SN odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych pozwanych w sporze z bankiem o zapłatę

1. Wyrokiem z 23 października 2025 r., Sąd Okręgowy w Tarnowie, w sprawie

z powództwa Banku spółki akcyjnej w […] przeciwko J.J., B.J., o zapłatę, na skutek

apelacji wniesionej przez pozwanego B.J. i pozwaną J.J. od wyroku Sądu

Rejonowego w Tarnowie z 18 lutego 2025 r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o

kosztach postępowania (pkt 2, 3).

2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargi kasacyjne wywiedli pozwani,

zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1.

3. Skarżący wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

I CSK 2217/26

3

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo

i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych

błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

6. Skargi kasacyjne pozwanych nie zawierają argumentów dostatecznych dla

uznania, że skarżący skutecznie wykazali, iż w sprawie zachodzą powołane

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w

judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego

zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem

przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to,

dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4

I CSK 2217/26

4

k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października

2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając –

jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste

naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego

naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004,

nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 15

kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

9. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w obu skargach kasacyjnych

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie zostały

sporządzone w ten sam sposób. Zatem poniższe uzasadnienie odnosi się do obu

tych wniosków i ich uzasadnień.

To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być

jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż

jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o

potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych

przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej

zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi

warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na

samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).

Skarżący formułują twierdzenie o występowaniu w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego o następującej treści: „czy prawidłowe wypełnienie weksla in

blanco przez powodowy bank mogło nastąpić bez konieczności wypowiedzenia

stosunku kredytowego (umowy limitu debetowego), lecz wystarczyło istnienie

zaległości z tytułu udzielenia pozwanemu limitu debetowego i zaległości w jego

spłacie (w tej sprawie na zasadach określonych w porozumieniu nr […] z dnia

06.03.2019 r.).”

W uzasadnieniu tej części wniosków brak jednak odniesień do stanu

orzecznictwa w zakresie prezentowanego zagadnienia oraz argumentacji mającej

przekonać do wpływu zagadnienia na rozwój prawa. Uzasadnienia obu wniosków

zostały ograniczone do polemiki z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego oraz

I CSK 2217/26

5

powoływania się na argumenty podnoszone przez pozwanych we wniesionej

wcześniej apelacji. Ponadto zagadnienie nie zostało przedstawione w sposób ogólny

i abstrakcyjny tak, aby umożliwić udzielenie uniwersalnej odpowiedzi (jego treść jest

ściśle związana ze stanem faktycznym sprawy).

W przypadku zaś oczywistej zasadności skargi skarżący wskazuje na

następującą podstawę; „skargę należy uznać, za oczywiście uzasadnioną (art. 3989

§ 1 pkt 4) k.p.c.), z uwagi na niebudzące wątpliwości okoliczności, iż prawidłowe

wypełnienie weksla in blanco, w tym wskazanie daty płatności weksla, nie może

nastąpić, gdy data płatności weksla jest wcześniejsza niż data wymagalności

roszczenia ze stosunku podstawowego”. Oznacza to, że pozwani w tym przypadku

odwołują się do problematyki wymagalności roszczenia ze stosunku podstawowego,

o której już była mowa w kontekście przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.. Świadczy

o tym wtręt: „która to okoliczność została już rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu

Najwyższego - orzeczenie cytowane już wyżej”.

Biorąc pod uwagę przywołaną argumentację należy wskazać, że wniosek o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został wadliwie skonstruowany w

zakresie obu wymienionych w nim przesłanek (art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.).

Na marginesie należy wskazać, że Sąd Najwyższy dostrzega również

prawidłowość uzasadnienia Sądu Okręgowego, którą można podsumować

następującym zdaniem: „…prawidłowe wypełnienia weksla in blanco przez

powodowy bank mogło nastąpić bez koniczności wypowiedzenia stosunku

kredytowego, lecz wystarczyło istnienie zaległości z tytułu udzielenia pozwanemu

limitu debetowego i zaległości w jego spłacie na zasadach określonych w

porozumieniu z dnia 6 marca 2019 r…”.

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

12. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu pomocy prawnej świadczonej obojgu

pozwanym z urzędu (wniesione zostały dwie odrębne skargi kasacyjne) orzeczono

na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2, § 4 oraz § 2 rozporządzenia Ministra

I CSK 2217/26

6

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa

albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej przez adwokata z urzędu (2 x 3321 zł). Sąd Najwyższy nie orzekał o

kosztach postępowania kasacyjnego, gdyż w odpowiedzi na skargi kasacyjne (w pkt

3) zawarto wniosek ewentualny (o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania z uwagi na brak przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c.). Wniosek powoda

dotyczący kosztów postępowania (zawarty w pkt 2 odpowiedzi na skargi kasacyjne)

został powiązany z wnioskiem o oddalenie skargi kasacyjnej (zawartym w pkt 1

odpowiedzi na skargi kasacyjne).

[SOP]