić do

wniosku, że postanowienia indeksacyjne były dla powoda zrozumiałe i

jednoznaczne, co wyłącza możliwości uznania ich za postanowienia abuzywne w

rozumieniu art 385 § 1 i 2 k.c.” (1) oraz „Czy Sąd orzekający może zastąpić

postanowienie abuzywne, kursem rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP)

lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis

ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a Sąd

winien podjąć wszelkie działania prowadzące do przywrócenia równowagi

kontraktowej stron” (2).

We wnioskach skarżący domagał się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, ewentualnie, wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i orzeczenie co do istoty sprawy.

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie, w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, o oddalenie skargi kasacyjnej jako

całkowicie bezzasadnej; o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony

powodowej, kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem

przewidzianych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłat skarbowych od

udzielonych pełnomocnictw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 1580/26

7

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych, w tym klauzul przeliczeniowych i ich skutków dla bytu

prawnego tego rodzaju umów, należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione

szczegółowo w orzecznictwie sądowym (zob. m.in. postanowienia Sądu

I CSK 1580/26

8

Najwyższego w sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I CSK 2291/23 i I CSK

2334/23 oraz wyroki w sprawach II CSKP 957/23, II CSKP 1002/23, II CSKP

1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP 2295/22, II CSKP 690/23, II CSKP 1996/22, II

CSKP 2231/22 i II CSKP 278/23, II CSKP 380/23, II CSKP 617/23).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art.

398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst: Dz. U. z 2026 r., poz.1564), a także

poniesionych opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw (34 zł, k. 825).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art.

19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy

uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014

r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

(M.M.)

[SOP]