Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi, córka dziedziczy cały spadek

Postanowieniem z 3 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił

apelację uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 26

marca 2024 r., w którym Sąd stwierdził m.in., że spadek po W.K. nabyła w całości na

podstawie testamentu M.K.

Uczestniczka A.K. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego, zaskarżając je w całości. Skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd naruszył art. 959 k.c.

(błędnie oznaczony jako art. 955 k.c.), uznając, że spadek po W.K. nabyła w całości

M.K., mimo że w testamencie spadkodawca nie oznaczył zakresu powołania M.K. do

spadku, a konieczność taka wynika z art. 959 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi jedynie

w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna

nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów

podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy prawnej.

Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego

o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu

rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną

I CSK 1683/25

3

jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na zastosowaniu

przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu

określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (zob. postanowienia SN: z 29

listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20

października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31

października 2023 r., I CSK 4805/22).

Skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną.

Nie budzi zastrzeżeń konkluzja Sądu drugiej instancji, że sformułowanie

testamentu, z którego wynika, iż zmarły powołał do spadku córkę M.K. – przy

niewskazaniu w testamencie jakichkolwiek innych osób – nasuwa wniosek, że

została ona powołana do całości spadku. Można wprawdzie mieć wątpliwości co do

argumentacji tegoż Sądu, zgodnie z którą wspomniane sformułowanie jest na tyle

jasne, że nie zaistniała potrzeba kierowania się regułami wykładni testamentu

przewidzianymi w art. 948 k.c. (w rzeczywistości nawet testamenty jasne w warstwie

językowej podlegają wykładni), jednak nie uchybia to trafności przyjętej ostatecznie

konkluzji.

Skarżąca nie zarzuca zresztą naruszenia wskazanego przepisu, a – jak się

wydaje – usiłuje wywieść, że względu na niewskazanie, do jakiej części spadku

została powołana wnioskodawczyni, testament był nieważny bądź bezskuteczny na

podstawie art. 959 k.c. Przyjęcie takiej konkluzji jest oczywiście niemożliwe m.in.

w świetle reguł wynikających z art. 948 k.c. Zgodnie z § 1 tego przepisu testament

należy tłumaczyć tak, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli

spadkodawcy. Zaś jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć

taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać

im rozsądną treść (art. 948 § 2 k.c.). Zastosowanie tych zasad prowadzi do wniosku,

że wolą spadkodawcy było powołanie wnioskodawczyni do całości spadku.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.).

(M.M.)

[SOP]