SN nie przyjął skargi banku, bo klient działał jako konsument mimo wynajmu mieszkania

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 4 kwietnia 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 2475/25

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały

spełnione.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 września 2025 r., I CSK 425/24).

I CSK 2475/25

3

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej

argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej

szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/06).

Zdaniem skarżącego jego skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona

z uwagi na fakt, „iż Sądy powszechne stwierdziły nieważność spornej umowy

w oparciu o przepisy art. 3851 dotyczące umów zawieranych z konsumentem oraz

przyznały status konsumenta powodowi w sytuacji, gdy zakupiona nieruchomość

nie zaspokajała potrzeb mieszkaniowych powoda ani jego rodziny, Powód w latach

2008-2015 zawierał umowy najmu lokalu przy ul. […] z kilkoma różnymi osobami.

Od 2015 roku do dziś najemczynią jest jedna osoba i umowa przedłużana jest co

dwa-trzy lata na kolejne okresy.”

Ponadto w ocenie autora skargi kasacyjnej w ramach niniejszej sprawy

zaistniała potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, „a to przepisów art. 4 ust. 2

Dyrektywy 93/13 oraz art. 3851 i art. 3852 k.c., sprowadzającej się do odpowiedzi na

pytania: (i) w jaki sposób winny zostać sformułowane postanowienia

wprowadzające do umowy ryzyko walutowe, by można je było uznać za wyrażone

w sposób jasny i przejrzysty (jednoznaczny - w rozumieniu art. 3851 k.c.) oraz (ii)

jakie informacje o zagrożeniach (ryzykach) związanych z zawarciem kredytu

indeksację kredytu kursem waluty obcej winny zostać przekazane konsumentowi

przed zawarciem Umowy, mając na uwadze brak możliwości skutecznego

I CSK 2475/25

4

przewidywania przyszłych kursów walut, treść przepisów obowiązujących w chwili

zawierania Umowy oraz ówczesne orzecznictwo”

Jednocześnie skarżący wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, związane z wykładnią art. 3851 § 1 zd. drugie k.c. w związku z art. 4 ust. 2

dyrektywy 93/13 oraz art. 3851 § 2 k.c. w związku z motywem dwudziestym

pierwszym dyrektywy 93/13 , sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie:

„Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych

w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych

nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)

warunki umowne, prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro

klauzule ryzyka walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie

stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?”;

Poza tym skarżący przyjął, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, związane z wykładnią art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, sprowadzające się

do odpowiedzi na pytanie:

„Czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania

spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej

lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej

powołanego art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wziąwszy pod uwagę aksjomat

racjonalności krajowego ustawodawcy, uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami

udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty

kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub

częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub

indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia

wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz

zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania

jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez

kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta krajowa?”

I CSK 2475/25

5

Dodatkowo autor skargi kasacyjnej wskazał, że „dotyczy ona istotnego

zagadnienia prawnego a także istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów krajowych z orzecznictwem europejskim, w tym zwłaszcza z wyrokiem

TSUE z 19 czerwca 2025 roku, C-396/24 (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), a to przepisów

art. 410 § 1 i § 2 w związku z art. 405 k.c. w zw. z art. w zw. z art. 6 ust. 1 w zw.

z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, sprowadzające się do udzielenia odpowiedzi na

pytanie: „Czy w przypadku uznania klauzul waloryzacyjnych za abuzywne, co

prowadzi do nieważności umowy kredytu hipotecznego w całości, kredytobiorcy

służy roszczenie pieniężne oparte na tej podstawie, że obu stronom przysługują

odrębne, niezależne roszczenia o zwrot świadczeń wzajemnie spełnionych

w wykonaniu umowy o kredyt hipoteczny, czy też po unieważnieniu umowy

bezpodstawnie wzbogacona jest tylko jedna strona - ta, która spełniła łącznie

świadczenia niższe od sumy świadczeń spełnionych na jej rzecz przez drugą

stronę?”

Co więcej, skarżący podniósł, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni

przepisu prawnego budzącego poważne wątpliwości i wywołującego rozbieżności

w orzecznictwie sądów, a to przepisu art. 189 k.p.c.

W pierwszej kolejności należy podzielić zapatrywanie Sądu odwoławczego

odnośnie faktu, że powód zawierając sporną umowę kredytu działał jako

konsument.

Niezależnie od oceny przeznaczenia środków z kredytu dokonanej przez

Sąd Apelacyjny, sfinansowanie ze środków kredytu mieszkania na wynajem

w świetle najnowszego orzecznictwa TSUE (zob. wyrok z 24 października 2024 r.,

C-347/23) nie daje podstaw do twierdzenia, że powód nie działał jako konsument

w dacie zawarcia umowy kredytu. Okoliczność, że powód uzyskuje jakieś

przychody w związku z wynajmem zakupionego mieszkania, nie wyłącza tego, że

działał jako konsument, w szczególności uwzględniając, że te działania nie są

podejmowane w związku z prowadzoną przez powoda działalnością gospodarczą.

Powód dokonuje odrębnych rozliczeń prowadzonej przez siebie działalności

gospodarczej, gdzie nie ujmuje przychodów z najmu prywatnego. Również kosztów

I CSK 2475/25

6

utrzymania lokalu nie uwzględnia w kosztach prowadzonej działalności. Co istotne,

powód oddzielnie podatkowo rozlicza dochody z najmu jako osoba fizyczna.

Pozwany nie wykazał innych okoliczności, które mogłyby rzutować na ocenę

statusu powoda na dzień zawarcia umowy kredytu.

