Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sporze z kredytobiorcami o kredyt indeksowany

Pozwany Bank S.A. w W.(poprzednio: Bank1 S.A.) wniósł skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 listopada 2025 r., zaskarżając ten

wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa wywołujących istotne

rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 410 w zw. z art. 405 i art.

3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia

1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej:

I CSK 1692/26

2

„dyrektywa 93/13”). Skarżący wskazał też, że w sprawie występują istotne

zagadnienia prawne:

1) Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania

postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, o którym mowa

w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-26/13 Kasler, C-

260/18 Dziubak i C-932/19 OTP Jelzálogbank Zrt., dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez

abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy

z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe lub art. 56 w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub

art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z

których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie

obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się

według kursu średniego NBP?

2) Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu

indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do

automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie

środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałby miejsce,

gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?

3) Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który

znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej

klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na

potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie

kredytu?

4) Czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty

obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula

kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie

oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie

prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1692/26

3

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga

przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych

stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w

danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego

potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Wykładnia art. 3851 § 1 i 2 k.c. we wskazanym w skardze zakresie jest już od

dawna w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowana (zob. m.in wyroki:

z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP

415/22).

Odnosząc się natomiast do wykładni art. 410 w zw. z art. 405 k.c. i art. 3851

§ 1 i 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy wskazać, że jeżeli w wykonaniu

umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu,

a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot

nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (uchwała składu całej Izby

Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118). Sąd

Najwyższy przypomina, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje

moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob.

art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

I CSK 1692/26

4

Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący, w

którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten

sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w

przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do

nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu

całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych

przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty

kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie

konsumenta.

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego

z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-

396/24, Lubreczlik, nie mogło mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu

Najwyższego uchwaloną zasadą prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia

przepisów dyrektywy ma to znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa

polskiego sąd jest zobowiązany tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność

z dyrektywą w rozumieniu, jakie prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak

ograniczony przez ogólne zasady wykładni prawa i nie może służyć za podstawę

dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym,

potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej,

gdyż zastosowanie teorii dwóch kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w

sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji

przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być

rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy

kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,

w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie

I CSK 1692/26

5

nieważnej umowy kredytu (tak też postanowienia SN z 20 listopada 2025 r.: I CSK

2570/25, I CSK 2729/25, I CSK 2756/25, I CSK 2787/25).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym

wymaganiom, gdyż nie są to zagadnienia nowe. Wprost przeciwnie,

w dotychczasowym bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy odnosił się do tych

zagadnień wielokrotnie i wyczerpująco. Swoistym zwieńczeniem orzecznictwa Sądu

Najwyższego dotyczącego problematyki kredytów denominowanych

i indeksowanych jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do której treści oraz uzasadnienia, w tym również

powołanego w nim orzecznictwa, należy odesłać.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania.

(D.Z.)

[SOP]