Kursy ustalane przez bank w kredycie do franka. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Wyrokiem z 16 marca 2023 r., I C 114/22, Sąd Rejonowy w Gnieźnie

zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowych kredytobiorców 65 594,81 zł

z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 lutego 2022 r.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił

apelację pozwanego banku.

I CSK 2564/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że 31 października 2008 roku powodowie zawarli

z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu na cele

mieszkaniowe. Bank udzielił kredytu w wysokości 300 000 zł, denominowanego

(waloryzowanego) do franka szwajcarskiego (CHF), na okres 3,60 miesięcy.

Umowa stanowiła, że wysokość kredytu w CHF zostanie określona według kursu

kupna CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wypłaty

transzy kredytu. O wysokości wykorzystanego kredytu CHF, wysokości odsetek w

okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo - odsetkowych w wyżej wymienionej

walucie bank miał informować kredytobiorców w terminie 7 dni od dnia całkowitego

wykorzystania kredytu na zasadach określonych w umowie. Wysokość rat

kapitałowo-odsetkowych określona została w CHF, a ich spłata następować miała

w złotych po uprzednim przeliczeniu rat i należnych odsetek według kursu

sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu

spłaty.

Sąd drugiej instancji uznał, że przewidziane w umowie dokonywanie

przeliczeń walutowych kursami jednostronnie ustalanymi przez bank wykracza

poza granice swobody umów określone w art. 3531 k.c. i umowa jest nieważna na

podstawie art. 58 § 1 k.c. Umowa pozbawiona nieważnych postanowień kursowych

byłaby sprzeczna z art. 69 ust. 2 pkt 2 pr.bank. i dlatego jest nieważna w całości.

Ponadto postanowienia kursowe w umowie są niedozwolone na podstawie art. 3851

§ 1 k.c. Kredytobiorcom przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków

pieniężnych, jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.)

niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie są dłużnikiem banku z tytułu zwrotu

nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. Bank wprawdzie podniósł zarzut potrącenia

jednak nie wykazał, by jego roszczenie przedstawione do potrącenia było

wymagalne. Brak też podstaw do uwzględnienia zarzutu zatrzymania, gdyż umowa

kredytu nie jest umową wzajemną.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na:

I CSK 2564/24

3

1) potrzebę wykładni przepisów art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zakresie, w jakim

odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne

i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi;

2) występujące w sprawie istotne zagadnienie: czy brak możliwości

oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości

stanowi per se o niejednoznaczności tego postanowienia umownego,

a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem

abuzywności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP

25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po

usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu

drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych

ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu

denominowanego w walucie obcej lub indeksowanego do waluty obcej. Ponadto

w orzecznictwie jest utrwalona teza o niedopuszczalności stosowania kursów

walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank.

I CSK 2564/24

4

Skoro umowa stron jest nieważna z powodu zawartego w niej mechanizmu

ustalania kursu, w sprawie nie występuje podniesione zagadnienie prawne, tj. czy

samo waloryzowanie zobowiązania przyszłymi, nieprzewidywalnymi kursami waluty

obcej jest dopuszczalne w umowach z konsumentami.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]