Sąd Najwyższy nie przyjął skargi interwenientów w sporze o 965 tys. zł od przewoźnika

Wyrokiem z 16 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił

apelację pozwanej R.P. i interwenientów ubocznych działających po stronie

pozwanej A.T., P.T. i G. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego we

Wrocławiu z 31 sierpnia 2023 r., którym Sąd ten zasądził od pozwanej na rzecz

powoda I. spółki akcyjnej w W. kwotę 965 879,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie liczonymi od 24 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach

procesu.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez interwenientów

ubocznych A.T. i P.T.

I CSK 2137/25

2

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołali się na

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Ich zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające

odpowiedzi na pytanie: „Czy w odniesieniu do przewozów międzynarodowych

(tj. takich, gdzie zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 Konwencji CMR „miejsce

przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy, stosownie

do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których

przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się”), w przypadku częściowego

zaginięcia towaru w trakcie przewozu i wydania odbiorcy pozostałej (tj.

niezaginionej) części towaru oraz drugiego egzemplarza listu przewozowego,

nadawca zachowuje prawo do rozporządzania towarem, który nie został wydany

odbiorcy, a zarazem zachowuje legitymację do dochodzenia od przewoźnika

odszkodowania z tytułu częściowego zaginięcia towaru?”;

W ocenie skarżących istnieje także potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości, tj. art. 828 § 3 k.c. w kontekście wykładni pojęcia

„odpowiedniego" stosowania art. 828 § 1 k.c. do umowy ubezpieczenia na cudzy

rachunek. W odniesieniu do art. 828 § 3 k.c. poważne wątpliwości budzi, czy

„odpowiednie” stosowanie art. 828 § 1 k.c. do umów ubezpieczenia na cudzy

rachunek oznacza, że z dniem zapłaty odszkodowania na ubezpieczyciela

przechodzą wyłącznie roszczenia ubezpieczonego przeciwko osobie trzeciej

odpowiedzialnej za szkodę, czy też na ubezpieczyciela przechodzą zarówno

roszczenia ubezpieczającego, jak i roszczenia ubezpieczonego przeciwko osobie

trzeciej odpowiedzialnej za szkodę.

Interwenient uboczny – G. spółka akcyjna w W. w odpowiedzi na skargę

kasacyjną wniosła o przyjęcie jej do rozpoznania.

Pozwana R.P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie

jako oczywiście bezzasadnej i zasądzenie od skarżących na jej rzecz kosztów

postępowania kasacyjnego.

W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2025 r. pozwana cofnęła odpowiedź na

skargę kasacyjną i poparła wyrażone w skardze kasacyjnej stanowisko

interwenientów ubocznych.

I CSK 2137/25

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności dostrzeżenia wymaga, że zgodnie z art. 79 k.p.c.

interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych

dopuszczalnych według stanu sprawy. Nie mogą one jednak pozostawać

w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony do której przystąpił.

Pozwana R.P. nie wniosła skargi kasacyjnej od niekorzystnego dla niej

wyroku Sądu Apelacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżących

interwenientów ubocznych A.T. i P.T. wniosła natomiast o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej. W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2025 r. pozwana

cofnęła jednak odpowiedź na skargę kasacyjną popierając stanowisko wyrażone

przez interwenientów ubocznych w skardze kasacyjnej. Wobec modyfikacji

stanowiska procesowego pozwanej skargę kasacyjną uznać należy za

dopuszczalną, nie pozostaje bowiem w sprzeczności z ostatecznym stanowiskiem

pozwanej przedstawionym w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

I CSK 2137/25

4

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie

nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych

spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC

2002, nr 12, poz. 151).

Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Ponadto ze względu na

publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi

kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni

przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej. Nie

istnieje przy tym potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii tej wykładni i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK

4/15; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08).

