Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sporze frankowym z klientem

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 238/26

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c. co do tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu

indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne w razie stwierdzenia przez

sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego rażąco

narusza interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami. Wskazała

również, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, dotyczące: a)

dopuszczalności ustalenia treści umowy (stosunku prawnego) – po usunięciu z niej

postanowienia abuzywnego – na podstawie powołanych we wniosku przepisów

prawa, w tym mających zastosowanie per analogiam; b) chwili miarodajnej do

oceny stanu prawnego rozstrzygającego o możliwości dalszego obowiązywania

umowy kredytu po usunięciu z niej postanowienia abuzywnego; c) możliwości

automatycznej substytucji abuzywnego postanowienia umownego normą

dyspozytywną; d) możliwości uznania art. 358 § 2 k.c. za szczegółowy przepis

dyspozytywny, mający zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli

kursowej.

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi

poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia

wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze

w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy

przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r.,

III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

I CSK 238/26

3

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.

Przytoczone we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami skargi

i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do konsekwencji

zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)

postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel

kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do

zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych

kierunków orzeczniczych, w które – w aspekcie objętym powołanymi przyczynami

kasacyjnymi – wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9,

poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13

maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20

czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia

26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22,

z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22,

z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r.,

II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22

oraz II CSKP 36/23 i z dnia 28 sierpnia 2025 r., II CSKP 57/23; postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r.,

I CSK 238/26

4

I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I

CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w

judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z

dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.,

ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko

„A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B.

przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL,

KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).

Uzupełniająco należało jedynie zwrócić uwagę, że orzecznictwie Sądu

Najwyższego wyjaśniono również, iż klauzule określające sposób ustalenia kursu,

według którego następuje przeliczenie waluty indeksacji w umowie kredytu

powiązanej z walutą obcą i wyrażone w takiej umowie klauzule ryzyka walutowego

są ze sobą ściśle związane, ponieważ klauzula ryzyka walutowego nie może

funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej sposób przeliczenia zobowiązań

stron w celu ustalenia ich wysokości. Oba typy warunków umownych stanowią

zatem nierozłączne składniki mechanizmu indeksacji, a eliminacja jednego z nich

rzutuje na istotę drugiego; nie mogą one zatem stanowić odrębnego przedmiotu

oceny pod kątem abuzywności (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH

S.A., ECLI:EU:C:2021:341 i nawiązujący do tego stanowiska wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, a ponadto wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z dnia 20 lutego

2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22 i z dnia 19 stycznia

2024 r., II CSKP 874/22).

W tym stanie rzeczy, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym

i judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby kolejnej wypowiedzi

orzeczniczej w objętej nim materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych,

ponadindywidualnych funkcji skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

I CSK 238/26

5

(M.M.)

[a.ł]