Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sprawie podziału majątku wspólnego

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją

I CSK 2385/26

2

w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że

w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności

o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawczyni

L.O. nie odwołała się do konkretnej przyczyny kasacyjnej. Wskazała, że w jej

ocenie skarga jest uzasadniona, ponieważ Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni

zastosowanych przepisów, a ponadto nie zrealizował funkcji procesowych sądu

odwoławczego. Wnioskodawczyni dodała, że wskazane w zarzutach skargi

kasacyjnej uchybienia w zakresie stosowania prawa mają charakter kwalifikowany

i nie podlegają różnym ocenom.

W tym kontekście należało, po pierwsze, zauważyć, że przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadnia przekonanie skarżącego, iż skarga

kasacyjna jest uzasadniona, jak również, że sąd drugiej instancji nie wywiązał się

należycie ze swoich obowiązków, lecz wykazanie, w drodze odrębnego,

jurydycznego wywodu jednej z enumeratywnie wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c.

okoliczności, o których mowa była wcześniej. Po drugie, w judykaturze wielokrotnie

podnoszono, że na etapie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd

Najwyższy bada jedynie przyczyny kasacyjne i ich uzasadnienie. Nie jest

w szczególności rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów na rzecz

merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej w podstawach kasacyjnych i ich

uzasadnieniu, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania. Podstawy kasacyjne i objęte nimi zarzuty kasacyjne stanowią odrębny

konstrukcyjnie element skargi kasacyjnej (por. art. 3984 § 1 pkt 2

i art. 3984 § 2 k.p.c.), który może podlegać ocenie dopiero po pozytywnym

przesądzeniu, że skarga kasacyjna spełnia przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania.

Odsyłanie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania do podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia jest tym samym niedopuszczalne i de facto

uniemożliwia Sądowi Najwyższemu stwierdzenie istnienia przyczyn kasacyjnych.

Dotyczy to lege non distinguente każdej przyczyny kasacyjnej, w tym oczywistej

zasadności skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja

2001 r., V CZ 55/01, z dnia 23 listopada 2011 r., III UK 10/11, z dnia 29 stycznia

I CSK 2385/26

3

2014 r., II UK 451/13, z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, z dnia 4 lipca

2017 r., III CSK 64/17 i z dnia 10 maja 2018 r., I CSK 800/17).

Złożony w skardze wniosek o przyjęcie do rozpoznania nie odpowiadał tym

wymaganiom i nie stwarzał podstaw do stwierdzenia żadnej z ustawowo

określonych przyczyn kasacyjnych.

Ubocznie tylko – w kontekście zawartej we wniosku tezy o kwalifikowanej

randze zarzucanych w skardze uchybień – należało zauważyć, że w orzecznictwie

akceptuje się zastosowanie art. 5 k.c. do roszczenia o spłatę przypadającą

małżonkowi po podziale majątku dorobkowego (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 8 lutego 2018 r., II CSK 203/17 i z dnia 15 lutego 2024 r.,

I CSK 243/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). In casu, sposób

zastosowania tego przepisu w świetle wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej

zaskarżonego postanowienia i wywodów skargi nie przekraczał także w sposób

oczywisty zastrzeżonych na rzecz sądu meriti granic uznania w zakresie

stosowania klauzuli generalnej wyrażonej w art. 5 k.c. Nie prowadził tym samym do

wydania orzeczenia, którego wadliwość miałaby charakter elementarny i widoczny

prima vista, czego wymaga przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r.,

V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 1, art. 391 § 1,

art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]