Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi syndyka upadłego banku w sporze o kredyt

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

I CSK 2726/24

2

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania

skargi kasacyjnej pozwanego Syndyka masy upadłości [...] Bank Spółki Akcyjnej w

upadłości z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, z 28 marca

2024 r.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących – w jego ocenie – poważne

wątpliwości prawne lub rozbieżności w orzecznictwie.

Odnosząc się do przesłanki przedsądu w postaci występowania

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego należy dostrzec, że zgodnie

z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego przedstawienie okoliczności

uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące

w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu tego zagadnienia

i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej

(por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11

i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,

na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji

jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC

I CSK 2726/24

3

2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, niepubl.).

Skarżący w skardze podniósł jako istotne zagadnienie prawne potrzebę

rozstrzygnięcia i wyjaśnienia kwestii sprowadzającej się do pytania:

„Czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego

albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi

(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy

upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.) i tym samym podlega

zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art.

144 ust. 1 i w zw. żart. 145 ust. 1 pr.up. do czasu rozpoznania zgłoszenia

wierzytelności na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia

wierzytelności na liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?”

Biorąc pod uwagę przedstawione zagadnienie prawne skarżący powołał się

także na kolejną przesłankę przedsądu w postaci potrzeby wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. wzw. z

art. 144 ust. 1 i wzw. z art. 145 ust. 1 pr.up. oraz art. 177§ 1 pkt 1 k.p.c. wzw. z art.

144 ust. Iwzw.z art. 145 ust. 1 pr.up.

Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało już wyjaśnione,

że pojęcie „postępowania dotyczące masy upadłości”, o którym mowa w art. 174 §

1 pkt 4 k.p.c., obejmuje te, które odnoszą się do praw i obowiązków dotyczących

mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Sprawami dotyczącymi masy

upadłości są także sprawy, których rozstrzygnięcie może oddziaływać (korzystnie

lub niekorzystnie) na majątek wchodzący w skład masy upadłości, bez względu na

to, czy rozstrzygnięcie polega na zasądzeniu świadczenia, ustaleniu albo

ukształtowaniu. Pojęcia „postępowań dotyczących masy upadłości” nie można

jednak utożsamiać z „postępowaniami o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do

masy upadłości”, o których mowa w art. 145 ust. 1 pr. upadł. (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 9 listopada 2017 r., I CSK 672/17). Przepis art. 145 ust. 1 pr. upadł.,

warunkujący podjęcie postępowania przeciwko syndykowi odmową uznania

I CSK 2726/24

4

wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ma wyjątkowy charakter na tle

ogólnej reguły wynikającej z art. 180 § 1 pkt 5 k.p.c. i - jak wynika z jego treści -

dotyczy postępowań, których przedmiotem jest wierzytelność podlegająca

zgłoszeniu do masy upadłości. Odstępstwo wyrażone w art. 145 ust. 1 pr. upadł.

wiąże się z dążeniem do uniknięcia dublowania dróg dochodzenia wierzytelności

upadłościowych przy przyznaniu w tej materii prymatu postępowaniu

upadłościowemu, a także wyeliminowania możliwości powstania tytułu

egzekucyjnego, który otwierałby drogę do egzekucji z masy upadłości, do czego

mógłby doprowadzić proces o zasądzenie świadczenia przeciwko syndykowi. Z

racji charakteru powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy

kredytu, tego rodzaju roszczenie nie może być realizowane w trybie sporządzenia

listy wierzytelności, nie jest zobowiązaniem pieniężnym ani zobowiązaniem

majątkowym niepieniężnym upadłego, które może być przekształcone w

zobowiązanie pieniężne, zaś pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania na drodze

sądowej nie jest tytułem egzekucyjnym podlegającym przymusowemu wykonaniu,

tak jak wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności,

zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez

wierzyciela (art. 264 ust. 1 pr.upadł.). W konsekwencji w najnowszym orzecznictwie

Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że sprawa o tego rodzaju roszczenie z

powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem przeciwko bankowi, co do

którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest więc sprawą „o

wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145

ust. 1 pr.upadł., a tym samym postępowanie w tym przedmiocie może być podjęte z

chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 2721/24, z 30 września 2025 r., I CSK

1784/24, z 28 listopada 2025 r., I CSK 3134/24, z 18 grudnia 2025 r., I CSK

3807/24, z 19 grudnia 2025 r., I CSK 1902/25, z 30 grudnia 2025 r., I CSK 65/25,

28 kwietnia 2026 r., I CSK 3853/24).

Z tych powodów, podniesiona kwestia nie może stanowić istotnego

zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarga pozwanego nie może zostać przyjęta do rozpoznania również z tego

powodu, że w sprawie nie występuje potrzeba wykładni przepisów prawa

I CSK 2726/24

5

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów. W tym zakresie należy wyjaśnić, że powołanie się na przyczynę kasacyjną

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą,

że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały

dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba

zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego

wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz

rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest

istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji

skargi kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o

występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z

dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie

rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z

różnej wykładni przepisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego

2020 r., V CSK 351/19, niepubl.).

Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 i z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.

Karol Weitz

[a.ł]