Po spłacie kredytu frankowego SN nie przyjął skargi banku

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 kwietnia 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 2395/25

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 września 2025 r., I CSK 425/24).

I CSK 2395/25

3

W ocenie autora skargi kasacyjnej na tle niniejszej sprawy ujawniły się

następujące istotne zagadnienia prawne:

1) „oparte o dyspozycję art 5 k.c. w zw. z art 3851§ 1 i 2 k.c.

oraz art. 411 pkt 4 k.c. w zw. z art 411 pkt 2 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. w zw. z art

405 k. c. polegające na konieczności rozstrzygnięcia:

Czy w przypadku gdy Kredytobiorca dokonał całkowitej (przedterminowej)

spłaty kredytu, możliwa jest abstrakcyjna kontrola postanowień Umowy,

w całkowitym oderwaniu od rzeczywistego pokrzywdzenia Kredytobiorcy, a także

czy zgodne z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie dopuszczalne

jest dochodzenie przez Kredytobiorcę zwrotu świadczeń uiszczonych przez niego

w wykonaniu spornej Umowy, na kilka lat po wykonaniu Umowy w całości?”

2) „oparte o dyspozycję art. 358 § 2 k.c. w zw. z art 3851 § 1 i 2 k.c.,

polegające na konieczności rozstrzygnięcia:

„Czy Sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem

rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis

dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę

prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a Sąd winien podjąć wszelkie

działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron - vide np.

zdania odrębne Sędziów Sądu Najwyższego: Joanny Misztal-Koneckiej, Marcina

Krajewskiego, Krzysztofa Wesołowskiego, Dariusza Pawłyszcze, Beaty

Janiszewskiej i Kamila Zaradkiewicza złożone do pkt 2 Uchwały pełnego składu

Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 roku (sygn. akt III CZP

25/22), zdanie odrębne Sędziego Sądu Najwyższego Władysława Pawlaka,

złożone do Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2022 roku w sprawie

o sygn. II CSKP 701/22,3 wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2023 roku

(sygn. akt: II CSKP 1627/22, II CSKP 1110/22, II CSKP 1495/22)”;

Podniesione przez autora skargi kasacyjnej kwestie były w ostatnim czasie

przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. SN w uchwale z 28

kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach: z 24

października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK

I CSK 2395/25

4

159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21;

z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3 lutego

2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia 2022 r., II

CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r., II CSKP

532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30

czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja

2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r.,

II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP

403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP

550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22;

z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 30

czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września

2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP

1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP

722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22;

z 17 marca 2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26

stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca

2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II

CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP

1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II

CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22, uchwała pełnego składu

Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że postanowienia

umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego

kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą,

pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter

niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego

z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Wyjaśniono, że niedozwolone postanowienie

umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte

bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo

I CSK 2395/25

5

świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu

skuteczność z mocą wsteczną. Nie budzi też wątpliwości, że stwierdzenie

niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać

uznanie umowy za nieważną, także w sytuacji, gdy doszło do całkowitej spłaty

kredytu (zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja

2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56; uchwała Sądu

Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40;

postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20, MoP 2021, nr

15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak,

Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.). Niedopuszczalne jest

zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym

mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis

prawa, w tym art. 3851 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli

abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej

klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu

ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone

postanowienie umowne. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 maja 2022 r.,

I CSK 2314/22 i wskazane tam orzeczenia, postanowienie Sądu Najwyższego

z 6 października 2022 r., I CSK 3614/22).

Ponadto w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że

w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Natomiast w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

Należy przypomnieć, że uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia,

uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu

I CSK 2395/25

6

Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym). Zgłoszenie zdania

odrębnego nie powoduje braku związania wyrażoną zasadą prawną.

Konkludując, należy przyjąć, że kwestie podniesione przez skarżącego we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały już wyczerpująco

wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i obecnie nie wymagają dalszej

analizy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

[SOP]

Krzysztof Wesołowski