SN nie przyjął skargi powoda o rozdzielność majątkową i zasądził 360 zł kosztów

Wyrokiem z 3 marca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy

w Warszawie oddalił powództwo D.T. w sprawie przeciwko U.T. z udziałem

Prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Ochota o ustanowienie

rozdzielności majątkowej małżeńskiej i orzekł o kosztach postępowania.

Wyrokiem z 27 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację

powoda i orzekł o kosztach postępowania odwoławczego.

I CSK 2243/25

2

Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego

w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

powołał się na jej oczywistą zasadność ze względu na naruszenie przez Sąd

Okręgowy art. 52 § 1 i 2 k.r.o.

W odpowiedzi uczestniczka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

I CSK 2243/25

3

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu.

Skarżący kwestionując prawidłowość wyroku Sądu Okręgowego polemizuje

de facto z ustaleniami Sądów meriti, które wskazują na niewystępowanie

w ustalonych w sprawie okolicznościach ważnych powodów uzasadniających

ustanowienie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Tymczasem, pod

pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie można zmierzać

do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np. postanowienie SN

z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398 13 § 2 k.p.c.).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 52 § 1 k.r.o. przesłanką ustanowienia

przez sąd rozdzielności majątkowej na żądanie jednego z małżonków są jedynie

„ważne powody”. Jednym z takich powodów – zgodnie z art. 52 § 2 k.r.o. jest życie

małżonków w „w rozłączeniu”. Jednak – na co słusznie zwraca uwagę orzecznictwo

Sądu Najwyższego − okoliczność, że małżonkowie żyją w rozłączeniu, nie oznacza,

iż w każdym przypadku separacji faktycznej sąd ma obowiązek ustanowić

I CSK 2243/25

4

rozdzielność majątkową. Przepis ten stwarza jedynie możliwość ustanowienia takiej

rozdzielności w sytuacji, kiedy faktyczna separacja uniemożliwia małżonkom

współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym, skutkuje trwałym zerwaniem

wszelkich stosunków majątkowych niemożliwością podejmowania wspólnych

decyzji gospodarczych (postanowienie SN z 21 października 2025 r., I CSK 1878/25).

Przy ustalaniu i wykładni pojęcia „ważnych powodów” w rozumieniu

art. 52 § 1 k.r.o. należy się bowiem koncentrować na sferze stosunków prawno-

majątkowych małżonków (postanowienie SN z 30 grudnia 2024 r., I CSK 3057/23).

Tymczasem zgodnie z ustaleniami faktycznymi, którymi Sąd Najwyższy jest

związany, powód – pomimo opuszczenia wspólnego mieszkania w grudniu 2021 r.

– nadal regulował zobowiązania finansowe związane z dotychczasowym wspólnym

mieszkaniem, w tym raty kredytu hipotecznego, czynsz na rzecz wspólnoty

mieszkaniowej, a także rachunki za media, telewizję i Internet. Ponadto, powód

opłacał również rachunki za abonament telefoniczny. Z kolei w 2022 roku powód

złożył wspólne zeznanie podatkowe za rok 2021, obejmujące zarówno jego

dochody, jak i dochody pozwanej. Dodatkowo, 15 lipca 2022 roku została złożona

korekta wspomnianej deklaracji podatkowej, co wskazuje na kontynuowanie

pewnych finansowych działań wspólnych, nawet pomimo faktycznej separacji.

Należy przy tym uwzględnić, że termin „wyjątkowe wypadki”, podobnie

jak „ważne powody”, to zwrot niedookreślony, który zapewnić ma sądowi niezbędną

swobodę w kwalifikowaniu konkretnych stanów faktycznych. W judykaturze

i piśmiennictwie trafnie podkreśla się, że przesłanka „wyjątkowego wypadku”

wymaga całościowego rozważenia sytuacji danego małżeństwa, co stanowi

domenę sądów meriti. W tych okolicznościach Sąd Najwyższy w ramach nadzoru

judykacyjnego nad orzecznictwem sądów powszechnych mógłby interweniować

jedynie wyjątkowo w razie rażącego naruszenia prawa przez sąd odwoławczy, co

nie miało miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11

i 3 w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 4 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2

I CSK 2243/25

5

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]