Pozwani nie dostaną rozpoznania skargi kasacyjnej i zapłacą spółce 5400 zł kosztów

1. Wyrokiem z 8 grudnia 2025 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie z

powództwa M. spółki akcyjnej w W. przeciwko I.R., K.R., o zapłatę, na skutek

apelacji powoda od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Warszawie z 10

kwietnia 2024 r., zmienił zaskarżony wyrok: w punkcie pierwszym częściowo w ten

sposób, że zasądził od I.R. i K.R. solidarnie na rzecz M. spółki akcyjnej w W. kwotę

I CSK 1913/26

2

890 518,07 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 25 sierpnia 2022 r.

do dnia zapłaty; orzekł o kosztach postępowania (pkt I); oddalił apelację w

pozostałej części (pkt II); orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt III).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiedli pozwani,

zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt I i III.

3. Skarżący wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

I CSK 1913/26

3

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna pozwanych nie zawiera argumentów dostatecznych dla

uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 4 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a

jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

8. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

I CSK 1913/26

4

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;

z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

9. Powołanie się na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze, że skarżący musi

przedstawić dokładny wywód, na czym – jego zdaniem – polega oczywista

zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których naruszenie

ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane

naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,

lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV

CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając – jako

okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste naruszenie

prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (zob.

postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z

10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 15 kwietnia 2021 r.,

IV CSK 617/20).

10. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej

wymienionych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W kontekście przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, na którą w

pierwszej kolejności powołują się skarżący, uzasadnienie w tym zakresie

ograniczono do następującego sformułowania: „Skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona z powodu nieprawidłowej wykładni przez Sąd Apelacyjny przepisów

art. 299 § 1 k.s.h. w zw. z art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. oraz na skutek naruszenia

I CSK 1913/26

5

przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 415

k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.”. Zatem pomimo wskazania przepisów, których

naruszenie spowodowało – według skarżących - oczywistą zasadność skargi, nie

zawarto w tej części uzasadnienia skargi kasacyjnej argumentacji wskazującą na

to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Przypomnieć dodatkowo trzeba, że w orzecznictwie

SN wskazuje się, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie

podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być przez skarżącego

wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z

art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia (zob. postanowienia SN z 22 maja 2024 r., I CSK 786/24).

Uznaje się, że nie ma możliwości pośredniego wyartykułowania wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z innych wniosków formalnych. W

konsekwencji tego nie można w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej doszukiwać

się fragmentów mogących wskazywać na uzasadnienie podstaw przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.

Całość uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wyczerpuje odniesienie do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W pierwszej

kolejności należy wskazać, że istotne zagadnienie prawne zostało przedstawione w

sposób ogólny i abstrakcyjny, co w tym przypadku należy potraktować, co do

zasady, jako działanie prawidłowe. Zostało ono sformułowane w następujący

sposób: „Czy w rozumieniu art. 299 § 1 k.s.h. zobowiązanie spółki z tytułu zwrotu

nienależnego świadczenia (art. 410 § 2 k.c.) powstaje i obciąża członków zarządu

już w dacie uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku oddalającego apelację od

wyroku sądu I instancji zasądzającego świadczenie i przekazującego sprawę do

ponownego rozpoznania przez sąd odwoławczy, skoro w obrocie prawnym

pozostaje wyrok sądu pierwszej instancji zasądzający należne świadczenie, który

I CSK 1913/26

6

nie został prawomocnie uchylony ani zmieniony, czy też dopiero w dacie

ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd odwoławczy, które

to rozstrzygnięcie uchyla wyrok sądu I instancji stanowiący podstawę świadczenia

oraz definitywnie przesądza o braku obowiązku tego świadczenia?”

W kontekście tejże przesłanki należy jednak wskazać, że to co ma

świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być jednocześnie ujmowane

jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje

istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie

wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn

skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności

skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi

pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na samym wstępie

(zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).

Analiza treści wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazuje, że opisana powyżej sytuacja (traktowana jako niedopuszczalna)

zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący konstruują swoje wywody w wokół art. 299

§ 1 k.s.h. oraz art. 410 § 2 k.c., wskazując zarówno na ich naruszenie (odnosząc

się w tren sposób do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), jak i występowanie

istotnego zagadnienia prawnego (nawiązując do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.).

Opisana sytuacja zachodzi również w przypadku powołanej przez

skarżących przesłanki wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

Ponadto w kontekście tejże przesłanki nie spełniono wymagania wskazania tych

przepisów oraz wykazania rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym

rozbieżność ta miałaby polegać. Kolejny raz należy podkreślić, że w uzasadnieniu

skargi kasacyjnej brak odrębnej argumentacji odnoszącej się do powoływanej

przesłanki.

I CSK 1913/26

7

Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty należy jeszcze raz podkreślić,

że nie została spełniona żadna z wyżej wymienionych przesłanek przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Na wyżej zaprezentowane wątpliwości zwrócono również uwagę w

odpowiedzi na skargę kasacyjną. Ponowne przywoływanie wskazanych tam

argumentów Sąd Najwyższy uznaje w tym miejscu za zbędne.

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

[SOP]