Zagadnienie prawne i wątpliwości orzecznicze sformułowane przez

skarżących nie spełniają wyżej sprecyzowanych w judykaturze Sądu Najwyższego

wymagań. Ich analiza w kontekście motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia

sprowadza się w istocie do kwestionowania legitymacji czynnej powódki do

dochodzenia od pozwanej (przewoźnika) roszczenia odszkodowawczego

I CSK 2137/25

5

w okolicznościach sprawy na tle art. 12 ust. 1-2 oraz art. 13 ust. 1 Konwencji

o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów z dnia 19 maja 1956

r. (Dz.U. 1962, nr 49, poz. 238 z późn. zm. - dalej jako: „CMR” lub „Konwencja”)

w odniesieniu do relacji między uprawnieniami nadawcy towaru jako strony umowy

przewozu oraz analogicznych uprawnień po stronie odbiorcy towaru, a także art.

828 § 3 w zw. z art. 823 § 1 k.c.

Problematyka osoby legitymowanej do dochodzenia roszczeń

odszkodowawczych od przewoźnika w związku z utratą ( zaginięciem, kradzieżą)

lub uszkodzeniem nadanej przesyłki z uwzględnieniem przepisów Konwencji CMR

wielokrotnie była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego a okoliczności

sprawy nie dostarczają istotnych podstaw do ponownej wypowiedzi Sądu

Najwyższego w tym przedmiocie. Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej

wynikającej z Konwencji CMR w kontekście relacji nadawca - przewoźnik –

podwykonawca przewozu – odbiorca wymagają ustalenia w okolicznościach

konkretnej sprawy treści stosunków prawnych łączących te podmioty i ich

wzajemnych zależności. Osobą legitymowaną do dochodzenia roszczeń

odszkodowawczych z tytułu szkód w substancji towaru jest, w świetle Konwencji

CMR, nadawca albo odbiorca, w zależności od tego, któremu z nich przysługuje

prawo do rozporządzania towarem. Prawo to wygasa po stronie nadawcy z mocy

art. 12 ust. 2 Konwencji CMR z chwilą wykonania przez odbiorcę uprawnień,

o których mowa w art. 13 ust. 1 Konwencji CMR, a postacią substytutu tego prawa

do rozporządzania towarem jest między innymi dochodzenie roszczeń

odszkodowawczych ( zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 3 września 2003 r.,

II CKN 415/01, OSNC 2004, nr 10, poz. 163, z 5 października 2011 r., IV CSK

65/11, z 14 kwietnia 2016 r., II CSK 338/15, z 7 marca 2017 r., II CSK 242/16,

z 26 listopada 2019 r., IV CSK 415/18, i z 10 grudnia 2024 r., II CSKP 1799/22)

Dokonanie oceny kto jest podmiotem uprawnionym do rozporządzania

przesyłką w sytuacji częściowej kradzieży przewożonego towaru, a tym samym kto

jest uprawniony do domagania się odszkodowania od przewoźnika i jakie

okoliczności muszą wystąpić by prawo nadawcy przesyłki wygasło, sprowadza się

do sfery stosowania prawa w konkretnych okolicznościach sprawy, a nie stanowi

istotnego zagadnienia prawnego.

I CSK 2137/25

6

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się także w kwestiach umowy

ubezpieczenia na cudzy rachunek w tym także w kontekście regresu

przysługującego ubezpieczycielowi na podstawie art. 828 § 3 k.p.c. i zasad

odpowiedniego stosowania art. 828 § 1 k.c. do umów ubezpieczenia na cudzy

rachunek, w tym także w kontekście umowy przewozu ( zob. m.in. wyroki Sądu

Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., V CSKP 147/21; z 14 marca 2018 r., II CSK

245/17, i z 22 listopada 2006 r., V CSK 303/06).

W konsekwencji skarżący przekonująco nie wykazali, że w sprawie ujawniły

się zagadnienia wykładnicze o problemowym czy precedensowym charakterze,

których wyjaśnienie wymaga zaangażowania Sądu Najwyższego i będzie sprzyjało

rozwojowi prawa. Uzasadnienie wniosku przekonuje natomiast, że skarżący

zmierzają w istocie do dokonania przez Sąd Najwyższy oceny trafności

zaskarżonego orzeczenia, a nie rozstrzygnięcia istotnych wątpliwości prawnych

mających szersze znaczenie.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(M.M.)

[a.ł]