Ponadto wskazane przez autora skargi kasacyjnej kwestie były w ostatnim

czasie przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. SN w uchwale

z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach:

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11

grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r.,

III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP

49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3

lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia

2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r.,

II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz.

52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20

maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja

2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r.,

II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r.,

II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP

711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 30

czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września

2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r.,

II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP

1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP

722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22;

z 17 marca 2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26

stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca

2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r.,

II CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP

1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r.,

II CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22). Przede wszystkim zaś

I CSK 2475/25

7

podjęta została wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego uchwała pełnego

składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).

Należy podkreślić, że w judykaturze Sądu Najwyższego obecnie dominuje

pogląd, iż zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty

obcej klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych

kształtujące mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy

(zob. np. wyroki SN z dnia: 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; 9 maja 2019 r.,

I CSK 242/18; 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; 21

czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). W orzecznictwie TSUE również podkreśla się, że

za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu

umowy” w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy uważać te, które

określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu

charakteryzują tę umowę (por. wyroki TSUE z dnia: 30 kwietnia 2014 r. w sprawie

C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; 26 lutego 2015 r. w sprawie C-143/13,

Matei, pkt 54; 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-96/14, Van Hove, pkt 33; 20

września 2017 r. w sprawie C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35). Za takie uznawane są

m.in. postanowienia (określane niekiedy jako „klauzule ryzyka walutowego”), które

wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty

i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (zob. wyroki TSUE z dnia:

20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, Andriciuc i in., pkt 37; 20 września 2018 r.

w sprawie C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 68; 14 marca 2019 r. w sprawie

C-118/17, Dunai, pkt 48; 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, Dziubak, pkt

44).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości, że

postanowienia umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty

udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na

walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają

charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyrok Sądu

Najwyższego z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Wyjaśniono, że niedozwolone

postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa,

dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo

świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu

I CSK 2475/25

8

skuteczność z mocą wsteczną. Nie budzi też wątpliwości, że stwierdzenie

niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać

uznanie umowy za nieważną (zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9,

poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC

2021, nr 6, poz. 40; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP

41/20, MoP 2021, nr 15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18,

Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29

kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.).

W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22, Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że w razie

uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie

można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia

kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie

niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu

indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym

zakresie. Sąd Najwyższy przypomina, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej

podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu

Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Powyższego rozumowania nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się

skarżący, w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu,

zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy

prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od

konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od

kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od

pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy

(banku), a nie konsumenta.

I CSK 2475/25

9

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 5

września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło mieć

bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą

prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to

znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany

tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie

prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady

wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa

krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności

odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch

kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy

93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025

r., C-396/24, Lubreczlik.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być

rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy

kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,

w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytu (zob. również postanowienie Sądu Najwyższego z 20

listopada 2025 r., I CSK 2756/25).

Jednocześnie należy wskazać, że wejście w życie ustawy antyspreadowej,

którą w art. 69 Prawa bankowego dodano ustęp 3, nie wpłynęło na ocenę

abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencji

prawnych wynikających tej oceny (zob.m.in. wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP

550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 28 października 2022 r., II CSKP

894/22; postanowienie SN z 28 listopada 2022 r., I CSK 934/22). Dzieje się tak,

I CSK 2475/25

10

ponieważ oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się

według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN z 20 czerwca 2018 r.,

III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego momentu klauzule abuzywne nie

są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie

go takim postanowieniem umownym. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex

tunc, oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty

zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę pozostają bez znaczenia dla

niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień umownych (zob.

postanowienie Sądu z 12 stycznia 2024 r., I CSK 5269/22).

Również zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej art. 6 ust. 1

dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie

wypełnianiu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych

warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów

krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że skutki wyrażone w treści

czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające

z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów

dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie w przypadku, gdy strony

umowy wyrażą na to zgodę. Zdaniem Trybunału jest tak zwłaszcza wówczas, gdy

unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu

indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia

ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego

kredytu do waluty. W konsekwencji art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na

przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru

niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej

i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą

międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa

nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, iż ich usunięcie

spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy (zob. wyrok

TSUE z dnia 3 października 2019 r., C-260/18, pkt 44 i 45; zob. też wyrok SN

z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/19).

Ponadto w orzecznictwie TSUE wyjaśniono, iż wymóg wyrażenia warunku

umownego prostym i zrozumiałym językiem nakazuje, by umowa przedstawiała

I CSK 2475/25

11

w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów

warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem

a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był

w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające

dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.

Także zagadnienie interesu prawnego w kontekście tzw. spraw frankowych

było już przedmiotem poszerzonej analizy Sądu Najwyższego (zob. wyroki SN z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22, i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 334/22).

Opowiedziano się w tym zakresie za szerokim pojmowaniem tego interesu, o ile

powód wykaże, że wyrok ustalający wywoła takie konsekwencje prawne

w stosunkach między stronami, w wyniku których ich sytuacja prawna zostanie

określona jednoznacznie, nie będzie budziła wątpliwości, co spowoduje

w konsekwencji, iż zostanie usunięta niepewność co do istnienia określonych praw

i obowiązków stron oraz ryzyko ich naruszenia w przyszłości (zob. również

postanowienie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2024 r., I CSK 6311/22).

Konkludując, należy przyjąć, że kwestie podniesione przez skarżącego we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały już wyczerpująco

wyjaśnione w orzecznictwie SN i TSUE i obecnie nie wymagają dalszej analizy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

[SOP]

Krzysztof Wesołowski