Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sporze o rozgraniczenie nieruchomości

Wnioskodawcy M.M.-C. i J.C. złożyli do Sądu Najwyższego skargę

kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 17 października 2025

r., wydanego w sprawie z udziałem J.K. o rozgraniczenie.

Skarżący uzasadnili wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

występowaniem w sprawie następujących zagadnień prawnych:

a) Czy w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości sąd może uznać, że

stanu prawnego granicy nie da się stwierdzić, jeżeli wnioskodawca powołuje się na

nabycie przygranicznego pasa gruntu przez zasiedzenie i objęcie go aktem

I CSK 1783/26

2

własności ziemi o charakterze deklaratoryjnym, bez uprzedniego samodzielnego

ustalenia przez sąd przestrzennego zakresu samoistnego posiadania na dzień 4

listopada 1971 r. oraz bez wyczerpującego zbadania późniejszych zdarzeń

prawotwórczych przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych?

b) Czy „ostatni spokojny stan posiadania” w rozumieniu art. 153 k.c.

może zostać utożsamiony ze stanem powstałym wskutek jednostronnego

przesunięcia faktycznej linii władania przez właściciela jednej nieruchomości, jeżeli

właściciel nieruchomości sąsiedniej nie podjął od razu działań posesoryjnych lub

petytoryjnych, a następnie złożył oświadczenia w toku czynności geodezyjnych, czy

też dla zastosowania drugiego kryterium z art. 153 k.c. konieczne jest ustalenie

rzeczywiście ustabilizowanego, niewątpliwego i spokojnego stanu faktycznego

władania pasem granicznym przez obie strony?

c) Czy za „ostatni spokojny stan posiadania” w rozumieniu art. 153 k.c.

można uznać stan faktyczny powstały wskutek jednostronnego działania właściciela

jednej nieruchomości, i to po uprzednim usunięciu istniejących znaków

granicznych, jeżeli sąd jednocześnie przyjmuje, że granicy prawnej nie da się

ustalić, mimo że usunięte oznaczenia mogły mieć znaczenie dowodowe dla

odtworzenia tej granicy?

Wnioskodawcy wskazali również na potrzebę dokonania wykładni art. 153 k.c. w

zw. z art. 172 § 1 i 2 k.c., art. 336 k.c. oraz art. 339 k.c., ponieważ w praktyce

orzeczniczej powtarza się problem dotyczący tego, kiedy sąd może uznać, że stanu

prawnego granicy nie da się stwierdzić i przejść do kryterium „ostatniego

spokojnego stanu posiadania”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zagadnienie prawne powinno zostać sformułowane w oparciu o okoliczności

mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd

ustaleń, a jednocześnie powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny

tak, aby umożliwić udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do

samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. m.in. postanowienia

SN z 11 stycznia 2024 r., I CSK 6184/22; z 13 grudnia 2023 r., I CSK 5954/22; z 25

października 2023 r., III USK 286/22; z 29 września 2025 r., I CSK 160/24; z 1

I CSK 1783/26

3

sierpnia 2025 r., I CSK 1278/25; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23; z 20

października 2023 r., I CSK 1374/23; z 3 października 2023 r., I CSK 2591/23; z 15

września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22; z 2 sierpnia

2023 r., I CSK 6585/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22; z 30 maja 2023 r., I CSK

5362/22; z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 5428/22).

Analogiczne wymaganie stawia się również potrzebie dokonania wykładni

określonego przepisu prawa. W ramach tej przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania należy przedstawić i uargumentować nierozwiązany jeszcze

problem lub nieujednoliconą jeszcze rozbieżność orzeczniczą. Jeżeli zaś wykładnia

tego przepisu została już dokonana lub ujednolicona, niezbędne jest podanie

dodatkowej argumentacji, dlaczego ustalona linia orzecznicza wymaga zmiany.

Podstawy przyjęcia skargi do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie należy

mylić z oceną prawidłowości zastosowania przepisów prawa w indywidualnej

sprawie skarżącego, zaś rozbieżności w orzecznictwie uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie można utożsamiać z wielokierunkowością

stosowania prawa, uzasadnioną bogactwem różnorodnych stanów faktycznych

(zob. np. postanowienia SN z 8 lipca 2026 r., I CSK 2694/25; z 20 maja 2026 r., I

PSK 11/26; z 25 października 2023 r., I CSK 2989/23; z 27 września 2023 r., I CSK

4679/22, z 17 sierpnia 2023 r., I CSK 5668/22; z 2 sierpnia 2023 r., I CSK 6585/22;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1231/23; z 16 marca 2023 r., I CSK 4879/22).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wnioskodawcy

przedstawili szereg bardzo szczegółowych zagadnień sformułowanych w oparciu o

ich własną ocenę stanu sprawy, adekwatności oraz kompletności prowadzonego

postępowania dowodowego i interpretacji jego wyników. Kwestionowanie ustaleń

faktycznych poczynionych w sprawie oraz oceny przeprowadzonych w niej

dowodów jest zaś niedopuszczalne na etapie postępowania kasacyjnego ze

względu na brzmienie art. 3983 § 3 oraz art. 39820 § 2 k.p.c.

Dodatkowo należy podkreślić, że postępowanie przed Sądem Najwyższym

ma na celu nie tylko rozstrzygnięcie pojedynczej, skonkretyzowanej sprawy

cywilnej, lecz również rozwój orzecznictwa i jego ujednolicenie w sposób, który

okaże się pomocny przy rozstrzyganiu innych podobnych spraw. W skardze

I CSK 1783/26

4

wnioskodawców zagadnienia zostały natomiast przedstawione w sposób

nadmiernie kazuistyczny, poprzez odniesienie do poszczególnych (rzeczywiście

należących do ustalonego stanu faktycznego bądź jedynie dostrzeganych przez

wnioskodawców) okoliczności zindywidualizowanej sprawy. Natomiast wątpliwości

przedstawione jako rozbieżności orzecznicze wymagające dokonania wykładni

przepisów prawa przez Sąd Najwyższy świadczą w istocie o różnorodności stanów

faktycznych i podstaw prawnych władania gruntem w sprawach o rozgraniczenie.

Nie należą do kategorii wykładni prawa, lecz do obszaru jego stosowania w

poszczególnych przypadkach.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 w zw.

z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o kosztach

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu orzekł zaś na

podstawie art. 520 k.p.c.

[SOP]