Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi powoda o naruszenie czci na rozprawie

Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z 21 czerwca 2021 r., I Aca 53/19, zaskarżając go w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 2115/22

2

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego

jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz

wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te

nie zostały jednak spełnione.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi

przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,

które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz

innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

I CSK 2115/22

3

Istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności

wyjaśnienia kwestii możliwości wyłączenia bezprawności naruszenia dóbr

osobistych strony postępowania przez sędziego poprzez przyjęcie, że podejmuje

działania w ramach uprawnień zapewniających prawidłowy przebieg rozprawy

wynikający z przepisów ustawy o ustroju sądów powszechnych tzw. policji sesyjnej,

w sytuacji, gdy działania podjęte w tym trybie są działaniami bezprawnymi

naruszającymi dobra osobiste takie jak cześć i godność strony postępowania.

Skarżący nie sformułował istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu

art. 3899 §1 k.p.c. Przedstawione pytanie nie zmierza do rozwiązania rzeczywistego

problemu interpretacyjnego przepisów prawa, lecz jest ściśle związane

z okolicznościami konkretnej sprawy i opiera się na założeniu, że działania

pozwanego były bezprawne. Tymczasem właśnie ta kwestia stanowiła przedmiot

oceny sądów. Skarżący nie wskazał również rozbieżności w orzecznictwie ani

wątpliwości interpretacyjnych. Ocena bezprawności zależy od okoliczności

konkretnej sprawy, nie zachodzi zatem potrzeba dalszej wykładni prawa.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN:

z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 14 lipca 2005 r.,

III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,

z 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie

jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października

2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo).

I CSK 2115/22

4

Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżący opiera na naruszeniu

prawa materialnego, tj. niezastosowaniu art. 24 k.c. poprzez przyjęcie, że działanie

pozwanego nie było bezprawne, podczas gdy – zdaniem skarżącego - pozwany

zwracając się do powoda naruszył jego dobra osobiste, takie jak cześć i godność

osobistą, w trakcie rozprawy, a zwracając się do powoda nie poinformował o tym,

że podejmuje działania w ramach policji sesyjnej, stosowanie do treści art. 48 i 49

ustawy o ustroju sądów powszechnych, wobec czego jego zachowanie nie może

zostać ocenione jako działanie w ramach porządku prawnego i tym samym uznane

za działanie zgodne z prawem i nie naruszające dóbr osobistych powoda.

Skarżący utożsamia oczywistą zasadność z własnym przekonaniem,

że zachowanie pozwanego było bezprawne, pomijając jednak, iż sądy obu instancji

uznały przeciwne, szczegółowo wyjaśniając, dlaczego wypowiedź pozwanego

stanowiła dopuszczalne wykonanie obowiązków przewodniczącego rozprawy. Sam

fakt, iż sędzia nie użył sformułowania, iż działa „w ramach policji sesyjnej” nie

wynika z żadnego przepisu jako warunek legalności podejmowanych przez niego

czynności.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

(M.T.)

[SOP]