Nabywca obligacji pozwał członków zarządu spółki. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Wyrokiem z 16 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził na podstawie

art. 299 k.s.h. od pozwanych P.M. i G.W. solidarnie, na rzecz powoda M.K. kwotę

82 594,34 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 9 grudnia 2020 r. oraz od

pozwanego P.M. odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej należności

głównej od 5 grudnia 2020 r. do 8 grudnia 2020 r., a także oddalił powództwo w

pozostałej części. Apelacja obu pozwanych została oddalona wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Lublinie z 29 lutego 2024 r.

Pozwany P.M. wniósł od tego orzeczenia skargę kasacyjną, opierając wniosek

o jej przyjęcie do rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1

pkt 3 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym

od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład

Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń

oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na

oczywistą zasadność skargi, wynikającą z nieważności postępowania przez

I CSK 2436/24

3

Sądem pierwszej instancji (art. 379 pkt 4 k.p.c.), której Sąd Apelacyjny nie

uwzględnił, przeprowadzając wadliwy, zdaniem skarżącego, test bezstronności

sędziego orzekającego w Sądzie Okręgowym, który otrzymał nominację do tego

Sądu po przeprowadzeniu postępowania konkursowego przed Krajową Radą

Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2018

poz. 3, dalej jako: „unKRS”).

Przyczyną kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. jest nieważność

postępowania przed Sądem drugiej instancji (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 21

listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, Nr 5, poz. 81 i z 10 maja 1998 r., III

CKN 416/98, OSNC 2000, Nr 12, poz.220, a także postanowienia Sądu

Najwyższego z 7 maja 2009 r., II CSK 80/09 i z 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12)

Ta wadliwość nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, a zatem nie zaszła

przywołana przyczyna kasacyjna.

Skarga nie jest także oczywiście uzasadniona ze względu na zarzucaną przez

pozwanego nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji, albowiem

wbrew stanowisku skarżącego, Sąd Apelacyjny ocenił tę kwestię procesową w

ramach rozpoznania apelacji, w związku ze sformułowanym w niej zarzutem

nieważności postępowania wobec wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji w

składzie jednoosobowym, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał,

zdaniem apelującego, warunku niezależności i bezstronności (art. 379 pkt 4 k.p.c.).

W uzasadnienie zaskarżonego kasacyjnie wyroku Sąd Apelacyjny zreferował

przeprowadzony przez ten Sąd test bezstronności i niezależności sędziego

orzekającego w Sądzie pierwszej instancji, trafnie nie znajdując podstaw do

zakwestionowania jego obiektywizmu, czemu dał wyraz w szczegółowej i

pogłębionej analizie wszystkich istotnych dla tej kwestii okoliczności. W świetle art.

379 pkt 4 k.p.c. nie ma podstaw do przyjęcia, że sam fakt powołania sędziego sądu

powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na mocy

przepisów unKRS, jest okolicznością, która samodzielnie uzasadnia uznanie, że

postępowanie prowadzone z udziałem takiego sędziego jest dotknięte

nieważnością, a sąd jest nienależycie obsadzony. Konieczne jest przywołanie

konkretnych okoliczności odnoszących się do sędziów biorących udział w orzekaniu

I CSK 2436/24

4

w sprawie, które wskazują na nieprzestrzeganie przez nich obiektywnie

wyznaczanego standardu sędziego bezstronnego i niezawisłego, czego pozwany

nie uczynił.

W ocenie pozwanego, skarga jest także oczywiście uzasadniona ze względu

na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 299 § 2 k.s.h. co do tego, czy skarżącemu,

jako prezesowi zarządu R. spółki z o.o. z siedzibą w M. (a następnie L.), można

przypisać winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie jej upadłości w powiazaniu z

przepisami art. 10 i art 11 ust. 1a i ust. 2 prawa upadłościowego. Oparcie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej na tej przyczynie, obligowało skarżącego do wykazania

kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub

procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby zagłębiania się w szczegóły sprawy

lub dokonywania jej poszerzonej analizy. Poza tym, zgodnie z powszechnie

aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).

Skarżący nie wykazał oczywistej, widocznej prima vista wadliwości

zaskarżonego wyroku w przedstawionym wyżej rozumieniu. Sąd Apelacyjny trafnie

podniósł, że w razie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki handlowej,

odpowiedzialność za jej zobowiązania wobec niezaspokojonych wierzycieli spółki

ponoszą, na zasadach przewidzianych w art. 299 k.s.h., osoby będące członkami

jej zarządu w czasie powstania i istnienia tego zobowiązania, a ściślej - jego

podstawy, a nie od momentu wymagalności tych zobowiązań (zob. wyroki Sądu

Najwyższego z 15 czerwca 2011 r., V CSK 347/10, z 28 września 1999 roku, II CKN

608/98, z 2 lutego 2007 roku, IV CSK 370/06, OSNC 2008, nr A, s. 18 oraz z 25

lutego 2010 roku, V CSK 248/09, OSNC 2010, nr 10, poz. 141). Z ustaleń

faktycznych, wiążących Sąd Najwyższy (art. 39813 § 2 k.p.c.) wynika, że obaj

pozwani byli członkami zarządu R. sp. z o.o. w okresie, kiedy powstało i istniało

zobowiązanie spółki wobec powoda z tytułu emisji przez nią obligacji, nabytych

przez powoda. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika także, że Sąd

I CSK 2436/24

5

Apelacyjny, w oparciu o ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz

na podstawie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych uznał, że pozwani nie

udowodnili wystąpienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych określonych w

art. 299 § 2 k.s.h., co stanowi kwestię oceny dowodów i ustaleń faktycznych oraz

determinowanych nimi ocen prawnych. Pierwsze z nich usuwają się spod kontroli

kasacyjnej (art. art. 3983 § 1 pkt 3 k.p.c. i art. 39813 § 2 3 k.p.c.), zaś ocena prawna

Sądu Apelacyjnego oparta na tych ustaleniach nie wskazuje na oczywistą

zasadność skargi w przywołanym wyżej rozumieniu, stąd należy uznać, że

pozwany nie wykazał tej przyczyny kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania

kasacyjnego na rzecz powoda, który wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną,

orzeczono na podstawie art.98 i 108 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.

oraz § 10 ust.4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst :

Dz.U. z 2023 r., poz.1964, ze zm. ).

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[a.ł]