Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku i zasądził od niego 5400 zł kosztów

Pozwany Bank w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Szczecinie z 29 stycznia 2026 r., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o

jego uchylenie, jak również o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z

26 lutego 2024 r. i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa,

ewentualnie o uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy do ponownego

I CSK 1666/26

2

rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 4 ust. 2,

art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”),

art. 65, 354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”), art. 189 k.p.c. oraz art. 410 § 1

i 2 w zw. z art. 405 k.c. zw. art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13.

Ponadto skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia

prawne:

1) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych

w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych

nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)

warunki umowne, prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro

klauzule ryzyka walutowego, określające – zgodnie z jednolitym orzecznictwem

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – główny przedmiot tej umowy, nie

stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?

2) Czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania

spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej

lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie art. 69 ust. 3

pr.bank., wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego ustawodawcy,

uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub indeksowane do waluty

innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro

dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie

przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio

w walucie, do której denominowany lub indeksowany jest kredyt, prowadzi do

skutecznego spełnienia świadczenia wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego

w postaci umowy kredytu oraz zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy,

I CSK 1666/26

3

bez konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji

walutowych wpłacanych przez kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta

krajowa?

3) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych

w umowie o kredyt indeksowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do

indeksacji kredytu kursem waluty obcej za niedozwolone (nieuczciwe) warunki

umowne i w konsekwencji przyjęcia upadku umowy jako konsekwencji

wyeliminowania z niej mechanizmu indeksacji, kierując się zasadą utrzymania

umowy w mocy oraz mając na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej

i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w przypadku braku

nieuczciwych warunków umownych, prawidłowe jest odwołanie się, jako do

podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych

w walucie polskiej, do stawki referencyjnej WIBOR, skoro w umowie wiążącej

strony stawka ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do kredytów

nieindeksowanych, wyrażonych w walucie polskiej?

W odpowiedzi na skargę powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga

przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych

stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany

w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego

potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

I CSK 1666/26

4

Natomiast istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

W zakresie zarówno wykładni art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, art.

65, 354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr.bank., jak

i istotnych zagadnień prawnych poruszonych w skardze należy odesłać do

dotychczasowego obszernego orzecznictwa Sądu Najwyższego, a w szczególności

do uchwały składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), przypominając, że według art. 87 § 1

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby,

z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne

składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Artykuł 189 k.p.c. również był już przedmiotem licznych i wyczerpujących

wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów z 15

marca 2006 r., III CZP 106/05; uchwałę z 14 marca 2014 r., III CZP 121/13; wyroki:

z 18 marca 2011 r., III CSK 127/10; z 2 lipca 2015 r., V CSK 640/14; z 2 lutego

2017 r., I CSK 137/16). Możliwość domagania się ustalenia braku związania

umową kredytu (nieważności umowy) w sytuacji jednoczesnego dochodzenia

roszczeń pieniężnych nie budzi w orzecznictwie Sądu Najwyższego wątpliwości

(zob. m.in. wyroki: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; z 1 czerwca 2022 r.,

II CSKP 364/22; z 30 lipca 2025 r., II CSKP 475/23, i powołane tam orzecznictwo).

Odnosząc się natomiast do wykładni art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 k.c.

w zw. art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy wskazać, że jeżeli

w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru

jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu,

a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot

nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (uchwała składu całej Izby

Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).

I CSK 1666/26

5

Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,

w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten

sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym

w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do

nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu

całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych

przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty

kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie

konsumenta.

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego

z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-

396/24, Lubreczlik, nie mogło mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu

Najwyższego uchwaloną zasadą prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia

przepisów dyrektywy ma to znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa

polskiego sąd jest zobowiązany tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność

z dyrektywą w rozumieniu, jakie prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak

ograniczony przez ogólne zasady wykładni prawa i nie może służyć za podstawę

dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym,

potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej,

gdyż zastosowanie teorii dwóch kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi

w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji

przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być

rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy

kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,

I CSK 1666/26

6

w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytu.

Skarżący nie sporządził też w sposób prawidłowy uzasadnienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania w zakresie potrzeby wykładni wskazanych

w skardze przepisów. Pomimo bowiem wskazania szeregu przepisów, które

zdaniem skarżącego, wymagają dokonania wykładni, co powinno wiązać się

z odrębnym uzasadnieniem dla każdego z nich, skarżący sporządził uzasadnienie

wspólne dla kilku przepisów (s. 11-15, 34-37 skargi kasacyjnej). Prawidłowo

sporządzone zostało jedynie uzasadnienie dla wykazania potrzeby wykładni art.

189 k.p.c.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 w zw.

z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(D.Z.)

[SOP]