Sześć niestawiennictw na badanie DNA. SN nie przyjął skargi w sprawie o ojcostwo

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I CSK 2097/25

2

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania

skargi kasacyjnej pozwanej A.R. od wyroku Sądu Okręgowego

w Szczecinie z 26 lutego 2025 r.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wskazała na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

związanego z potrzebą wykładni przepisów prawnych, a także na oczywistą

zasadność wniesionej skargi.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego

przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas

nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania

wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,

na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji

jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC

I CSK 2097/25

3

2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, niepubl.).

Skarżąca w skardze podniosła jako istotne zagadnienie prawne potrzebę

rozstrzygnięcia i wyjaśnienia kwestii: „czy Sąd może ustalić brak ojcostwa

wyłącznie w oparciu o prywatne badanie DNA, bez dowodu z opinii biegłego, mimo

że: próbka została pobrana samodzielnie przez stronę bez świadków a tym bardziej

w warunkach kontrolowanych, np. w placówce służby zdrowia przez uprawnionego

pracownika; brak jest dowodu na prawidłowe pobranie próbki od dziecka; dokument

nie został sporządzony na potrzeby postępowania sądowego?

Tymczasem Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany

ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art.

3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Związanie to oznacza, że ocena zarzutów

naruszenia prawa materialnego, podniesionych w skardze kasacyjnej, może

odbywać się wyłącznie w odniesieniu do dokonanych przez sąd drugiej instancji

ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, których

Sąd Najwyższy - w ramach kontroli kasacyjnej - nie może uzupełnić nowymi

okolicznościami, nieustalonymi przez Sąd drugiej instancji (zob. m.in. wyroki Sądu

Najwyższego z 29 lipca 1999 r., II UKN 56/99, OSNAPiUS 2000, Nr 22, poz. 829;

z 24 lipca 2006 r., I PK 299/05, OSNCP 2007, nr 15-16, poz. 214; i z 17 czerwca

2009 r., IV CSK 48/09, niepubl.).

Sąd Okręgowy wydając w zaskarżone orzeczenie oparł się na sprawozdaniu

z prywatnego testu DNA wykonanego przez powoda wyjaśniając w uzasadnieniu,

że pozwana A.R. sześciokrotnie nie stawiała się wraz z małoletnią na terminy

badań w Zakładzie Genetyki Sądowej […] w S., uniemożliwiając tym samym

przeprowadzenie dopuszczonego przez Sąd w toku postępowania dowodu z badań

polimorfizmu genetycznego DNA na okoliczność ustalenia prawdopodobieństwa

tego, że powód K.R. jest biologicznym ojcem małoletniej J.R. uniemożliwiając w ten

sposób przeprowadzenie żadnego innego dowodu na tę okoliczność. Z tego

względu, Sąd Okręgowy oparł się na tym dowodzie, który został w sprawie złożony

i którego wiarygodność nie została podważona przez inne środki dowodowe.

Z tych względów, podniesiona kwestia nie może stanowić istotnego

zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

I CSK 2097/25

4

Skarżąca w skardze kasacyjnej nie wykazała także występowania innej

przesłanki przedsądu w postaci jej oczywistej zasadności.

W judykaturze Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka

w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które

powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść

zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty oczywiście uzasadniają

wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba, że oczywiste jest to, co

jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań

lub dociekań. Skarżący musi zatem wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym,

rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących

w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności

przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08, niepubl.).

Tymczasem bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie do

rozpoznania skargi kasacyjnej wnioskodawczyni nie pozwala przyjąć, by była ona –

w powyższym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Na marginesie należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżącej,

iż w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (niepubl.) wyjaśnił,

że powoływanie się na oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa

wzajemnie się wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest

pozorowaniem występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w

oparciu, o które Sąd Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.

Biorąc powyższe pod uwagę należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

pozwanego do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1 i § 11 oraz art. 102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1

oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.

I CSK 2097/25

5

(AG)

[a.ł]