SN nie przyjął skargi kasacyjnej R.S. o otwarcie listu; ma zapłacić 3240 zł kosztów

I CSK 2161/25

2

Wyrokiem z 1 czerwca 2022 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił

powództwo R.S. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w

G. o ochronę dóbr osobistych i nie obciążył powoda kosztami procesu.

Wyrokiem z 23 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił

apelację powoda (pkt 1); zasądził od powoda na rzecz pozwanego 3 240 zł tytułem

kosztów postępowania apelacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie, za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je

zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 2) i przyznał adwokatowi M.K. od Skarbu Państwa

- Sądu Okręgowego w G. 3 985,20 zł, w tym 745,20 zł podatku od towarów i usług,

tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w

postępowaniu apelacyjnym.

Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w zakresie punktu 1 i 2. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania skarżący powołał się na jej oczywistą zasadność z uwagi na

naruszenie art. 23 i 24 k.c. oraz art. 24 § 1 w zw. z art. 6 k.c.

W odpowiedzi pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

I CSK 2161/25

3

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi

oczywista zasadność skargi w przyjętym wyżej rozumieniu.

W sprawie, w której roszczenie oparte jest na zarzucie naruszenia dóbr

osobistych, sąd ocenia w pierwszej kolejności, czy doszło do naruszenia

określonych dóbr osobistych powoda, a następnie czy dobro rzeczywiście zostało

I CSK 2161/25

4

naruszone przez określone działanie lub zaniechanie pozwanego i dopiero w razie

pozytywnego przesądzenia tych kwestii, konieczne jest podjęcie dalszych badań,

w tym bezprawności działania, objętej domniemaniem prawnym, które powinien

obalić pozwany. Wbrew stanowisku skarżącego nie można przyjąć, że w sprawie

doszło do naruszenia tajemnicy korespondencji, gdyż aby przypisać dyrektorowi

zakładu karnego bezprawność w rozumieniu art. 23 i 24 k.c., musiałyby zostać

spełnione wszystkie przesłanki naruszenia omawianego dobra osobistego.

Na skutek otwarcia przesyłki skierowanej do powoda nie zawsze dochodzi

do naruszenia tajemnicy korespondencji czy prawa do prywatności. Przykładem

jest sytuacja, w której przesyłka zawiera informacje ogólnie dostępne, niedotyczące

w żadnym stopniu osoby skazanego. Realizacja wniosku o dostęp do informacji

publicznej powinna uwzględniać okoliczność, że konstytucyjne prawo dostępu do

informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego. Powód,

korzystając ze swoich praw podmiotowych w sferze publicznoprawnej, wystąpił

o udzielenie mu informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do

informacji publicznej. Odpowiedź udzielona przez organ publiczny w tym trybie ma

charakter informacji publicznej, do której dostęp przysługuje każdemu

(art. 2 ust. 1 ustawy). Co więcej, organ może udostępnić informację publiczną

np. poprzez ogłoszenie w BIP, czy w drodze wyłożenia lub wywieszenia

w miejscach ogólnie dostępnych (art. 7 i 11 ustawy). Odpowiedź, o którą

wnioskował powód mogła być zatem legalnie upowszechniona przez organ, do

którego wystąpił i jest dostępna dla każdego. Odpowiedź ta nie zawiera żadnych

danych dotyczących sfery prywatności powoda, a tylko w takim przypadku można

by mówić o braku staranności po stronie nadawcy w zapewnieniu poufności

przekazywanych informacji. Sprzecznym z istotą udzielania informacji w trybie

dostępu do informacji publicznej byłoby oczekiwanie, że strony korespondencji

kierować się będą zasadą poufności.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 8 ust. 1

I CSK 2161/25

5

pkt 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego powoda z urzędu ustalono

na podstawie § 8 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[a.ł]