Sąd Najwyższy nie przyjął skarg kasacyjnych pozwanych, zapłacą 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 28 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Słupsku zasądził solidarnie

od Skarbu Państwa - Prokuratury Okręgowej w S. i W. D. na rzecz I. D. 144 311,16

zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 27 kwietnia 2017 r. do

dnia zapłaty oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

I CSK 1971/25

2

Wyrokiem z 12 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił ww.

wyrok w ten sposób, że zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki 217

314,61 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 27 kwietnia 2017 r.

do dnia zapłaty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie; oddalił apelację W. D.

oraz oddalił apelację Skarbu Państwa - Prokuratury Okręgowej w S.

W skardze kasacyjnej Skarb Państwa, jako uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W skardze kasacyjnej W. D., jako uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłanki przedsądu przewidziane

w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 3 i 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, a skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,

jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia

z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością

lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

I CSK 1971/25

3

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia

rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie

zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania

w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7

czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada

2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK

627/18).

Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,

określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne

mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,

a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących

w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez

sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28

marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I

CSK 111/08).

Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższe przesłanki

w skardze W. D. nie zostały wykazane.

Uzasadnienie wniosku jest pobieżne, niemal zdawkowe i nie powołano w nim

argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś

z przesłanek przyjęcia sprawy do rozpoznania. Należy wskazać, że nie jest rzeczą

Sądu Najwyższego przy ocenie, czy skarga kasacyjna powinna być przyjęta do

rozpoznania, doszukiwanie się jurydycznej argumentacji mającej wykazać istnienie

istotnego zagadnienia prawnego. Samo zaś sformułowanie zagadnienia prawnego,

bez przedstawienia argumentacji służącej wykazaniu, że to zagadnienie

I CSK 1971/25

4

rzeczywiście występuje i wymaga wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy, nie jest

wystarczające.

Lektura uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący sprostał powinności wykazania

wystąpienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Trudno przyjąć,

aby wykładnia przepisów, na które powołuje się pozwany budziła wątpliwości, gdyż

skarżący nie przytoczył w uzasadnieniu orzecznictwa ujawniającego wątpliwości

w stosowaniu go przez sądy orzekające w podobnych sprawach czy rozbieżności

w poglądach doktryny.

Zdaniem W. D. w sprawie zachodzi także nieważność postępowania w

rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. (skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami

prawa) z uwagi na rozpoznanie sprawy przed Sądem drugiej instancji przez

sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, działającej

w

aktualnym składzie.

Skarżący nie wskazał jednak na jakiekolwiek konkretne okoliczności (poza

powołaniem sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianach

ustawowych), które mogłyby prowadzić do wniosku o istnieniu obiektywnie

uzasadnionych wątpliwości co do wskazanego w skardze sędziego, a tym bardziej

do sformułowania wniosku o nieważności postępowania. Powołanie sędziego sądu

powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa

nie jest bowiem okolicznością, która samodzielnie może prowadzić do przyjęcia, że

postępowanie z udziałem takiego sędziego jest dotknięte nieważnością w

rozumieniu art. 379 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 27 czerwca 2024 r., I CSK

1185/24). W tym stanie rzeczy przytoczona w skardze kasacyjnej przyczyna

przyjęcia skargi do rozpoznania w postaci nieważności postępowania nie została

wykazana.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia

prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej

instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego

I CSK 1971/25

5

wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia

SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003

r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku Skarbu Państwa o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym

orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w

zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały

różnym ocenom. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania

Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania

przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie

jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Jeśli zaś idzie o skargę W. D., to skarżący ograniczył swoje wywody tylko do

przytoczonego stwierdzenia. Tymczasem oczywista zasadność skargi musi być

wykazana. Sama argumentacja towarzysząca podstawom skargi nie jest

wystarczająca. Niezbędne jest wykazanie nie tylko naruszenia przepisów prawa,

ale także rażącej postaci takiego naruszenia. Tylko wówczas można bowiem

stwierdzić, że skarga kasacyjna jest „oczywiście uzasadniona”.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania obu skarg kasacyjnych, nie znajdując też

okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Jacek Grela

[S.J.]

I CSK 1971/25

6

[a.ł]