Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sporze o kredyt indeksowany

Pozwany Bank w W. (poprzednio: Bank1 S.A. w W.) wniósł skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 23 stycznia 2026 r., V ACa 2101/24.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika

z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których

jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej dotyczącą

tego, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 481 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym zasądzeniem ustawowych odsetek

za opóźnienie, albowiem winny być one ewentualnie zasądzone od dnia

wymagalności roszczenia powoda o zwrot nienależnego świadczenia, który

to moment stanowi dzień złożenia przez należycie poinformowanego przez Sąd

konsumenta (powoda) oświadczenia o odmowie/ wyrażeniu zgody na objęcie

dobrowolnym system ochrony konsumenckiej - tj. od 15 grudnia 2023 r.,

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania

wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym

orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania

wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce

wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej

wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania

I CSK 1725/26

3

pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się

ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga

przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw kasacyjnych wskazania

i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa (procesowego

lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia,

że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać przyjęta

do rozpoznania.

Skonfrontowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku wyklucza stwierdzenie,

że skarżący wykazał oczywistość wniesionego środka zaskarżenia w znaczeniu

przytoczonym wyżej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że data, od której

zasądzane są odsetki za opóźnienie, nie może być uzależniona od złożenia przez

konsumenta oświadczenia w toku postępowania sądowego odnośnie do utrzymania

skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (zob. wyroki SN z 30 lipca

2024 r., II CSKP 296/24, i z 9 kwietnia 2024 r., II CSKP 560/23). Przyjęto również,

że możliwość żądania odsetek za opóźnienie nie może być uzależniona

od prawomocnego ustalenia nieważności umowy, lecz powinna wiązać się

z żądaniem przez konsumenta zwrotu kwot zapłaconych w wykonaniu nieważnej

umowy i upływem terminu do zapłaty (zob. wyrok SN z 3 grudnia 2024 r., II CSKP

1803/22).

Pozwany wniósł również o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z uwagi na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne: oparte o dyspozycję

art. 410 k.c. z zw. z art. 405 i art. 3851 §1 i 2 k.c. oraz art.6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13

polegające na konieczności rozstrzygnięcia, jaka zasada rozliczeń stron nieważnej

umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, znajdzie zastosowanie, tj. czy

właściwym jest zastosowanie tzw. teorii dwóch kondykcji czy teorii salda,

w szczególności w kontekście najnowszego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej w sprawie C- 396/24; oparte o dyspozycję art. 358 § 2 w zw. z art.

3851 § 1 i 2 k.c. polegające na konieczności rozstrzygnięcia, czy sąd orzekający

może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem rynkowym (obiektywnym kursem

średnim NBP) lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi

na fakt, iż przepis ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie

w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie działania prowadzące do przywrócenia

I CSK 1725/26

4

równowagi kontraktowej stron - vide np. zdania odrębne przywołanych Sędziów SN

złożone do pkt 2 uchwały całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), zdanie odrębne wskazanego

Sędziego SN złożone do wyroku SN z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, i 3 wyroki

SN z 19 września 2023 r. w sprawach: II CSKP 1627/22, II CSKP 1110/22, i II CSKP

1495/22?; oparte o dyspozycję art. 498 i art. 499 k.c. w zw. z art 2031 k.p.c. i w zw.

z art. 91 i art. 455 k.c. polegające na konieczności ustalenia czy dopuszczalne

i skuteczne jest podniesienie przez pozwanego nieuznającego powództwa

w zakresie roszczenia o ustalenie nieistnienia umowy kredytu indeksowanego –

w ramach kaskadowej linii obrony - zarzutu potrącenia swojej wierzytelności

na wypadek ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z powodu nieważności całej

umowy kredytu przez sąd badający sprawę, w tym w szczególności przy

uwzględnieniu zagadnienia czy zgłoszony w toku sprawy procesowy zarzut

potrącenia - oparty o dyspozycję art 2031 k.p.c. - wywiera jednocześnie skutki

o charakterze materialnoprawnym i procesowym bez konieczności składania

jakiegokolwiek dodatkowego oświadczenia o potrąceniu o charakterze

materialnoprawnym, a także zagadnienia odnoszącego się do momentu postawienia

w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego pozwanego banku (o zwrot

wypłaconego kapitału) istniejącego względem powoda, stanowiącego podstawę

zgłaszanego zarzutu potrącenia, wynikającego z ustalenia nieistnienia stosunku

prawnego z powodu nieważności całej umowy kredytu, przy uwzględnieniu tzw. teorii

bezskuteczności zawieszonej, o której mowa w uchwale 7 sędziów SN z 7 maja

2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga, aby przedstawione w niej zagadnienie prawne

było istotne, co wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub precedensowym

charakterze. Chodzi więc o zagadnienie prawne, które będzie miało znaczenie

nie tylko dla rozstrzygnięcia konkretnej skargi kasacyjnej, lecz także dla praktyki

sądowej w ogólności. Dla wykazania takiej jego kwalifikacji skarżący powinien

określić treść i zakres zagadnienia prawnego oraz przytoczyć wyczerpujące

argumenty prawne, prowadzące do rozbieżnych ocen i wątpliwości związanych

z rozumieniem czy stosowaniem przepisów prawa, których zagadnienie dotyczy

i wskazać, czy były one już przedmiotem wypowiedzi judykatury. Istotnym

zagadnieniem prawnym - w rozumieniu tego unormowania - jest zagadnienie objęte

I CSK 1725/26

5

podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (zob. postanowienia

SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca 2005 r.,

V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r.,

I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).

Problemy przedstawione przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych

poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełniają powyższych wymagań,

ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach

dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych

lub indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego)

nie mają już one przymiotu nowości.

W szczególności trzeba zwrócić uwagę - na powołaną przez pozwanego -

uchwałę Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w której Sąd ten

wyjaśnił m.in. że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego

lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej

stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym

stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny

sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów

oraz przyjął, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd

Najwyższy w niniejszej sprawie.

Jedynie ubocznie można wskazać, że co do możliwości podniesienia zarzutu

potrącenia przez pozwanego kwestionującego istnienie oraz wysokość

wierzytelności dochodzonej przez powoda Sąd Najwyższy wypowiedział się już m.in.

w wyroku z 30 kwietnia 2024 r., II CSKP 1451/22.

Nie stanowi również istotnego zagadnienia prawnego problematyka

postawienia w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego banku o zwrot

wypłaconego kapitału; nie istnieją bowiem w tym zakresie istotne odrębności

I CSK 1725/26

6

w stosunku do innych roszczeń bezterminowych - art. 455 k.c. (zob. postanowienie

SN z 20 września 2023 r., I CSK 5/23).

Niezależnie od treści uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd

Najwyższy wskazuje, że znaczenie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

dla możliwości stosowania teorii dwóch kondykcji w sporach pomiędzy

kredytobiorcą-konsumentem a bankiem zostało wyjaśnione przez Sąd Najwyższy

m.in. w wyroku z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

(K.W.)

[SOP]