Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sporze z kredytobiorcami o zapłatę

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i

uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

I CSK 1835/26

2

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do

wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi

za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK

304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej

zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny,

że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że

z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez

konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych

sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa

niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny

albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym

państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy

są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej

oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu.

I CSK 1835/26

3

Skarżący zaś wskazał, że „skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w

odniesieniu do naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie art. 378 § 1 k.p.c.,

przez zaniechanie dokonania własnych ustaleń faktycznych, pomimo ewidentnej

sprzeczności ustaleń Sądu Okręgowego w Warszawie, odnośnie kwoty świadczeń

spełnionych przez powodów na rzecz pozwanego, z dowodem uznanym za

wiarygodny - zaświadczeniem z dnia 15 stycznia 2021 r., wyłącznie ze względu na

fakt, że w apelacji nie podniesiono zarzutu odnośnie tego ustalenia. Stanowisko

Sądu Apelacyjnego w tej kwestii pozostaje w oczywistej sprzeczności z utrwaloną

od lat w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnią art. 378 § 1 k.p.c., poczynając

od uchwały składu siedmiu sędziów, zasady prawnej, z dnia 23 marca 1999 r., III

CZP 59/98, potwierdzonej w uchwale Sądu Najwyższego, w składzie 7 sędziów -

zasadzie prawnej, z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07.”

Nie sposób jednak podzielić stanowiska skarżącego, jakoby skarga

kasacyjna była oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie przez Sąd

Apelacyjny art. 378 § 1 k.p.c. polegające na zaniechaniu dokonania własnych

ustaleń faktycznych. Argumentacja przedstawiona przez pozwanego opiera się

bowiem na błędnym utożsamieniu obowiązku dokonania przez sąd drugiej instancji

własnych ustaleń faktycznych z koniecznością ponownego, samodzielnego i

odmiennego od sądu pierwszej instancji ustalenia wszystkich faktów istotnych dla

rozstrzygnięcia sprawy.

Tymczasem utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie

dopuszcza sytuację, w której sąd odwoławczy – po dokonaniu oceny prawidłowości

ustaleń sądu pierwszej instancji – podziela je i przyjmuje za własne. W takim

przypadku ustalenia sądu pierwszej instancji stają się zarazem ustaleniami sądu

drugiej instancji i tworzą podstawę faktyczną jego rozstrzygnięcia. Wystarczające

jest wówczas, aby stanowisko takie znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu

orzeczenia (zob. wyroku Sądu Najwyższego z 18 października 2017 r., II CSK

65/17, postanowienie SN z 5 lipca 2019 r., IV CSK 43/19).

Co więcej, taki sposób konstruowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia

znajduje obecnie bezpośrednie potwierdzenie w art. 387 § 2¹ pkt 1 k.p.c., zgodnie z

którym wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku

I CSK 1835/26

4

sądu drugiej instancji może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd ten przyjął za

własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że ustalenia te zmienił lub

uzupełnił.

W realiach niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny obowiązkowi temu niewątpliwie

sprostał, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie bowiem wskazał,

że:

„Okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia nie

były pomiędzy stronami sporne i wynikają w pierwszej kolejności z treści

dokumentów załączonych do akt sprawy (dokumentu umowy kredytowej oraz

towarzyszącym jej dokumentom wytworzonym przy jej zawarciu i wykonywaniu),

które stanowiły z kolei podstawę dokonanych w tej sprawie przez sąd okręgowy

ustaleń. Ustalenia te są prawidłowe i stanowić będą podstawę dalszych rozważań

sądu apelacyjnego. Skarżący ustaleń tych w apelacji nie zakwestionował.”

Nie można również podzielić twierdzenia skarżącego, jakoby zaświadczenie

z 15 stycznia 2021 r., wskazywało na wadliwość rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego. Zaświadczenie to było dowodem zawnioskowanym przez powodów

i nie stanowiło wyłącznej podstawy ustalenia wysokości roszczenia, a jeden

z dowodów w oparciu o który Sądy meriti ustalały stan faktyczny. Sąd Apelacyjny

wprost wskazał, że podstawą ustaleń faktycznych były dokumenty zgromadzone

w aktach, w tym dokumenty związane z wykonywaniem umowy kredytowej,

a poczynione na ich podstawie ustalenia Sądu Okręgowego uznał za prawidłowe.

Przypomnieć przy tym należy, że ocena materiału dowodowego i dokonane na jego

podstawie ustalenia faktyczne nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej (art.

art. 3983 § 3 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest nimi związany (art. art. 398¹³§ 2 k.p.c.).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat tego ograniczenia swojej

kognicji, wskazując że nie jest ona zależna od sposobu ujęcia zarzutów przez

samego skarżącego, jako zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego lub

materialnego, jeżeli w istocie zmierzają one do polemiki z ustaleniami faktycznymi

lub oceną dowodów (zob. przykładowo postanowienia z 6 sierpnia 2012 r., II CSK

108/12; z 8 listopada 2013 r., II CSK 224/13; 11 kwietnia 2018 r. I CSK 701/17; z 28

lutego 2019 r., V CSK 394/18). Odniesienie wywodów do ustaleń faktycznych

poczynionych przez sądy powszechne oraz dokonanej przez nie oceny dowodów w

I CSK 1835/26

5

postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej jest zatem

niedopuszczalne z mocy art. 3983 § 3 k.p.c., bowiem Sąd Najwyższy jako sąd

prawa, a nie sąd faktu, jest związany ustaleniami i oceną dowodów dokonaną przez

sądy meriti.

Z tych wszystkich względów uznać należy, że wskazana we wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej przyczyna nie uzasadnia jej przyjęcia do rozpoznania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji.

M.L.

[a.ł]