Bank żądał całej pożyczki, dostał zaległe raty. SN nie przyjął skargi pozwanego

Wyrokiem z 9 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, na skutek apelacji

powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 19 czerwca 2024 r. oddalającego

jej powództwo, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo

główne (punkt I.1), zaś z powództwa ewentualnego zasądził od pozwanego na rzecz

powoda kwotę 61 657,73 zł z odsetkami umownym w wysokości odsetek

maksymalnych za opóźnienie od kwoty 40 256,61 zł od 15 lutego 2024 r. do dnia

zapłaty (punkt I.2) i zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu (punkt I.3),

ponadto orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (punkt II).

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

pozwany wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3981 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną

kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym,

w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są

wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi

niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob.

np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.)

I CSK 281/26

3

i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie

oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje

samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,

niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,

III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;

z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,

niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,

V CSK 168/18, niepubl.).

Skarżący nie wykazał, że zaskarżony wyrok jest dotknięty tego rodzaju

nieprawidłowościami.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

argumentował, że wystąpienie z roszczeniem ewentualnym po wniesieniu pozwu

stanowi jeden ze sposobów zmiany przedmiotowej powództwa określony w art. 193

§ 1 k.p.c., oczywiście wadliwe zaś jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, zgodnie z

którym wystąpienie przez powoda po wniesieniu pozwu z roszczeniem ewentualnym

nie stanowi zmiany powództwa, lecz jego „ograniczenie” lub „odmienne

zredagowanie”, ze względu na tożsamość podstawy roszczenia pierwotnego oraz

roszczenia ewentualnego, to jest przedmiotową umowę pożyczki, i uznanie podstaw

wymagalności roszczenia głównego oraz ewentualnego za nieistotne i pomijalne.

Skarżący co do zasady słusznie wskazuje, że żądanie ewentualne zgłaszane

jako dodatkowe na wypadek niemożności uwzględnienia przez sąd żądania

zasadniczego stanowi szczególną postać przedmiotowej kumulacji roszczeń

w rozumieniu art. 191 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2017 r.,

V CSK 198/16, niepubl.). Zmiana zaś powództwa, która obejmuje również zgłoszenie

żądania ewentualnego, a która prowadziłaby do kolizji z regułami właściwości sądu,

jest niedopuszczalna (art. 193 § 1 k.p.c.), a konsekwencją niedopuszczalnej zmiany

powództwa zgodnie z art. 193 § 2 k.p.c. w odniesieniu do sytuacji, w której zmiana

polega na zgłoszeniu nowego roszczenia obok pierwotnego - jest rozpoznanie przez

sąd nowego roszczenia jako odrębnej sprawy, jeżeli jest dla niej właściwy, w

przeciwnym zaś razie przekazanie tej sprawy sądowi właściwemu. Stosownie jednak

I CSK 281/26

4

do art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu

przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy. Wniosek nie dostarcza w tym zakresie żadnej argumentacji. Nie doszło w

sprawie do cofnięcia pozwu ani czynności strony powodowej, która z cofnięciem

pozwu mogłaby być utożsamiana lub wywoływać tożsame skutki. Twierdzenia w tym

przedmiocie nie podnosi również sam skarżący. Zarzut naruszenia art. 203 § 1 k.p.c.

nie może być więc uznany za oczywiście uzasadniony. Zgłoszenie żądania

zakwalifikowanego przez orzekające sądy jako ewentualne miało miejsce w toku

postępowania pierwszoinstancyjnego, w toku postępowania apelacyjnego nie doszło

do rozszerzenia żądania pozwu ani powód nie występował z nowymi roszczeniami.

Oczywistego charakteru pozbawiony jest w konsekwencji również zarzut naruszenia

art. 383 k.p.c. Skarżący nie wyjaśnia również jaki wpływ na wynik postępowania

miało mieć zarzucane Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 193 § 1 w związku z art.

191 k.p.c. W okolicznościach sprawy nie ma dostatecznych podstaw, by przyjąć, że

żądanie powoda zakwalifikowane jako ewentualne winno zostać rozpoznane w

odrębnym trybie postępowania, z kolei orzeczenie przez Sąd Okręgowy, a w

konsekwencji również przez Sąd Apelacyjny o żądaniu, dla którego ze względu na

wartość przedmiotu sporu właściwy był w pierwszej instancji sąd rejonowy nie

powoduje nieważności postępowania.

Wskutek pierwotnie zgłoszonego w sprawie żądania przedmiotem

postępowania było całkowite rozliczenie zawartej przez strony umowy pożyczki.

Zdaniem Sądu Najwyższego nieuprawniona w okolicznościach sprawy byłaby jednak

ocena, że w przypadku przyjęcia przez orzekające sądy bezskuteczności

wypowiedzenia nie byłyby one uprawnione do oceny żądania w zakresie

niespłaconych, wymagalnych kwot zadłużenia związanego z upływem terminu

poszczególnych rat pożyczki, na których brak spłaty powód powoływał się już

w pozwie. Wprawdzie zasadniczym twierdzeniem, na jakim oparto żądanie zapłaty

w pozwie, była wymagalność należności wynikająca z wypowiedzenia umowy,

jednak już w pozwie powód wskazywał również na wymagalność rat, których

pozwany nie uiścił, co doprowadziło do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu

umowy - ocenionego następczo przez Sądy jako nieskuteczne. W konsekwencji nie

można uznać Za niedopuszczalne w sprawie objęcia przez powoda żądaniem

zapłaty również świadczeń za dalsze okresy, których wymagalność nastąpiła w toku

postępowania pierwszoinstancyjnego a wiązała się z upływem terminu płatności

I CSK 281/26

5

dalszych poszczególnych rat. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie

przekonuje w konsekwencji o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wywodzonej

z zarzutów naruszenia art 193 § 1 k.p.c. w związku z art. 191 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak

w sentencji.

[a.ł]

(K.L.)