Bank nie przeforsował skargi kasacyjnej w sporze o kredyt indeksowany

Wyrokiem z 17 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, na skutek apelacji obu

stron, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z 20 kwietnia 2023 r. w ten sposób,

że wydłużył okres, za który należą się powodom odsetki za opóźnienie od kwot

zasądzonych przez Sąd Okręgowy (pkt 1). Ponadto Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powodów w pozostałej części oraz apelację pozwanego w całości (pkt 2), a także

orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 3).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając

ten wyrok w części. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące: możliwości uznania całej umowy kredytu za

nieważną, gdy za niedozwolone zostały uznane jedynie klauzule spreadowe przy

braku niedozwolonego charakteru klauzul ryzyka, możliwości odwoływania się do

stawki referencyjnej WIBOR dla określenia oprocentowania celem utrzymania

umowy kredytu w mocy, a także problemu uznania kredytu indeksowanego lub

denominowanego za kredyt złotowy, mimo że w tzw. ustawie antyspreadowej

przyznano kredytobiorcom możliwość spłaty rat bezpośrednio w walucie obcej, co

eliminuje konieczność sięgania do klauzul przeliczeniowych.

Ponadto, zdaniem skarżącego, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13,

art. 65, 354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2 i art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 Prawa bankowego

oraz art. 189 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Sformułowanych przez skarżącego zagadnień nie można uznać za istotne

zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż każde z nich

znalazło już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności

I CSK 2648/25

3

ustalono, że między klauzulami ryzyka walutowego i spreadu walutowego występuje

ścisłe powiązanie (zob. uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, i przywołane tam orzecznictwo).

Jeżeli z umowy usunięte zostałyby postanowienia określające sposób ustalenia

kursu waluty, do zastosowania tzw. klauzuli ryzyka (zastosowania mechanizmu

indeksacji) konieczne byłoby zastąpienie takich postanowień innym sposobem

określenia kursu. Taki zabieg jest zaś niedopuszczalny zgodnie z punktem

pierwszym wskazanej uchwały, która ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy

w niniejszej sprawie (art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Kolejne ze sformułowanych przez skarżącego zagadnień dotyczyło możliwości

dalszego obowiązywania umowy po uznaniu za abuzywne postanowień

przewidujących indeksację jako umowy kredytu złotowego oprocentowanego według

stawki WIBOR. W tej mierze należy odwołać się do punktu drugiego przywołanej

uchwały Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zgodnie z którym

w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym

zakresie.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął już także kwestię konsekwencji wejścia w życie

tzw. ustawy antyspreadowej i umożliwienia spłaty kredytu bezpośrednio w walucie

obcej. Samo wejście w życie wskazanej ustawy nie wpłynęło na ocenę abuzywności

postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencji prawnych

wynikających z tej oceny (zob. wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, i z 28 października

2022 r., II CSKP 894/22), a stworzyło jedynie podstawy do zmiany postanowień

umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych jeszcze rat kredytu.

Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się natomiast według stanu

z chwili zawarcia umowy, a nie następczo (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2).

Sąd Najwyższy nie dostrzega również w niniejszej sprawie potrzeby

dokonania wykładni wskazywanych przez skarżącego przepisów. Do przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

wymaga się bowiem wykazania, że treść i znaczenie przepisu nie zostały

dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba

I CSK 2648/25

4

zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r.,

I CSK 4931/22).

Część z przedstawionych wyżej rozważań w odpowiedzi na sformułowane

przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczy tych samych kwestii, co kwestie

mające być przedmiotem wykładni przepisów. Dowodzi to, iż wykładnia ta nie budzi

obecnie w orzecznictwie wątpliwości.

Uzasadniając konieczność dokonania wykładni przepisów, skarżący wskazuje

m.in. na możliwość zastępowania wyeliminowanej klauzuli spreadowej innym

sposobem ustalenia kursu oraz na brak interesu prawnego kredytobiorców w żądaniu

ustalenia nieważności umowy kredytu. Na tym tle ponownie należy zauważyć, że

zgodnie z punktem pierwszym przywoływanej wyżej uchwały z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22, w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Ponadto Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że dochodzenie roszczenia

o zwrot zapłaconych rat kredytu nie eliminuje interesu prawnego w żądaniu ustalenia

nieistnienia stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy kredytu. Wyrok

zasądzający świadczenie restytucyjne na rzecz kredytobiorcy nie rozstrzygałby

bowiem – ze skutkiem wynikającym z art. 365 § 1 k.p.c. – czy stosunek kredytu został

ważnie nawiązany (zob. m.in. wyroki SN: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22, OSNC-

ZD 2022, nr 4, poz. 44; z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, oraz postanowienia SN

z 28 lipca 2023 r., I CSK 4275/22, i z 29 września 2023 r., I CSK 212/23).

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.).

(E.M.)

[SOP]