Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szpitala w sporze o przedawnienie roszczeń rodziny

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z 23 kwietnia 2025 r. pozwana wniosła o przyjęcie skargi

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej świadczy

błędna wykładnia art. 4421 § 1 zdanie pierwsze k.c. przejawiająca się w uznaniu

przez Sąd drugiej instancji, że poszkodowany czynem niedozwolony nabywa

wiedzę o osobie obowiązanej do naprawienia szkody dopiero w dniu

I CSK 2431/25

2

uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego w innej sprawie cywilnej,

ustalającego odpowiedzialność deliktową pozwanego za dane zdarzenia, i od tego

dnia należy liczyć termin przedawnienia jego roszczeń, przy jednoczesnym

zastosowaniu art. 4421 § 1 zdanie drugie k.c. w zw. z art. 5 k.c. i uznaniu

podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powodów

za nadużycie prawa podmiotowego, co stoi w sprzeczności z twierdzeniem Sądu,

że do przedawnienia nie doszło.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista

zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane

w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała

miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27

kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r.,

III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK

584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1673/23).

I CSK 2431/25

3

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

Zaprezentowane przez pozwaną uzasadnienie przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powtarza częściowo zarzuty podniesione już w apelacji,

stanowi w istocie prezentację własnego oglądu sprawy i polemikę z argumentacją

przedstawioną przez Sąd Apelacyjny, a sposób prezentacji zarzutów nadaje mu

charakter uzasadnienia właściwego dla podstaw skargi kasacyjnej. Tym samym

wymaga dokonania wnikliwej i pogłębionej analizy wniesionego środka prawnego –

zbliżonej do jego rozpoznania, co na etapie przedsądu jest niedopuszczalne (zob.

postanowienie SN z 15 marca 2022 r., I CSK 4518/22). Innymi słowy, skarżąca

oczekuje oceny podstaw skargi w ramach instytucji "przedsądu" czego Sąd

Najwyższy zrobić nie może (zob. postanowienie SN z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK

617/20).

W uzasadnieniu wniosku powtórzono również - w znacznej mierze –

argumentację przytoczoną przy uzasadnieniu podstaw kasacyjnych co uprawnia

I CSK 2431/25

4

do stwierdzenia, że zmierza ono do wykazania zasadności podniesionych

zarzutów, a nie – co jest niezbędne przy podstawie kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. - oczywistości naruszenia prawa, która powinna być dostrzegalna nawet

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 25

kwietnia 2022 r., I CSK 383/22, i z 15 września 2022 r., I CSK 1021/22).

Zaprezentowane argumenty stanowią w istocie próbę zaangażowania Sądu

Najwyższego do kolejnej weryfikacji zaskarżonego orzeczenia na wzór kontroli

instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania kasacyjnego i nie może

skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob.

postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK 277/25).

Okoliczności badanej sprawy wskazują na jej złożony i wielowątkowy

charakter, co Sąd Apelacyjny dostrzegł i omówił w uzasadnieniu zaskarżonego

orzeczenia. Sąd drugiej instancji szczegółowo wyjaśnił, że uwzględnienie zarzutu

przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,

co uzasadniało wniosek, że jego podniesienie przez pozwaną stanowiło nadużycie

prawa podmiotowego. Okoliczność ta przesądza zatem o kierunku rozstrzygnięcia.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy zasady współżycia społecznego w rozumieniu

art. 5 k.c. są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem

okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy,

granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten

ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena

całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu

nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym. W konsekwencji stosowanie

klauzuli generalnej z art. 5 k.c. pozostaje domeną sądów meriti, a Sąd Najwyższy

mógłby zakwestionować oceny tych sądów jedynie, gdyby były rażąco błędne

i krzywdzące (zob. postanowienie SN z 11 grudnia 2025 r., I CSK 1232/25).

W badanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.

Jedynie ubocznie zauważyć należy, że trafnie Sąd drugiej instancji zwrócił

uwagę, że kwestia roszczeń z jakimi wystąpili powodowie była sporna

w orzecznictwie, a rozbieżności występowały także w orzecznictwie Sądu

I CSK 2431/25

5

Najwyższego. Nie bez znaczenia była także zmiana stanu prawnego. W tych

okolicznościach niepewność po stronie powodów, co do możliwości dochodzenia

tego rodzaju roszczenia mogła być uznana za usprawiedliwioną. Ponadto Sąd ten

zaznaczył, że pozwana w innym postępowaniu konsekwentnie kwestionowała

swoją odpowiedzialność za szkodę i jej zaprzeczała w toku całego procesu (także

w apelacji) co miało wpływ na ocenę, że powodowie nie mieli pewności co do

sprawcy szkody od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie ją wywołujące. Wyjaśnił

także, że powodowie o całokształcie okoliczności związanych ze stanem zdrowia

córki dowiadywali się sukcesywnie, stosownie do zapadających w procesie leczenia

diagnoz, a także wraz z upływem czasu i jej dorastaniem. W początkowym okresie,

w pierwszych latach po jej urodzeniu, nie mogli znać pełnego obrazu związanego

z jej stanem zdrowia i ostatecznym rozmiarem poniesionej szkody na skutek braku

możliwości nawiązania więzi rodzinnych.

Mając powyższe na względzie uznać należy, że pozwana nie wykazała,

że doszło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się

ostać i tym samym, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie. Suma zwrotu kosztów została rozdzielona na powodów

w częściach równych zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 16 listopada 2023 r.,

III CZP 54/23 (OSNC 2024, nr 6, poz. 57).

Maciej Kowalski

I CSK 2431/25

6

(a.z.)

[SOP]