SN nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu dewizowego, bank zapłaci 5400 zł

Wyrokiem z 23 marca 2023 r., I C 1701/20, Sąd Okręgowy w Opolu ustalił

nieważność umowy o kredyt dewizowy z 30 czerwca 2008 r. zawartej między

powodowymi kredytobiorcami, a poprzednikiem prawnym pozwanego banku,

zasądził na rzecz powodów solidarnie 411 239,40 zł z odsetkami od 19 sierpnia

2020 r. i w pozostałym zakresie oddalił powództwo.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasadził od pozwanego banku

I CSK 211/25

2

na rzecz kredytobiorców, w miejsce zasądzonej w pierwszej instancji, 53 174,68

CHF z ustawowymi odsetkami od 5 lipca 2023 r. oraz odsetki ustawowe od

411 239, 40 zł od 19 sierpnia 2020 r. do 4 lipca 2023 r., a od 142 170,75 CHF od 11

czerwca 2021 r. do 4 lipca 2023 r. i w pozostałym zakresie oddalił powództwo oraz

oddalił obie apelacje w pozostałym zakresie.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 30 czerwca 2008 r. powodowie zawarli

z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę o kredyt określony jako

dewizowy w wysokości 390 320,00 CHF. Umowa przewidywała wypłatę kredytu

w sześciu transzach od jej podpisania do 15 listopada 2008 r. Okres kredytowania

zaczynał się w dniu uruchomienia kredytu i został ustalony na 240 miesięcy. Termin

całkowitej spłaty kredytu miał zostać określony w harmonogramie spłat.

Od 7 lipca 2008 r. do 5 stycznia 2013 r. kredytobiorcy świadczyli na rzecz

pozwanego banku 416 383,86 zł tytułem spłaty rat kapitałowo- odsetkowych,

natomiast od 5 lutego 2013 r. dokonywali spłaty rat kapitałowo-odsetkowych w

CHF, a wartość ta wyniosła 142 170,75 CHF.

Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej

miedzy innymi, że kwota kredytu jest denominowana - waloryzowana do CHF,

kwota kredytu zostanie określona wg kursu kupna dewiz zgodnie z Tabelą kursów

obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania kredytu, o wysokości wykorzystanego

kredytu wyrażonej w CHF, wysokości odsetek w okresie karencji, wysokości rat

kapitałowo-odsetkowych w ww. walucie bank poinformuje kredytobiorcę w terminie

7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych.

Spłata rat miała być dokonywana w złotych, po uprzednim przeliczeniu wg

kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą Kursów” obowiązującą w dniu

spłaty.

Sąd Apelacyjny uznał klauzule waloryzacyjne w umowie za abuzywne, co

pociąga za sobą nieważność umowy w całości.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na jej oczywistą zasadność przejawiającą się w zastosowaniu przez Sąd

Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu walutowego.

I CSK 211/25

3

Ewentualnie ze względu na występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych tj.:

- czy w przypadku umowy kredytu w sytuacji uznania, że zawiera niedozwolone

postanowienia umowne odsyłające do Tabeli Kursów, możliwe jest utrzymanie

umowy w mocy i jej wykonywanie w oparciu o istniejące postanowienia

umożliwiające wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej, skoro nie

uległy one eliminacji;

- czy w przypadku orzeczenia bezskuteczności umowy kredytu powiązanego z

walutą obcą w oparciu o przepisy o postanowieniach abuzywnych bank pozostaje w

opóźnieniu wobec kredytobiorcy, co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu

umowy w okresie przed złożeniem przez kredytobiorcę, po pouczeniu przez sąd,

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności

postanowień umownych, a w konsekwencji, czy dopuszczalne jest naliczanie

odsetek za opóźnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Wniosek banku zawarty w skardze kasacyjnej nie spełnia powyższego

wymagania.

Skarżący bank wskazując na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

wskazał na zastosowanie przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do

umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym pominięciem

charakteru umowy, jej specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru

postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu. Jednak argumentacja

skarżącego zawarta w uzasadnieniu oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

sprowadzała do polemiki z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sądy obuI

instancji. Sądu ustaliły, że wypłata i splata kredytu miała nastąpić w złotych.

I CSK 211/25

4

Wypłata miała nastąpić na oznaczony rachunek kredytobiorców prowadzony w

złotych, co wykluczało wypłatę w CHF bez dokonania przeliczenia abuzywnym

kursem. Spłatę w CHF umożliwiłl dopiero aneks z 2013 r.

W tej sytuacji uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP

25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po

usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu

drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych

ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej.

Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania

art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III

CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany

nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),

chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.

Nie ma podstaw do pozbawienia kredytobiorców odsetek za okres przed

potwierdzeniem woli upadku umowy. Możliwość przywrócenia mocy prawnej

I CSK 211/25

5

niedozwolonemu postanowieniu umowy oświadczeniem konsumenta, ze skutkiem

ex tunc, nie pozbawia wymagalności roszczenia konsumenta o zwrot nienależnie

spełnionych świadczeń. Jeżeli konsument żąda od przedsiębiorcy świadczenia z

powołaniem się na niedozwolony charakter niektórych postanowień umowy, to

dostatecznie wyraża swoje stanowisko co ważności umowy lub jej części, a jego

roszczenie staje się wymagalne zgodnie z art. 455 k.c., tj. z upływem czasu

koniecznego do oceny przez przedsiębiorcę zasadności żądania zapłaty. Artykuł

3851 § 1 k.c. nie ustanawia wyjątków od zasady z art. 455 k.c., ponieważ reguluje

inne zagadnienie – przesłanki uznania postanowienia umowy za niedozwolone i

skutek prawny takiego uznania w postaci niezwiązania konsumenta tym

postanowieniem; nie odnosi się do terminu spełnienia świadczeń powstających na

skutek nieważności postanowienia umowy lub całej umowy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(G.G.)

[SOP]