Skarga banku w sporze o kredyt na mieszkanie odrzucona, w reszcie nieprzyjęta do rozpoznania

1. Wyrokiem z 29 stycznia 2025 r., Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w sprawie

z powództwa A. S. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w W., o ustalenie i

zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie

z 26 lipca 2023 r., uchylił zaskarżony wyrok w następującym zakresie: w punkcie

drugim w całości; to jest co do zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty

75967,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 24 czerwca 2022 r. do

dnia zapłaty (pkt I.a.); w punkcie trzecim w części zasądzającej od pozwanego na

I CSK 1590/25

2

rzecz powódki kwotę 8938,52 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od

24 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty i umorzył postępowanie o zapłatę w powyższym

zakresie (pkt I.b.); zmienił zaskarżony wyrok w punkcie trzecim w zakresie

nieobjętym rozstrzygnięciem zawartym w punkcie I. niniejszego wyroku w ten

sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 18218,49 CHF wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty i

oddalił powództwo o zapłatę w pozostałej części (pkt II); oddalił apelację w

pozostałym zakresie (pkt III); orzekł o kosztach postępowania (pkt IV).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt II, III, IV.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1,3,4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Jak wskazano powyżej, skargą kasacyjną został objęty cały pkt II wyroku,

a więc również ten jego zakres, w którym oddalono powództwo o zapłatę w

pozostałej części. Jest to rozstrzygnięcie korzystne dla pozwanego, co czyni skargę

skierowaną przeciwko temu rozstrzygnięciu za niedopuszczalną ze względu na

brak pokrzywdzenia (gravamen). Zatem w tej części skarga kasacyjna podlegała

odrzuceniu jako niedopuszczalna, na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. (zob.

uchwałę 7 sędziów SN – zasadę prawną z dnia 15 maja 2014 r., III CZP 88/13,

OSNC 2014, nr 11, poz. 108).

5. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

I CSK 1590/25

3

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

6. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

7. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą

powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 3, 4 k.p.c.

8. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

I CSK 1590/25

4

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a

jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III

CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

9. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w

judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego

zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem

przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na

to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8

października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,

przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej

„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter

tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP

2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;

z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

10. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej

wymienionych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W

szczególności w licznych wypowiedziach judykatury wyjaśniane były zarówno

przesłanki uznania postanowień umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej

za abuzywne, jak i kwestia dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez

zastąpienie wyeliminowanych z niej postanowień abuzywnych innymi

postanowieniami (m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7

maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego

z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE: z 3

października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko

I CSK 1590/25

5

Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.

przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20; z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 20

lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja

2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego 2024 r., I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy

wypowiadał się również w kwestii niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2

k.c. dla uzupełnienia umowy kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych

(m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31

stycznia 2023 r., II CSKP 941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego

2024 r., I CSK 6543/22), a także odróżnienia i wzajemnego związku klauzul

spreadowych i klauzul ryzyka walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13

kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD

2022, nr 4, poz. 45.; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 722/22). W orzecznictwie wskazano również, że nie można przyjąć, aby

postanowienia umowy kredytowej odsyłające do kursu stosowanego przez bank

były odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów

walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2023 r., I CSK 5177/22).

Wielokrotnie wyjaśniano również wątpliwości dotyczące wykładni pojęcia interesu

prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (m.in.

wyroki Sądu Najwyższego: z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r.,

III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP

64/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20).

Odnoszono się również do skutków wejścia w życie art. 69 ust. 3 Prawa

bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych, waloryzowanych do

waluty obcej (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP

1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z

11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; postanowienie

Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23). Sąd Najwyższy

wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności utrzymania umowy w mocy jako

oprocentowanej według stawki WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego: z 23 stycznia

2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II

I CSK 1590/25

6

CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już, że:

klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie

kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022

r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno

zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu,

jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować

kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob.

wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21);

jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że

są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy,

chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten

sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN z 7

maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia

umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie

pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie

można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki

SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3

lutego 2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie

umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to

za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18);

oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z

chwili zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP

29/17). Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w

kontekście standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku

informacyjnego (zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto

również, iż spełnienie świadczenia, którego wysokość została określona na

podstawie abuzywnych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień

cechy abuzywności ani nie sprawia, że ocena ich abuzywności staje się

bezprzedmiotowa (wyrok SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).

Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP

25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również

I CSK 1590/25

7

nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze

kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących

wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Skarżący zakwestionował konsumencki charakter umowy kredytu,

wskazując, że nieruchomość była przeznaczona na cele inwestycyjne. W tym

kontekście decydujący powinien być cel zawarcia umowy. Jak ustaliły sądy w

niniejszej sprawie, środki pochodzące z kredytu miały być przeznaczone na zakup

mieszkania. Późniejsza sytuacja osobista i rodzinna powódki nie ma to wpływu. Co

więcej, ustalenie innego celu przeznaczenie środków pochodzących z kredytu,

wymagałoby zweryfikowania ustaleń faktycznych poczynionych przez Sądy meriti,

do czego Sąd Najwyższy nie jest w postępowaniu kasacyjnym uprawniony (art.

3983 § 3, art. 39813 § 2 k.p.c.).

W kontekście formułowanych przez skarżącego istotnych zagadnień

prawnych, należy dodać, że art. 481 § 1 i 2 k.c. nie ogranicza się do świadczeń

pieniężnych w walucie polskiej, lecz dotyczy świadczeń pieniężnych w ogóle (zob.

postanowienia SN: z 28 marca 2025 r., I CSK 562/24; z 31 marca 2025 r., I CSK

963/24; z 25 września 2025 r., I CSK 2012/24)

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Skarżący powiązał kwestię nieważności postępowania z faktem wydania

orzeczenia przez sąd drugiej instancji, w skład którego wchodził sędzia powołany

przez „nową” Krajową Radę Sądownictwa. W tym miejscu należy wskazać, że Sąd

Najwyższy w pełni podziela obszerną argumentację wyrażoną, w kontekście

zarysowanego problemu, w uzasadnieniu postanowienia SN z 7 października 2025

r. (I CSK 381/25). Jej powielanie w tym miejscu Sąd uznaje za zbędne. Skarżący w

żaden sposób nie wykazał, a w zasadzie nawet nie podnosił, że podniesione

okoliczności miały jakikolwiek wpływ na treść wyroku Sądu Apelacyjnego. Taki

wpływ musi istnieć, co zresztą podkreśliła Komisja Wenecka (patrz opinia

wymieniona w przywołanym uzasadnieniu). Co więcej, z uzasadnienia uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa nr […] 2019 z […] 2019 r. wynika, że ocenę kwalifikacji

I CSK 1590/25

8

sędziego T.S. sporządziła sędzia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, która wysoko

oceniła kwalifikacje zawodowych sędziego.

12. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).