Sąd Najwyższy nie przyjął skargi powoda w sporze z gminą o zapłatę za roboty

Powód M.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego

w Poznaniu z 1 lutego 2024 r., w sprawie przeciwko Gminie […] o zapłatę

zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i o przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

I CSK 2288/24

2

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał

na istotne zagadnienie prawne oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 KPC). Skarżący sformułował zagadnienie prawne

„polegające na ustaleniu, czy dostarczenie wykonawcy umowy o roboty budowlane

zawartej w trybie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przez

zamawiającego, dokumentacji projektowej zawierającej roboty niewskazane

w opisie przedmiotu zamówienia, świadczy o prawidłowym wykonaniu przez

zamawiającego obowiązku dostarczenia projektu pozwalającego na wykonanie

przedmiotu umowy o roboty budowlane, o jakim mowa w art. 647 k.c. i stanowi

podstawę do podjęcia przez wykonawcę robót wstrzymanych zgodnie z art. 651

k.c”. Wskazał także na potrzebę wykładni istoty obowiązku wykonawcy określonego

w art. 651 k.c., polegającego na zawiadomieniu inwestora o niemożliwości realizacji

inwestycji na podstawie otrzymanego projektu lub o tym, że realizacja robót

zgodnie z dostarczonym projektem spowoduje powstanie obiektu wadliwego oraz

skorelowanego z nim obowiązku inwestora dostarczenia dokumentacji projektowej

pozwalającej na wykonanie przedmiotu umowy o roboty budowlane, o jakim mowa

w art. 647 k.c.;

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

I CSK 2288/24

3

Sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

opartego na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta

polega i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest

w tej mierze niewystarczający. Konieczne jest ponadto wykazanie związku między

oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania

kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ

102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne i wskazana

konieczność wykładni art. 651 k.c. nie czyni zadość tym wymaganiom – bowiem ich

rozstrzygnięcie nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzuty skargi

dotyczą w istocie dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych na podstawie opinii

biegłego, w szczególności podstaw do wypłaty zabezpieczenia gwarancyjnego

i naliczenia kary umownej z tytułu odstąpienia od umowy zamawiającego -pozwanej

na podstawie okoliczności za które odpowiedzialny jest powód. W szczególności,

czy istniały podstawy do wstrzymania prac w całości, czy też w części.

Po pierwsze, tak sformułowane zagadnienie prawne i potrzeba wykładni nie

spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu wyżej

przedstawionej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej. Dotyczy w istocie oceny

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dowodu z opinii biegłego. Jak

wskazuje skarżący przedstawione zagadnienie nie było przedmiotem analizy

orzecznictwa i doktryny gdyż jest osadzone w stanie faktycznym sporu i odwołuje

się do pojedynczego rozstrzygnięcia. Nie wskazuje na możliwe warianty udzielenia

odpowiedzi i związane z tym konsekwencje. W sprawie ustalono, a ustaleniami tymi

Sąd Najwyższy jest związany, że powód wstrzymał wszelkie prace, zarówno te

które sąd meritii potraktował jako dodatkowe (w szczególności dodatkowe -kwestia

montażu balustrady i montażu ścianki mobilnej -kurtyny przesuwnej) i zamienne

(montaż nowego systemu oddymiania i zmiany warunków ewakuacyjnych), co

w tym zakresie było zasadne, i co do których Sąd Okręgowy przyjął za powodem, iż

nie miał obowiązku ich wykonywania. Powód wstrzymał także jednak prace

I CSK 2288/24

4

dotyczące wykonania windy i szybu windowego, co do której co prawda potrzebny

był projekt wykonawczy i słusznie powód go zażądał, wykonując nawet obowiązki

samodzielnego ustalenia części danych technicznych, ale w tym zakresie brak było

podstaw do dalszego wstrzymywania się w wykonywaniu umowy, po otrzymaniu

projektu zamiennego. Dlatego też ta okoliczność przesądziła o zasadności

naliczenia kary umownej. Wskazane więc zagadnienie prawne nie pozostaje

w związku przyczynowym z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Także nie

wykazano by dotychczasowa wykładnia orzecznicza art. 651 k.c. wymagała

uzupełnienia czy rewizji. Uzasadnienie tej podstawy wskazuje raczej na pewna

lukę, zdaniem skarżącego, w regulacjach prawnych dotyczących stwierdzonych

przeszkód do wykonania umowy, co wykracza, poza ramy wykładni art. 651 k.c. Nie

wskazano też wariantów interpretacyjnych, które można by zastosować przy

wykładni tego przepisu. Jak się wskazuje w orzecznictwie z art. 651 k.c. nie wynika,

aby wykonawca w każdym przypadku miał obowiązek szczegółowego sprawdzenia

dostarczonej mu przez inwestora dokumentacji w celu wykrycia jej ewentualnych

wad, zważywszy, że wykonawca nie musi dysponować specjalistyczną wiedzą

z zakresu projektowania. Obowiązek wykonawcy określony w art. 651 k.c. należy

rozumieć w ten sposób, iż musi on niezwłocznie zawiadomić inwestora

o niemożliwości realizacji inwestycji na podstawie otrzymanego projektu lub o tym,

że realizacja robót zgodnie z dostarczonym projektem spowoduje powstanie

obiektu wadliwego. W tym ostatnim wypadku chodzi jednak o takie sytuacje,

w których stwierdzenie nieprawidłowości dostarczonej dokumentacji nie wymaga

specjalistycznej wiedzy z zakresu projektowania. Wykonawca nie ma obowiązku

badać szczegółowo projektu, zatem art. 651 k.c. ma zastosowanie jedynie w razie

pozytywnej wiedzy wykonawcy o wadzie. Jednakże uzyskanie tej wiedzy w trakcie

realizacji prac powoduje natychmiastową aktualizację obowiązku notyfikacji

przewidzianego w tym przepisie (wyrok SN z dnia 26 czerwca 2008 r., II CSK

101/08). Skutkiem takiej sytuacji jest uwolnienie się od odpowiedzialności

wykonawcy, ale nie w każdym przypadku, co ma miejsce, gdy wątpliwości zostaną

wyjaśnione a dostarczony projekt wykonawczy jest uszczegółowieniem

pierwotnego projektu i daje możliwość w pewnym zakresie na kontynuowanie prac.

I CSK 2288/24

5

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98

k.p.c., w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

(M.M.)

[a.ł]