Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sporze o rozgraniczenie działek

Postanowieniem z 8 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Lublinie zmienił

w punkcie I – uwzględniając w części apelację wnioskodawcy J.R. – postanowienie

Sądu Rejonowego w Rykach z 19 października 2022 r., w którym dokonano we

I CSK 2275/24

2

wskazany bliżej sposób rozgraniczenia między nieruchomościami wnioskodawcy

i uczestnika. W punkcie II Sąd Okręgowy oddalił apelację J.R. w pozostałej części,

a w punkcie III oddalił apelację uczestnika W.C. Natomiast w punkcie IV Sąd

Okręgowy oddalił wnioski J.R. i W.C. o zasądzenie na ich rzecz kosztów

postępowania apelacyjnego, a w punkcie V nakazał ściągnięcie od uczestników na

rzecz Skarbu Państwa odpowiednich kwot związanych z wydatkami

w postępowaniu apelacyjnym.

Uczestnik W.C. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego, zaskarżając je w całości. Wskazał, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne. Zdaniem skarżącego Sąd Najwyższy powinien udzielić

odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy możliwe jest ustalenie granic w oparciu o stan prawny, jeżeli dane

w ewidencji gruntów nie były kompletne, a pomiar granic na liniach

pomiarowych został wykonany bez dowiązania do osnowy geodezyjnej,

a obecnie geodeta podjął próbę odtworzenia tych danych przy wykorzystaniu

śladów granicznych na działkach sąsiednich?

2. Czy możliwe jest ustalenie granic w oparciu o stan prawny przy ustaleniu, że

dane ujęte w ewidencji gruntów stanowią stan prawny, podczas gdy dla

istnienia i rozmiaru praw własności do nieruchomości irrelewantne są dane

w ewidencji gruntów?

3. Jakie kryteria oraz dowody mają stanowić o możliwości uwzględnienia zarzutu

zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu i czy konieczne jest wskazywanie

przez uczestnika daty upływu terminu zasiedzenia?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jedną z przesłanek

dopuszczalności środka zaskarżenia jest interes prawny w zaskarżeniu. Dla jego

powstania konieczne jest istnienie stanu pokrzywdzenia orzeczeniem (gravamen),

który występuje, gdy zaskarżone orzeczenie narusza interesy skarżącego

(zob.m.in. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13,

OSNC 2014, nr 11, poz. 108; postanowienia SN: z 25 lutego 2015 r., V CSK

I CSK 2275/24

3

450/14; z 16 kwietnia 2021 r., I CSK 484/20, i z 31 stycznia 2022 r., I CSK 1578/22).

Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w zakresie, w jakim Sąd oddalił częściowo

apelację wnioskodawcy J.R. (punkt II) oraz oddalił wniosek wnioskodawcy J.R.

o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, jest korzystne dla uczestnika.

Nie przysługuje mu w tym zakresie interes prawny w zaskarżeniu, co powoduje

częściowe odrzucenie skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej na podstawie art.

3986 § 3 k.p.c.

W pozostałym zakresie należy wskazać, że Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1

k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których

mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej sprawie.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie

dla rozwoju prawa, co oznacza także znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnych

innych spraw. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa

i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną

sprawą (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10

kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Zagadnienia prawne sformułowane przez skarżącego nie spełniają tych

przesłanek, co wynika z kilku przyczyn.

I CSK 2275/24

4

Po pierwsze, dwa z pierwszych zagadnień prawnych zostały sformułowane

w sposób kazuistyczny, niezrozumiały bez szczegółowej analizy stanu faktycznego

niniejszej sprawy i linii rozumowania przyjętej przez Sąd drugiej instancji. Wyklucza

to, by wypowiedź Sądu Najwyższego w tym zakresie mogła mieć znaczenie dla

innych spraw.

Po drugie, formułując dwa pierwsze zagadnienia, skarżący w istocie

kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd drugiej instancji, w tym

w szczególności ustalenie, zgodnie z którym odzwierciedleniem stanu posiadania

graniczących ze sobą nieruchomości, jaki istniał 4 listopada 1971 r., jest wariant

rozgraniczenia przyjęty ostatecznie w zaskarżonym orzeczeniu (wariant II z opinii

biegłego). Wbrew sugestiom zawartym w treści przedstawionych pytań wniosek taki

został przyjęty nie tylko na podstawie danych z ewidencji gruntów – uzasadnia go

szczegółowy wywód zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi

kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów,

natomiast zgodnie z art. 39813 § 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany

ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Po trzecie, w ramach ostatniego ze sformułowanych pytań skarżący w istocie

nie przedstawia zagadnienia prawnego, lecz usiłuje uzyskać wyjaśnienie, w jaki

sposób powinien wykazać zasiedzenie przygranicznego pasa gruntu. Udzielanie

takich instrukcji nie jest rolą Sądu Najwyższego.

Po czwarte, określanie konkretnej daty zasiedzenia przez uczestnika

postępowania powołującego się na zasiedzenie w postępowaniu o rozgraniczenie

nie musi być konieczne, jeżeli jasne jest, że zasiedzenie rzeczywiście nastąpiło

przed wydaniem postanowienia rozgraniczeniowego. Stwierdzona przez Sąd

drugiej instancji niemożliwość ustalenia ewentualnego początku biegu zasiedzenia

z oczywistego powodu uniemożliwia również stwierdzenie, że do zasiedzenia w tym

czasie doszło.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania w pozostałym zakresie (art. 3989 § 2 k.p.c.).

I CSK 2275/24

5

Marcin Krajewski

(E.M.)

[a.ł]