Sąd Najwyższy nie przyjął skargi upadłego o umorzenie długów bez planu spłaty

I CSK 2416/25

2

Postanowieniem z dnia 28 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie

oddalił zażalenie dłużnika od postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum

w Szczecinie z 16 lutego 2024 r. odmawiającego ustalenia planu spłaty wierzycieli,

umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli oraz warunkowego

umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli upadłego M.S.

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, dłużnik powołał się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1

k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

I CSK 2416/25

3

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9

kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia

sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas

rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.).

Skarżący nie wykazał powyższej przyczyny kasacyjnej. We wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący argumentował, że w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne wymagające udzielenia odpowiedzi na

pytanie czy w świetle przepisów art. 49114 ust. 5 pr. up. oraz art. 49114a ust. 1 pr.

up. w sytuacji, w której w postępowaniu upadłościowym nie bierze udziału żaden

wierzyciel uzasadnione jest wydanie postanowienia o umorzeniu zobowiązań

upadłego bez ustalenia planu spłaty bez konieczności badania moralności

płatniczej upadłego. Argumentacja skarżącego nie przekonuje, że sformułowane

przez niego wątpliwości stanowią istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W szczególności zaś nie przekonuje, że stanowisko wyrażone

przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22 września 2023 r., I CSK 6792/22

(niepubl.) jest nieprawidłowe i wymaga rewizji. W orzeczeniu tym zaś wyjaśniono,

że wzajemna relacja art. 49114 ust. 5 pr. up. oraz art. 49114a ust. 1 pr. up jest tego

typu, że w razie zaistnienia przesłanek do umorzenia zobowiązań upadłego bez

ustalenia planu spłaty wierzycieli (brak zgłoszenia wierzytelności - art. 49114 ust. 5

pr. upadł.), sąd wydaje postanowienie odmowne w razie istnienia przesłanek

przewidzianych w art. 49114a ust. 1 pkt 1 pr. upadł., chyba, że za wydaniem

postanowienia o umorzeniu przemawiają względy słuszności lub humanitarne.

Ponadto słusznie zauważono, że art. 49114a ust. 1 pkt 1 pr. upadł. ma charakter

sankcyjny w stosunku do upadłego, a odmienna wykładnia wskazanych przepisów

skutkowałaby premiowaniem dłużnika, który tuż przed złożeniem wniosku o

ogłoszenie upadłości wyzbył się wszystkich składników majątkowych, z których

I CSK 2416/25

4

możliwe było zaspokojenie wierzycieli, co byłoby sprzeczne z istotą i celami

postępowania upadłościowego.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

(K.L.)

[SOP]