Wyrok TSUE nie zmienił rozliczeń kredytu. SN odmówił przyjęcia skargi banku

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie z 15 kwietnia 2025 r., zaskarżając ten wyrok w części,

wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie, jak również o uchylenie w

części wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 26 maja 2023 r. i orzeczenie co

do istoty sprawy przez oddalenie powództwa o zapłatę, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku w części, jak również o uchylenie w części wyroku Sądu

I CSK 2756/25

2

Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku w części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, a także

potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów krajowych z orzecznictwem

europejskim, w tym zwłaszcza z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, tj. art. 410 § 1 i 2 w zw.

z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG

z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”), sprowadzające się do udzielenia

odpowiedzi na pytanie: Czy w przypadku uznania klauzul waloryzacyjnych za

abuzywne, co prowadzi do nieważności umowy kredytu hipotecznego w całości,

kredytobiorcy służy roszczenie pieniężne oparte na tej podstawie, że obu stronom

przysługują odrębne, niezależne roszczenia o zwrot świadczeń wzajemnie

spełnionych w wykonaniu umowy o kredyt hipoteczny, czy też po unieważnieniu

umowy bezpodstawnie wzbogacona jest tylko jedna strona – ta, która spełniła

łącznie świadczenia niższe od sumy świadczeń spełnionych na jej rzecz przez

drugą stronę?

W odpowiedzi na skargę powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie

SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione

I CSK 2756/25

3

w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji

i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN: z 15 października 2002 r.,

III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP

119/08).

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta

polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. np. postanowienia SN: z 15

października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca

2018 r., IV CSK 56/18).

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący w sposób

nieuprawniony połączył obie przesłanki kasacyjne. Wskazał bowiem, że w sprawie

istnieje zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), co mogłoby sugerować, iż

chodzi o problem nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie, jednocześnie

powołując się na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c.). W tym zakresie konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

jest wewnętrznie sprzeczna. Skarżący nie sporządził też w sposób prawidłowy

uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Pomimo bowiem

powołania się na dwie przesłanki kasacyjne, skarżący sporządził jedno, wspólne

uzasadnienie (s. 4-7 skargi kasacyjnej).

I CSK 2756/25

4

Niezależnie jednak od tego, w zakresie zarówno istotnego zagadnienia

prawnego poruszonego w skardze, jak i wykładni art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405

k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy wskazać, że

jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego

charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty

kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia

o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (uchwała składu całej

Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Sąd Najwyższy przypomina, że

według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała

składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza,

że wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie

Najwyższym).

Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,

w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten

sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w

przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do

nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu

całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych

przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty

kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie

konsumenta.

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 5

września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło mieć

bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą

prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to

znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany

tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie

prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady

wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa

krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności

I CSK 2756/25

5

odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch

kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy

93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025

r., C-396/24, Lubreczlik.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być

rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy

kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,

w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytu.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 w zw.

z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(D.Z.)

[SOP]