Sąd Najwyższy nie przyjął skargi uczestników w sprawie zniesienia współwłasności

Postanowieniem z 2 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił

apelację uczestników od postanowienia Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z 29

lipca 2022 r. w przedmiocie częściowego zniesienia współwłasności.

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, uczestnicy powołali się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989

§ 1 ust. 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1

I CSK 1933/25

2

k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi

niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji

orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,

niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,

III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;

z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,

niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,

V CSK 168/18, niepubl.).

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie

określone w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2

k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i

ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

I CSK 1933/25

3

rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie

pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ

131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC

2001, Nr 10, poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007

r. III CSK 180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11

kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17,

niepubl.). Uzasadnienie oczywistej zasadność skargi nie może więc poprzestawać

na prostym odwołaniu do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych.

Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do

rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw,

niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody

argumentowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r.,

II CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia

2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).

Przedstawiona przez skarżących argumentacja nie spełnia wskazanych

wymagań. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

uczestnicy wskazali, że jest ona uzasadniona ze względu na podniesione w

skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Podnieśli, że w związku z brakiem podjęcia przez Sąd Okręgowy inicjatywy

dowodowej mającej na celu ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy

zaskarżone orzeczenie zostało oparte na ustaleniach, które nie posiadają

odzwierciedlenia w rzeczywistości. Choć Sąd II instancji ustalił, że są

nieprawidłowości w ustaleniu wielkości działek wchodzących w skład podziału, to

nie przeprowadzono innych dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację innych

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, takich przykładowo jak skład

zabudowy nieruchomości, jej stan techniczny, czy też wartość nieruchomości i

poszczególnych udziałów przypadających na uczestników postanowienia. Nie może

zaś budzić wątpliwości, że gdyby Sąd II instancji dokonał uwzględnienia

zgłoszonych wniosków dowodowych, wówczas przykładowo rozstrzygnięcie o

sposobie zniesienia współwłasności oraz wysokości wzajemnych rozliczeń stron z

tytułu zniesienia współwłasności miałoby inną treść.

I CSK 1933/25

4

Skarżący nie przedstawili zatem żadnego wywodu, który mógłby

przekonywać o wystąpieniu przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Twierdzenie o oparciu orzeczenia na ustaleniach nie posiadających

odzwierciedlenia w rzeczywistości wskazuje na niedopuszczalne w postępowaniu

kasacyjnym kwestionowanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (art. 3989 § 3 w

zw. z art. 39813 § 2 k.p.c.) zamiast przekonywać o oczywistej zasadności

dopuszczalnych w postępowaniu kasacyjnym zarzutów procesowych.

Argumentacja w żaden sposób nie odnosi się również do ujawnionych w

uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia motywów, które zaważyły na oddaleniu

zgłoszonego przez skarżących w apelacji wniosku dowodowego. Analiza tych

motywów w konfrontacji z argumentacją wniosku nie pozwala przyjąć, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Warto też nadmienić, że oczywistego

charakteru nie ma też zarzut naruszenia art. 374 zd. 2 k.p.c. przez jego

niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy na rozprawie. Z akt sprawy bowiem

wynika, że na posiedzeniu niejawnym doszło do zamknięcia rozprawy i wydania

orzeczenia zaskarżonego skargą kasacyjną. Rozprawa apelacyjna, na której obie

strony zabrały głos, została przeprowadzona 10 stycznia 2024 r. Analiza przebiegu

postępowania nie uzasadnia w konsekwencji wniosku o wystąpieniu przyczyny

kasacyjnej, którą Sąd Najwyższy zobligowany byłby uwzględnić z urzędu (art. 374

pkt 4 w zw. z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), okoliczności uzasadniających tego rodzaju

przyczynę nie wskazują również sami skarżący.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Roman Trzaskowski

(K.L.)

[SOP]

I CSK 1933/25

5