Pożyczka na budowę domu w sporze o zasiedzenie. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawczyni W.N. od postanowienia

Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 19 grudnia 2024 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 2504/25

2

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 września 2025 r., I CSK 425/24).

I CSK 2504/25

3

Według autora skargi kasacyjnej w ramach niniejszej sprawy wystąpiło

istotne zagadnienie prawne skupiające się „wokół kwestii dopuszczalności uznania,

że przejęcie przez osobę powołująca się na zasiedzenie, obowiązku spłaty

pożyczki zaciągniętej i wykorzystanej na budowę budynku mieszkalnego na

nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie stanowi przejaw faktycznego

władania tą nieruchomością świadczący o samoistności posiadania.”

Tak sformułowane zagadnienie nie może być uznane za istotne zagadnienie

prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przypomnieć należy, że Sąd

Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej

instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze

skargi kasacyjnej element interesu publicznego (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 listopada 2020 r., III PK 205/19).

Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia,

realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu

rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju

prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą

(postanowienia: Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, z 10 marca

2008 r., III UK 4/08, z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, i z 19 czerwca 2008 r., II UZ

18/08).

Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398⁹ § 1

pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia

prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390

§ 1 k.p.c.. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego

przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie -

wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej).

Z przedstawionego przez wnoszącego skargę istotnego zagadnienia prawnego

musi jednak wynikać, jaki jest konkretny problem prawny, na czym polegają istotne

wątpliwości (na przykład interpretacyjne), na czym polega rozbieżność

I CSK 2504/25

4

w orzecznictwie i jakich kwestii owa niejednolitość dotyczy. Sformułowane

zagadnienie winno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do

treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie

przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego.

Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej

Polskiej, jest działanie w interesie powszechnym, przez ochronę obowiązującego

porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki

stosowania prawa pozytywnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147; z dnia 16 kwietnia 2008

r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Innymi słowy, zagadnienie prawne uzasadniające

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi mieć charakter ścisłe jurydyczny

i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych oraz służyć

wyjaśnieniu prawa, a nie ocenie ich subsumcji pod określoną normę prawną

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 r., I CSK 555/16, LEX nr

2255332). Nie może więc mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez

skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych

elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 2015 r., V CSK 600/14).

Postawione przez skarżącą pytanie nie odnosi się do ujętych abstrakcyjne

problemów na tle powołanych przepisów prawa, ale w istocie stanowi powielenie

podstaw kasacyjnych dotyczących błędnej subsumcji. W szczególności skarżąca

domaga się kontroli stanowiska Sądu, że częściowa spłata pożyczki na budowę

budynku mieszkalnego przez osobę powołującą się na zasiedzenie nieruchomości,

nie stanowi sama w sobie o przejawie władztwa nad nieruchomością. Generalnie

skarżąca kwestionuje ocenę dokonaną przez Sąd, że nieudało jej się wykazać

samoistność posiadania oraz upływu czasu potrzebnego do zasiedzenia spornej

nieruchomości.

Zatem kwestia przedstawiona w skardze kasacyjnej w istocie sprowadza się

do wniosku o przedstawienie przez Sąd Najwyższy wytycznych odnośnie do

rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, nie zaś wyjaśnienia zagadnienia prawnego.

Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiło istotne zagadnienie

prawne w przywołanym rozumieniu.

I CSK 2504/25

5

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 520 § 1 k.p.c.

M.L.

[SOP]

Krzysztof Wesołowski