Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku i zasądził od niego 5400 zł kosztów

Pozwany Bank w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt. VII AGa 1203/24.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji

nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami

konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN

z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym

celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa

i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000,

nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Przesłanka te nie została

spełniona.

I CSK 1609/26

3

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania,

że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego

rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów

faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca

2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, z 20 maja

2016 r., V CSK 692/15).

Według skarżącego wykładni wymagają przepisy art. 56 k.c., 65 k.c., 354 k.c.,

art. 358 § 2 k.c. oraz art. 69 ust.3 Prawa bankowego, ponadto art. 3531 k.c.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż jest oczywiście

uzasadniona, bowiem kredyty indeksowane do obcej waluty w kształcie zawartym

przez strony nie są sprzeczne z prawem, gdyż jest to dopuszczalny rodzaj umowy

kredytowej i zawierają wszystkie konieczne elementy kredytu, nie sprzeciwiają się

właściwości (naturze) zobowiązania, jakim jest kredytu bankowy.

Nie zachodzi powołania przez skarżącego przesłanka oczywistej zasadności

skargi. Samo twierdzenie, że Sąd drugiej instancji dokonał błędnej wykładni art. 3531

k.c. w zw. z art. 58 §1 i 2 k.c. oraz art. 65 k.c., przyjmując sprzeczność postanowień

spornej umowy z naturą stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umowy

kredytu, nie prowadzi do wykazania kwalifikowanego, dostrzegalnego naruszenia

prawa. Argumentacja skarżącego sprowadza się w istocie do zakwestionowania

dokonanej przez Sąd Apelacyjny oceny prawnej postanowień konkretnej umowy

i wskazania własnego stanowiska, zgodnie z którym przyjęta przez strony

konstrukcja kredytu stanowi dopuszczalny typ umowy i mieści się w granicach

swobody umów. Tego rodzaju polemika nie wystarcza do przyjęcia, że zaskarżone

orzeczenie jest w sposób oczywisty wadliwe.

Podniesione przez autora skargi kasacyjnej kwestie, w ramach istnienia

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów prawa,

koncentrują się wokół problemu dotyczącego abuzywności postanowień umowy

i skutków tej abuzywności, które były w ostatnim czasie przedmiotem licznych

wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. SN w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej

Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; w uchwale z 28 kwietnia

I CSK 1609/26

4

2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach: z 24 października

2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17;

z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 28 września

2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3 lutego 2022 r., II CSKP

415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22;

z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r., II CSKP 532/22; z 30 czerwca

2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP

676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22;

z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 1104/22;

z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22;

z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22;

z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22; z 19 maja

2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 30 czerwca 2022 r.,

II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP

1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22;

z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca

2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego 2023 r.,

II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r., II CSKP

924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 272/22;

z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22;

z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca

2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r.,

II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP

1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP

1258/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że postanowienia

umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego

kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą,

pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter

niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego

z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Wyjaśniono, że niedozwolone postanowienie

umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte

bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej

I CSK 1609/26

5

i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność

z mocą wsteczną. Nie budzi też wątpliwości, że stwierdzenie niedozwolonego

charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać uznanie umowy

za nieważną (zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r. - zasada

prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56; uchwała SN z 16 lutego 2021 r.,

III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40; postanowienie SN z 6 lipca 2021 r., III CZP

41/20, MoP 2021, nr 15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18,

Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG

i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.).

Jednocześnie w judykaturze Sądu Najwyższego dominuje pogląd,

że zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej

klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych kształtujące

mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki

SN z: 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; 21 czerwca 2021 r., I CSKP

55/21). W orzecznictwie TSUE również podkreśla się, że za postanowienia umowne

mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy” w rozumieniu art. 4 ust. 2

dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. UE L nr 95, s. 29; dalej: dyrektywa

93/13) należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej

umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę (por. wyroki TSUE z dnia:

30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; 26 lutego

2015 r. w sprawie C-143/13, Matei, pkt 54; 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-96/14,

Van Hove, pkt 33; 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35).

Za takie uznawane są m.in. postanowienia (określane niekiedy jako „klauzule ryzyka

walutowego”), które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem

zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (zob.

wyroki TSUE z dnia: 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, Andriciuc i in., pkt 37;

20 września 2018 r. w sprawie C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 68; 14 marca

2019 r. w sprawie C-118/17, Dunai, pkt 48; 3 października 2019 r. w sprawie C-

260/18, Dziubak, pkt 44).

W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że w razie uznania, że postanowienie

I CSK 1609/26

6

umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu

określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie

jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Konkludując, należy uznać, że kwestie podniesione przez skarżącego

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały już wyczerpująco

wyjaśnione w orzecznictwie SN i TSUE i obecnie nie wymagają dalszej analizy

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy

uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

(K.W.)

[SOP]