Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi syndyka banku w sprawie klauzul kredytu hipotecznego

Wyrokiem częściowym z 16 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w

Warszawie z dnia 24 marca 2022 r., w zakresie ustalającym, że między powodami

a […] Bank S.A. w W. nie istnieje stosunek prawny wynikający z bliżej oznaczonej

umowy kredytu hipotecznego zawartej w dniu 7 maja 2007 r.

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1

k.p.c. Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wyrażające

się w pytaniu, czy postanowienie umowy kredytu mające charakter klauzuli

I CSK 2176/25

2

abuzywnej może być uznane za bezskuteczne wobec masy upadłości (art. 84 ust. 1

ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz.

1520 ze zm.; dalej - „p.up.”) wobec tego, że postanowienie prowadzi do upadku

umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych, a zatem utrudnia ono

osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, jakim jest pełne zaspokojenie

wierzycieli przez skutek w postaci upadku umowy kredytu zawartej przez

kredytodawcę i brak spłaty rat takiego kredytu do masy upadłości?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1

k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

I CSK 2176/25

3

35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9

kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia

sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas

rozstrzygnięte wjudykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.).

Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie czyni zadość

wskazanym wymaganiom, pomija bowiem, że Sąd Najwyższy wyjaśniał już (por.

np. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2026 r., I CSK 3371/25,

niepubl.), iż ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie ma wpływu na ocenę

abuzywnego charakteru postanowień umów, które zawarł z konsumentami, jak

również na powstające z mocy prawa skutki ich abuzywności, gdyż oceny, czy

postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według

stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2).

Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte

bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on

świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z

mocą wsteczną (zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada

prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

postanowił, jak w sentencji.

Roman Trzaskowski

(K.L.)

I CSK 2176/25

4

[a.ł]