Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanego w sporze o 146 662 zł za pocztówki z efektem ruchu

Wyrokiem z 26 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu

sprawy w następstwie apelacji powoda, w punkcie pierwszym (I) zmienił wyrok

Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2023 r. - oddalający jego

powództwo - w punkcie pierwszym (I) w ten sposób, że zasądził od pozwanego na

rzecz powoda kwotę 146.661,81 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od

kwot: a) 123.03 8,44 zł - od 6 maja 2017 r. do dnia zapłaty; b) 23.623,3 7 zł - od 20

sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt

I.1) oraz w punkcie drugim (II) w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz

powoda kwotę 12.751 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty

I CSK 2606/25

2

(punkt I.2), w punkcie drugim (II) oddalił apelację w pozostałej części oraz orzekł o

kosztach postępowania oraz nieuiszczonych kosztach sądowych (pkt. III i IV).

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1

i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1

k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9

kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego

I CSK 2606/25

3

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia

sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas

rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez

konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie

podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa

zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone

orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego

z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK

622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października

2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.;

z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17,

niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.).

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie

określone w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2

k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i

ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie

pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ

131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC

2001, Nr 10, poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007

r. III CSK 180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11

kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17,

I CSK 2606/25

4

niepubl.). Uzasadnienie oczywistej zasadność skargi nie może więc poprzestawać

na prostym odwołaniu do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych.

W celu zaś spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie

wystarczy samo tylko sformułowanie pytań dotyczących wykładni określonego

przepisu. Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do

rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw,

niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody

argumentowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r., II

CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia

2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).

Wniosek nie czyni zadość wskazanym wymaganiom i już z tego względu

uprawniona jest ocena o braku występowania w sprawie powołanych przez

skarżącego przyczyn kasacyjnych. W zakresie przyczyny z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został ograniczony do

wskazania, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sądy obu

instancji dokonały rozstrzygnięcia wbrew dyspozycji art. 6 k.c. przez przyjęcie, że

przedmiotem umowy łączącej strony było wykonanie przez pozwanego pocztówek

z efektem ruchu, takim jak na francuskich pocztówkach firmy M., brak zaś w tym

zakresie stanowił wadę istotną, która uprawniała powoda do odstąpienia od umowy,

podczas gdy powód przedmiotowej okoliczności nie wykazał. Natomiast przyczyna

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. została umotywowana potrzebą wyjaśnienia zagadnienia

prawnego, czy nawet wobec stwierdzenia, że powód wykazał istnienie wady

istotnej, w zaistniałej sytuacji, tj. gdy stwierdził przed odbiorem towaru istnienie tej

wady, miał on prawo do odstąpienia od umowy na podstawie art. 560 k.c., czy też

należy uznać, że pozwany nie oddał dzieła w rozumieniu art. 462 § 1 k.c., a powód

winien dochodzić swoich praw wynikających z tego stanu rzeczy oraz potrzebą

wyjaśnienia zagadnienia prawnego, czy w sytuacji gdy Sąd Apelacyjny uznał, że

powód skutecznie odstąpił od umowy i zobowiązał pozwanego do zapłaty (zwrotu

świadczenia powoda) winien w sentencji wyroku zobowiązać również powoda do

jednoczesnego zwrotu towaru (świadczenia pozwanego).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że poza dyspozycją art. 6

k.c. pozostaje kwestia czy strona udowodniła fakty, z których wywodzi dla siebie

I CSK 2606/25

5

określone skutki prawne, gdyż ta stanowi domenę przepisów postępowania

cywilnego, a nie prawa materialnego (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego

z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 1469/22, niepubl.) i kasacyjny zarzut naruszenia

przez sąd odwoławczy art. 6 k.c. nie może być skutecznie uzasadniany zarzutem

naruszenia swobodnej oceny dowodów czy zarzutem uchybienia przez stronę

obowiązkowi, bezspornie spoczywającemu na niej z mocy tego przepisu (zob. np.

wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, niepubl.). Do

naruszenia tego przepisu dochodzi natomiast, gdy sąd orzekający przypisuje

obowiązek dowodowy innej stronie niż tej, która z określonego faktu wywodzi skutki

prawne. Podstawa kasacyjna naruszenia art. 6 k.c. nie jest w konsekwencji

właściwą płaszczyzną do kwestionowania prawidłowości uznania przez sąd, czy

przeprowadzone dowody są wystarczające do przyjęcia za udowodnione

okoliczności, których ciężar udowodnienia spoczywał na jednej ze stron, co

powinno nastąpić w drodze zarzutu naruszenia odpowiednich przepisów prawa

procesowego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2015 r., V CSK

398/14, niepubl. i z 29 kwietnia 2011 r., I CSK 517/10, niepubl.). W braku

właściwego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

zarzut naruszenia art. 6 k.c., który w jej petitum umotywowany został niewłaściwym

przyjęciem przez Sąd Apelacyjny, że powód wykazał, iż pozwany zrealizował dzieło

z wadą istotną, co w konsekwencji uprawniało powoda do odstąpienia od urnowy,

nie może być uznany za oczywiście uzasadniony i przemawiający za oczywistą

zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Skarżący nie wykazał również przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c. Wniosek w tym zakresie nie został właściwie umotywowany, a

argumentacja ograniczyła się jedynie do sformułowania pytań bez poparcia ich

jakimkolwiek wywodem jurydycznym. Dodatkowo nadmienić można, że nie sposób

przyjąć, aby wątpliwości przedstawione przez skarżącego stanowiły istotne

zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Pierwsze ze

sformułowanych pytań bowiem jest oderwane od okoliczności sprawy, zważywszy,

że u podstaw zaskarżonego wyroku legła ocena, że powód dokonał odbioru towaru

tak w sensie fizycznym jak i prawnym i po dokonaniu tej czynności stwierdził

istnienie wady istotnej. Wyjaśnienie wątpliwości wyrażonych w drugim pytaniu w

I CSK 2606/25

6

sposób postulowany - jak można wnioskować z zawartego w petitum skargi

kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 494 § 1 k.c. - przez skarżącego, mianowicie, że

Sąd Apelacyjny miał obowiązek na podstawie tego przepisu orzec o zwrocie przez

powoda świadczenia spełnionego przez pozwanego, mimo że roszczenie

pozwanego nie było przedmiotem żądania żadnej ze stron, pozwany własnych

roszczeń w trybie procesowym nie dochodził, nie korzystał z prawa zatrzymania

z art. 496 k.c., ani nie wzywał powoda do zwrotu świadczenia, musiałoby

implikować ocenę, że wyrok pozbawiony jest rozstrzygnięcia, które zamieszczone

powinno być w nim z urzędu. Tego zaś rodzaju brak musiałby być rozważany w

płaszczyźnie przepisów procedury cywilnej i nie dawałby podstawy do zaskarżenia

wyroku skargą kasacyjną. Przyjęcie bowiem, że Sąd Apelacyjny nie orzekł o

roszczeniu pozwanego niezgłoszonym przez niego, miał zaś obowiązek orzeczenia

w tym przedmiocie na podstawie art. 494 § 1 k.c. z urzędu, musiałoby implikować

ocenę, że pozwanemu przysługiwały uprawnienia z art. 350 § 1 k.p.c. Wpływu na

rozstrzygnięcie pozbawione byłoby również rozstrzygnięcie wątpliwości skarżącego

przez przyjęcie, że na Sądzie Apelacyjnym nie spoczywał obowiązek orzeczenia z

urzędu o przysługującym pozwanemu roszczeniu, którego nie dochodził ani wobec

którego nie podejmował w postępowaniu czynności ochronnych. Ograniczone do

sformułowania pytań wątpliwości skarżącego nie pozwalają w konsekwencji

pozytywnie ocenić wystąpienia w sprawie powołanej przyczyny kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

(K.L.)

[a.ł]

I CSK 2606/25

7