Powód przegrał w Sądzie Najwyższym i zapłaci pozwanym 5400 zł kosztów

Powód J.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach, oddalającego apelację skarżącego od wyroku Sądu pierwszej

instancji wydanego w sprawie o zapłatę przeciwko M.K. i M. sp. k. w S.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Podniósł, że

wykładni wymaga „art. 388 Kodeksu Cywilnego w zakresie interpretacji przesłanki

przymusowego położenia” (s. 4 skargi, strony oryginalnie nienumerowane).

Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony

przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,

może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie

wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne

stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym

polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami

w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz

24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna

natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne

rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie

w relewantny prawnie sposób (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r.,

III CSK 59/15).

W sprawie – z dwóch podstawowych przyczyn – nie wykazano zaistnienia

potrzeby, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Po pierwsze, wywód prawny zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania jest w istocie nakierowany jest na zwalczanie

oceny prawnej Sądu drugiej instancji; skarżący powołuje się bowiem na potrzebę

rozstrzygnięcia, jak konkretne okoliczności faktyczne, powiązane z niniejszą

sprawą, mogłyby być rozważone pod kątem „wystąpienia groźby popadnięcia

I CSK 2807/25

3

w niedostatek”. Zarazem formułowane przez skarżącego pytania nie mogły być

uznane za istotne zagadnienia prawne, gdyż nie mają charakteru ogólnego, lecz

zmierzają wprost do weryfikacji stanowiska Sądu Apelacyjnego. Zastrzeżenia

przybierające taką postać mogłyby być natomiast podnoszone jedynie w ramach

innej przyczyny kasacyjnej w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – na którą skarżący nie powołał się, a zarazem na jej

adekwatność nie wskazuje analiza argumentacji zawartej w uzasadnieniu wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Co się tyczy natomiast podnoszonej w skardze kasacyjnej potrzeby wykładni

przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, to skarżący, eksponując taką potrzebę w odniesieniu do

przesłanki „stanu przymusowego położenia”, przywołał tezę jednego z orzeczeń

Sądu Najwyższego sprzed ponad pięćdziesięciu lat (jako reprezentującego pogląd

wyrażony już wcześniej przez Sąd Najwyższy w innym wyroku), wsparł własne

stanowisko nawiązaniem do zapatrywania jednego z sądów powszechnych,

a w pozostałym zakresie wskazał ogólnie na „dalsze orzecznictwo” sądów.

Przedstawiony wywód nie spełnia wymagań stawianych przyczynie kasacyjnej

określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Po drugie, niniejsza sprawa dotyczy zapłaty. Tymczasem dostrzegany przez

skarżącego problem dotyczyć ma wyzysku, a zatem instytucji prawa cywilnego,

która pozwala sądowi – wskutek wniesionego przez wyzyskanego powództwa

o ukształtowanie stosunku prawnego – dokonać ukształtowania stosunku

prawnego. Z art. 388 § 1 k.c. w żadnym wypadku nie wynika roszczenie o zapłatę.

Problem dotyczący „interpretacji przesłanki przymusowego położenia” mógłby

ujawnić się wyłącznie w sprawie o ukształtowanie, a nie – w sprawie o zapłatę.

Uzupełniająco należy wskazać, że skarżący nie sprecyzował przepisu, który

wymagałby wykładni. De lege lata art. 388 k.c. dzieli się na trzy paragrafy,

w których zawarte zostały trzy przepisy. W dawnym stanie prawnym (sprzed

30 czerwca 2022 r.) unormowanie to dzieliło się z kolei na dwa paragrafy,

zawierające łącznie dwa przepisy. Skarżący nie wyjaśnił, który z przepisów

zawartych w art. 388 k.c. miałby wymagać wykładni; nie wskazał również, którego

I CSK 2807/25

4

stanu prawnego (obecnego czy właściwego dla daty dokonania spornej czynności

prawnej w 2017 r.) dotyczyć miałby problem. Ta okoliczność również wyklucza

uznanie, by w sprawie wykazano zaistnienie przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich

wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych. O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego

powoda z urzędu nie orzeczono, gdyż nie złożył on oświadczenia, o którym mowa

w § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

[J.T.]

[SOP]