Odsetki od kwoty w CHF według stopy polskiej. SN odmówił przyjęcia skargi banku

Wyrokiem z 24 sierpnia 2022 r., Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił

nieważność bliżej opisanej umowy o kredyt hipoteczny waloryzowany do CHF,

zawartej przez powodów E.G. i R.G. z Bankiem1 S.A. z siedzibą w K.

(poprzednikiem prawnym pozwanego) w dniu 16 stycznia 2004 r. i zasądził od

pozwanego Banku S.A. z siedzibą w W. (dalej Bank) na rzecz powodów łącznie

kwotę 98 875,68 zł i kwotę 16 643,85 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od 18 lutego 2021 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

Po rozpoznaniu apelacji pozwanego Banku, Sąd Apelacyjny w Warszawie

wyrokiem z 28 lutego 2024 r. zmienił zaskarżony wyrok częściowo w ten sposób, że

zastrzegł na rzecz pozwanego prawo zatrzymania zasądzonych na rzecz powodów

I CSK 2388/24

2

kwot do czasu zaofiarowania przez powodów zwrotu kwoty 219 791 zł, oddalił

apelację w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania

na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,

że potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów dotyczy art. 56 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i

2 k.c. oraz 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia

1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej:

„Dyrektywa 93/13”) w zw. z art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 w zw. z art. 288 Traktatu o

funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 2 i 54 Traktatu akcesyjnego w zw. z art.

2 i 9 Konstytucji RP w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP co do kwestii, czy do

oceny zgodności z prawem postanowień umów zawartych przed akcesją Polski do

Unii Europejskiej dopuszczalne jest stosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 oraz

Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w sytuacji, gdy ważność umowy

I CSK 2388/24

3

powinna być badana według stanu prawnego z dnia zawarcia umowy z

uwzględnieniem istniejącego w tej dacie katalogu źródeł prawa.

W nawiązaniu do tak sformułowanej przyczyny kasacyjnej należy

przypomnieć, że na gruncie przyczyny kasacyjnej ujętej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

rozbieżności w orzecznictwie należy interpretować jako brak zgodności

rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach

faktycznych, w których mają zastosowanie te same przepisy, wykładane lub

stosowane w sposób prowadzący do odmiennych - zróżnicowanych albo

sprzecznych - orzeczeń albo decyzji procesowych. Wskazując na tę przyczynę

kasacyjną, skarżący powinien opisać, na czym polega trudność w interpretacji

określonych przepisów prowadząca do niepożądanego wyżej stanu oraz

zilustrować swoje twierdzenia przykładami takich rozbieżnych rozstrzygnięć.

Sformułowane przez skarżącego wątpliwości prawne zostały już

rozstrzygnięte w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)

oraz Sądu Najwyższego. W orzecznictwie wyjaśniono, że wprawdzie przepisy

Dyrektywy 93/13 co do zasady nie mają zastosowania do umów, które zostały

zawarte przed dniem wejścia państwa członkowskiego do UE (por. art. 10 ust. 1

Dyrektywy 93/13, wyrok TSUE z 10 stycznia 2006 r., C-302/04 oraz postanowienie

TSUE z 3 lipca 2014 r., C-92/14), to jednak kontekst unijny nie jest całkowicie

pozbawiony znaczenia. Należy bowiem uwzględnić, że ustawa z dnia 2 marca 2000

r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę

wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271), która

wprowadziła do kodeksu cywilnego obowiązującą obecnie - z drobnymi

późniejszymi zmianami - regulację dotyczącą wzorców umów i kontroli

niedozwolonych postanowień umownych (w tym art. 3851 § 1 k.c.), miała na celu

m.in. przedakcesyjną transpozycję Dyrektywy 93/13. W związku z tym, dążąc do

zapewnienia jednolitości wykładni istotnych w niniejszej sprawie przepisów kodeksu

cywilnego w czasie ich obowiązywania przed akcesją i po akcesji, a także mając na

względzie zobowiązanie wynikające z art. 68 Układu Europejskiego,

ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a

Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony,

sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38)

I CSK 2388/24

4

oraz zobowiązanie do prowadzenia negocjacji akcesyjnych w dobrej wierze, należy

kierować się przy tej wykładni wskazówkami wynikającymi z prawa unijnego oraz

orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. wyroki Sądu

Najwyższego z 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16, OSNC 2018, nr 7 - 8, poz. 79 oraz z

16 września 2021 r., I CSKP 166/21).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na przesłankę objętą art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wskazując, że skarga jest

oczywiście uzasadniona w świetle rażącego naruszenia przez Sądy orzekające w

sprawie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. w zw. art. 358 § 2 k.c. przez błędne

przyjęcie, że od należności zasądzonej na rzecz powodów w walucie CHF należne

są odsetki ustawowe za opóźnienie obliczane według takiej samej stopy, podczas

gdy sprzeczne jest to z zakazem podwójnego waloryzowania świadczenia.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na przyczynie objętej art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nakłada na skarżącego powinność wykazania kwalifikowanej

postaci naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego,

naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, bez potrzeby zagłębiania się w szczegóły sprawy lub dokonywania jej

poszerzonej analizy. Należy też przypomnieć, że zgodnie z powszechnie

aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).

Skarżący nie spełnił powyższych wymagań. Skarżący nie wykazał, że ze

względu na zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie od należności głównej

(wyrażonej w walucie obcej - CHF) jego skarga kasacyjna jest oczywiście

zasadna w przedstawionym wyżej rozumieniu tej przyczyny kasacyjnej. Wbrew

stanowisku skarżącego, w przypadku dochodzenia przez konsumenta zwrotu

świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy w CHF zastosowanie ma

polskie prawo materialne, a zatem art. 481 k.c., który nie różnicuje ustawowych

odsetek za opóźnienie w zależności od waluty, w jakiej została zasądzona

I CSK 2388/24

5

należność główna (zasada lege non distinguente). W judykaturze Sądu

Najwyższego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym odsetki ustawowe za

opóźnienie mogą być zasądzane również od świadczeń wyrażonych w walucie

obcej, co pozostaje w zgodzie z zasadą accessorium sequitur principale.

Stanowisko to zostało potwierdzone m.in. w uchwale połączonych Izb Sądu

Najwyższego z 12 czerwca 1981 r., V PZP 3/81 (OSNC 1982, Nr 7, poz. 92) i w

dalszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9

października 2008 r., V CSK 63/08, OSNC 2009, nr 10 poz. 143; postanowienia

Sąd Najwyższego: z 29 maja 2025 r., I CSK 126/24 i z 6 listopada 2025 r., I CSK

275/24). W konsekwencji nie dokonanie przez Sądy meriti redukcji stopy

odsetkowej w sposób oczekiwany przez skarżącego, czy nie zastosowanie stopy

odsetkowej obowiązującej w kraju pochodzenia waluty obcej (CHF), nie świadczy

o oczywistej zasadności skargi (zob.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 22

lipca 2025 r., I CSK 964/25 i 31 lipca 2025 r., I CSK 1365/24).

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji.

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[SOP]