SN odmówił przyjęcia skargi banku, kredytobiorcy dostaną po 2700 zł kosztów

I CSK 1738/25

2

Wyrokiem z 10 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, na skutek apelacji

pozwanego i zażalenia powodów, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 14

lutego 2024 r. i umorzył postępowanie w bliżej określonych częściach (pkt I), oddalił

apelację pozwanego w pozostałej części (pkt II), zwiększył wysokość zasądzonych

od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu (pkt III), a także orzekł o kosztach

postępowania apelacyjnego (pkt IV).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając

ten wyrok w części. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne,

które dotyczyły: możliwości zastępowania klauzul niedozwolonych przepisami

dyspozytywnymi, stanu prawnego, jaki powinien być brany pod uwagę przy badaniu

możliwości utrzymania umowy kredytu w mocy po wyeliminowaniu klauzul

abuzywnych, znaczenia oświadczenia kredytobiorcy i celów dyrektywy 93/13

w kontekście możliwości uznania umowy kredytu za nieważną, a także roli aneksu

do umowy kredytu, w którym przyznano kredytobiorcom możliwość spłaty rat

bezpośrednio w walucie obcej.

Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c.,

mającego – zdaniem skarżącego – wywoływać rozbieżności w orzecznictwie Sądu

Najwyższego dotyczące możliwości rozstrzygania o niedozwolonym charakterze

całej klauzuli przeliczeniowej, w sytuacji gdy abuzywna jest wyłącznie klauzula

spreadowa (kursowa).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli m.in. o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Każde ze sformułowanych przez skarżącego zagadnień prawnych znalazło już

rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przez co nie mają one waloru

I CSK 1738/25

3

istotnych. W szczególności za niedopuszczalne uznano zastępowanie klauzul

abuzywnych przepisami dyspozytywnymi. W punkcie pierwszym uchwały pełnego

składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC

2024, nr 12, poz. 118), Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że w razie uznania, iż

postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się

do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że

miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Na podstawie art. 87 § 1 ustawy

o Sądzie Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy

w niniejszej sprawie.

W zakresie zagadnienia prawnego dotyczącego roli aneksów zawieranych po

wejściu w życie tzw. ustawy antyspreadowej, należy wskazać, że samo wejście

w życie wskazanej ustawy, którą dodano ustęp 3 do art. 69 Prawa bankowego, nie

wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej

oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny (zob. wyroki SN: z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 10 maja 2022 r., II CSKP

285/22, i z 28 października 2022 r., II CSKP 894/22, oraz postanowienie SN z 17

maja 2024 r., I CSK 443/23). Stworzyło to jedynie podstawy do zmiany postanowień

umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych jeszcze rat kredytu.

Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się natomiast według stanu

z chwili zawarcia umowy, a nie następczo (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Ocena ta musi

przełożyć się na określenie stanu prawnego decydującego o tym, czy po usunięciu

z umowy postanowień niedozwolonych umowa może obowiązywać w pozostałej

części. Stąd związane z tym kolejne zagadnienie sformułowane przez skarżącego

i tak nie mogłoby mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż opierało się na

niemożliwym do przyjęcia założeniu o możliwości uzupełnienia umowy przepisami

dyspozytywnymi.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już także, że między

klauzulami ryzyka walutowego i spreadu walutowego występuje ścisłe powiązanie

(zob. m.in. wyroki SN: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 7 lutego 2024 r.,

II CSKP 1045/22, i z 6 marca 2024 r., II CSKP 2223/22). Jeżeli z umowy usunięte

I CSK 1738/25

4

zostałyby postanowienia określające sposób ustalenia kursu waluty, do

zastosowania tzw. klauzuli ryzyka (zastosowania mechanizmu indeksacji) konieczne

byłoby zastąpienie takich postanowień innym sposobem określenia kursu. Taki

zabieg jest zaś niedopuszczalny w świetle przywołanego punktu pierwszego uchwały

z 25 kwietnia 2024 r. Nie można zatem na tle ostatnio wspomnianej kwestii dopatrzeć

się konieczności dokonania wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c.

Z kolei formułowany przez skarżacego problem znaczenia oświadczenia

kredytobiorcy i celów dyrektywy 93/13 w kontekście rozważania uznania umowy

kredytu za nieważną nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Najwyższy

przesądził już bowiem w punkcie drugim przywoływanej uchwały z 25 kwietnia

2024 r., że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11, 3 i 4 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 7 oraz § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych. Suma zwrotu kosztów została rozdzielona na powodów

w częściach równych (zob. uchwałę SN z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23, OSNC

2024, nr 6, poz. 57).

(M.M.)

[SOP]