Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi o umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym

M.P. – uczestniczka postępowania z wniosku I.G. i A.A. o umieszczenie w

zakładzie opiekuńczo-leczniczym psychiatrycznym wywiodła skargę kasacyjną od

postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku z 22 października 2025 r.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania uczestniczka

wskazała na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wynikającą z rażącego

naruszenia art. 29 u.o.z.p., a także na potrzebę dokonania wykładni tego przepisu

poprzez zbadanie, czy jeśli o umieszczeniu instytucjach opiekuńczych orzeka sąd z

I CSK 1942/26

2

urzędu, obok wymienionych wcześniej przesłanek musi być spełniona jeszcze

jedna, a mianowicie musi zachodzić brak zdolności do wyrażenia zgody na

umieszczenie w takiej instytucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wtedy, gdy zachodzi

niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia

z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego

naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe zob.

np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I

CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r.,

I CSK 903/23). Ponieważ o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

samo naruszenie przepisów dotyczących sporządzania uzasadnień nie może co do

zasady świadczyć o oczywistej zasadności skargi.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania sporządzone przez

skarżącą nie zawiera żadnej argumentacji na temat tego, w jaki sposób – jej

zdaniem Sąd II instancji wskazany przepis naruszył, ani jak zauważone naruszenie

wpłynęło na wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Wobec braku

jakichkolwiek stwierdzeń na ten temat, Sąd Najwyższy nie jest w stanie ocenić

stanowiska skarżącej.

Wymagania uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie

może zastąpić odesłanie do uzasadnienia zarzutów skargi, ponieważ wniosek o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie powinny stanowić

oddzielne, w pełni samodzielne jednostki redakcyjne. Każda z tych części skargi

kasacyjnej odnosi się bowiem do innego z dwóch etapów postępowania

kasacyjnego, dla których przewidziano odmienny skład Sądu Najwyższego.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie

na etapie przedsądu w składzie jednoosobowym, natomiast przytoczone podstawy

kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

I CSK 1942/26

3

rozpoznania w składzie trzyosobowym, w trakcie jej merytorycznego

rozpoznawania. Każdy z tych elementów musi być przez skarżącego

wyodrębniony, oddzielnie przedstawiony i uzasadniony. Sąd Najwyższy w ramach

przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej

do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. np.

postanowienie SN z 20 września 2022 r., I CSK 2402/22).

Podobny zarzut należy postawić pod adresem uzasadnienia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania jako wymagającej dokonania wykładni przez Sąd

Najwyższy. Skarżąca wskazała jedynie na występujący w jednej publikacji

prawniczej postulat badania w niektórych kategoriach spraw możliwości wyrażenia

zgody przez osobę umieszczaną w zakładzie opiekuńczym, nieuzasadniając

jednakże, dlaczego jej zdaniem postulat ten powinien znaleźć zastosowanie w

niniejszej sprawie, ani w jaki sposób jego pominięcie mogło wpłynąć na treść

wydanego orzeczenia.

Dodatkowo należy wskazać, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4

k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście

uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie

przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne

jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy. Nie można bowiem twierdzić, że skarga

jest oczywiście uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego

orzeczenia, a więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a

jednocześnie wskazywać na istnienie potrzeby wykładni przepisów - wymagającej z

natury rzeczy pogłębionych rozważań. (zob. np. postanowienia SN z 10

października 2023 r., III USK 153/22; z 26 września 2023 r., III USK 274/22 oraz z 8

sierpnia 2023 r., I PSK 26/23).

Jednocześnie Sąd Najwyższy nie dopatrzył się badanych z urzędu

przesłanek nieważności postępowania w sprawie.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach zastępstwa prawnego wykonywanego

na rzecz uczestniczki z urzędu rozstrzygnął zaś na podstawie § 16 ust. 4 pkt 2 i §

14 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia

I CSK 1942/26

4

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez

adwokata z urzędu.

[SOP]