Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sporze o kredyt waloryzowany

1. Wyrokiem z 26 lutego 2026 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie z

powództwa M.G., G.G. przeciwko Bankowi […] w […], o ustalenie i zapłatę, na skutek

apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z

19 grudnia 2023 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten tylko sposób,

ze nadał mu następujące brzmienie: „zasądza od Banku […] z siedzibą w […] na

rzecz M.G. i G.G. kwoty po 11 126,21 (jedenaście tysięcy sto dwadzieścia sześć

21/100) złotych oraz łącznie na ich rzecz kwotę 21 285,56 (dwadzieścia jeden tysięcy

dwieście osiemdziesiąt pięć 56/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od 18 lipca 2023 r. do dnia zapłaty od wszystkich zasądzonych kwot” (pkt

I); oddalił apelację pozwanego w pozostałym zakresie (pkt II); orzekł o kosztach

postępowania apelacyjnego (pkt III).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana,

zaskarżając wyrok w całości.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

I CSK 2159/26

3

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo

i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych

błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych

dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

I CSK 2159/26

4

8. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;

z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

9. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej

wymienionych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W

szczególności w licznych wypowiedziach judykatury wyjaśniane były zarówno

przesłanki uznania postanowień umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej za

abuzywne, jak i kwestia dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez

zastąpienie wyeliminowanych z niej postanowień abuzywnych innymi

postanowieniami (m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7

maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego

z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE: z 3

października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko

Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.

przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20; z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 20

lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022

r., II CSKP 285/22; z 23 lutego 2024 r., I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy wypowiadał

się również w kwestii niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2 k.c. dla

uzupełnienia umowy kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (m.in.

wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023

r., II CSKP 941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK

I CSK 2159/26

5

6543/22), a także odróżnienia i wzajemnego związku klauzul spreadowych i klauzul

ryzyka walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP

15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45.; z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22).

W orzecznictwie wskazano również, że nie można przyjąć, aby postanowienia

umowy kredytowej odsyłające do kursu stosowanego przez bank były

odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów

walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (m.in. postanowienie

Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2023 r., I CSK 5177/22). Wielokrotnie wyjaśniano

również wątpliwości dotyczące wykładni pojęcia interesu prawnego jako przesłanki

powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (m.in. wyroki Sądu Najwyższego:

z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r., III CSK 226/14; z 23 marca

2018 r., II CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP 64/21; postanowienie Sądu

Najwyższego z 12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20). Odnoszono się również do

skutków wejścia w życie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego dla zawartych wcześniej

umów kredytowych, waloryzowanych do waluty obcej (m.in. wyroki Sądu

Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP

163/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024

r., I CSK 3210/23). Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii

dopuszczalności utrzymania umowy w mocy jako oprocentowanej według stawki

WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja

2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie

Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już, że: klauzule kształtujące mechanizm

indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca

2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy

(regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu

na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające

bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych

postanowień umownych (zob. wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27

lipca 2021 r., V CSKP 49/21); jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne

są abuzywne, to oznacza, że są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością

na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody

na te klauzule i w ten sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę

I CSK 2159/26

6

7 sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego

postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na

podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron,

to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob.

wyroki SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3

lutego 2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie umowy

o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to za jej

całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18); oceny czy

postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili

zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17).

Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w kontekście

standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku informacyjnego

(zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto również, iż spełnienie

świadczenia, którego wysokość została określona na podstawie abuzywnych

postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień cechy abuzywności ani nie

sprawia, że ocena ich abuzywności staje się bezprzedmiotowa (wyrok SN z 4

kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).

Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP

25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również

nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze

kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących

wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów. Dodatkowe, uzupełniające kwestie,

zostały również wyjaśnione w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 24 czerwca 2026 r. (III CZP 8/26).

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

I CSK 2159/26

7

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

[SOP]