SN odmówił przyjęcia skargi banku, bo zarzut potrącenia zgłoszono za późno

Wyrokiem z 2 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Płocku ustalił, że umowa

kredytu mieszkaniowego […] hipoteczny nr […] zawarta w dniu 21 września 2007 r.

pomiędzy powodami M.S. i A.S. a Bankiem Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jest

nieważna (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie 81 649,05 zł

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty

I CSK 1946/25

2

(pkt 2); oddalił powództwo ewentualne o zapłatę (pkt 3) i orzekł o kosztach

postępowania (pkt 4 i 5).

Wyrokiem z 29 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację

pozwanego (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. co do pkt 1 wyroku – w zakresie, w którym Sąd

Apelacyjny oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w części

dotyczącej zasądzenia (pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego) od pozwanego na rzecz

powodów 81 649,05 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia

6 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, a także co do kosztów postępowania przed

Sądem I instancji, (tj. w zakresie, w jakim wyrok nie uwzględnia podniesionego

zarzutu wygaśnięcia wierzytelności powodów w kwocie 81 649,05 zł z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, na

skutek złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu) – oraz w całości

w zakresie pkt 2.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na jej oczywistą zasadność wobec braku merytorycznego zbadania zarzutu

wygaśnięcia wierzytelności powodów w kwocie 81 649,05 zł, tj. wierzytelności

uwzględnionej w wyroku Sądu I instancji, która - zdaniem pozwanego - wygasła na

skutek złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu z dnia 26 stycznia

2024 r., doręczonego bankowi dnia 25 marca 2024 r.

W odpowiedzi powodowie wnieśli o odrzucenie, względnie odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu

kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

I CSK 1946/25

3

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza akt sprawy wykazała, że w sprawie nie zachodzi oczywista

zasadność skargi kasacyjnej w przyjętym wyżej rozumieniu.

I CSK 1946/25

4

W okolicznościach sprawy pozwany złożył pismo datowane na 7 maja

2024 r., zatytułowane „Pismo przygotowawcze pozwanego z wnioskiem

dowodowym” (k. 368), w którym wnioskował o „dopuszczenie i przeprowadzenie

dowodu z oświadczenia o potrąceniu złożonego pozwanemu przez stronę

powodową celem wykazania faktu jego doręczenia pozwanemu, jego treści oraz

przedmiotu” (k. 368-370). Następnie pozwany złożył pismo datowane na

28 listopada 2024 r. (k. 408 i n.) stanowiące rozwinięcie pisma procesowego

z 7 maja 2024 r. Analiza treści tych pism dowodzi, że nie zostały spełnione

wymagania co do formy, treści i terminu, warunkujące skuteczne zgłoszenie

procesowego zarzutu potrącenia z art. 2031 k.p.c. Ustawa procesowa wprowadza

bowiem ustawowe ograniczenia w zakresie zgłaszania zarzutu potrącenia

w procesie cywilnym. Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie

procesowym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu,

z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat. Ponadto pozwany może podnieść zarzut

potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo

w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. Jak

wskazał zaś sam skarżący oświadczenie powodów o potrąceniu z dnia 26 stycznia

2024 r. zostało doręczone bankowi dnia 25 marca 2024 r.

Zważywszy, że w aktualnym stanie prawnym skuteczność procesowego

zarzutu potrącenia została ograniczona do przypadków, które objęte są dyspozycją

art. 2031 k.p.c., brak spełnienia określonych w nim wymagań skutkuje tym, że

zarzut potrącenia nie może zostać uwzględniony na etapie wyrokowania, nawet

jeśli materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu było złożone skutecznie.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

I CSK 1946/25

5

A.G.

[SOP]