Kredyt indeksowany do franka. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku

Wyrokiem z 31 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził od

pozwanego Bank S.A. z siedzibą w W. (dalej Bank) na rzecz powódki A.K. kwotę

294 760,03 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 maja 2023 r. do dnia

I CSK 2849/24

2

zapłaty, ustalił, że bliżej opisana umowa kredytu na cele mieszkaniowe […] zawarta

przez strony w dniu 31 października 2008 r. jest nieważna oraz oddalił powództwo

w pozostałej części. Apelacja pozwanego została oddalona wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku z 23 lutego 2024.r.

Pozwany Bank wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na potrzebę wykładni art.221 k.c. jako budzącego wątpliwości i rozbieżności w

orzecznictwie (art. 3899 § 1 pkt 2 k.p.c.). Powołanie tej przyczyny kasacyjnej

nakłada na skarżącego obowiązek wskazania przepisów prawa, których wykładnia

budzi, ich zdaniem, poważne wątpliwości lub wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie, szczegółowego opisania, na czym polegają powzięte przez nich

wątpliwości interpretacyjne o poważnym charakter, a także wykazania, że

dokonanie wykładni przez Sąd Najwyższy jest niezbędne do rozstrzygnięcia skargi.

Wymagane jest ponadto przedstawienie orzeczeń sądów, w których dokonano

I CSK 2849/24

3

różnej wykładni tych samych przepisów, prowadzącej do wydania różnych

rozstrzygnięć w podobnych stanach faktycznych (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., I CSK 11/08 oraz z dnia 12 grudnia 2008 r., II

PK 220/08). Wniosek pozwanego nie spełnia tych wymagań, a ponadto pozostaje w

oderwaniu od ustaleń, stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku,

skoro sam skarżący odnosi to zagadnienie nie do statusu powódki jako

przedsiębiorcy, lecz do kwestii związanej z tym, że jako osoba fizyczna nabyła ona

za kredyt lokal mieszkalny, który następnie oddała w najem osobie trzeciej, nie

prowadząc przy tym działalności gospodarczej w zakresie odpłatnego

wynajmowania lokali mieszkalnych.

Skarżący podniósł ponadto, że w sprawie zarysowały się istotne zagadnienia

prawne oparte na art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. polegające na

niezastąpieniu niedozwolonej klauzuli umownej przepisem dyspozytywnym art. 358

§ 2 k.c. oraz oparte na art. 498 k.c. oraz art. 499 k.c. w zw. z art. 2031 k.p.c. i w zw.

z art. 455 k.c. polegające na ustaleniu, czy dopuszczalne i skuteczne jest

podniesienie przez pozwanego nieuznającego powództwa w zakresie roszczenia o

ustalenie nieistnienia umowy kredytu indeksowanego - w ramach kaskadowej linii

obrony - zarzutu potrącenia swojej wierzytelności na wypadek ustalenia nieistnienia

stosunku prawnego z powodu nieważności całej umowy kredytu przez sąd

badający sprawę.

W odniesieniu do przywołanej przyczyny kasacyjnej należy przypomnieć, że

istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego abstrakcyjnego

zagadnienia jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy przy

okazji rozpoznania skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju orzecznictwa i nauki

prawa oraz będzie miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej, jednostkowej

sprawy, ale także dla innych podobnych spraw (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14). Wskazane kwestie zostały już rozstrzygnięte w szeroko znanym

orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, nie mają zatem waloru nowości i nie wymagają kolejnych wypowiedzi

Sądu Najwyższego przy okazji rozpoznania tej skargi kasacyjnej.

I CSK 2849/24

4

Pozwany powołał się także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

wynikającą z tego, że sądy orzekające w sprawie błędnie ustaliły, że umowa

kredytu jest nieważna wskutek abuzywności postanowień umownych i braku

możliwości ich zastąpienia obiektywnym (niezależnym od banku) kursem waluty lub

przepisem art. 358 § 2 k.c. oraz błędnie uwzględniły roszczenie odsetkowe i

zasądziły na rzecz powoda ustawowe odsetki za opóźnienie.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej oczywistej

zasadności, nakładało na skarżącego powinność wykazania kwalifikowanej postaci

naruszenia konkretnych przytoczonych we wniosku przepisów prawa materialnego

lub procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC

2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156

oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Skarżący powinien zawrzeć w skardze

wyodrębniony wywód prawny wskazujący, w czym przejawia się ,,oczywistość”

skargi w przedstawiony wyżej rozumieniu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z

5 września 2008 roku, I CZ 64/08; z 19 grudnia 2001 roku, IV CZ 200/01 i z 9

czerwca 2008 roku, II UK 37/08). Należy też przypomnieć, że zgodnie z

powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

sprzecznego z prawem i nieprawidłowego orzeczenia, które z tych przyczyn nie

może się ostać w obrocie prawnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 15

października 2015 r., III CSK 198/15; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15.; z 2

czerwca 2016 r., III CSK 113/16; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16; z 29

września 2017 r., V CSK 162/17; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17; z 18 kwietnia

2018 r., II CSK 726/17 z 5 października 2018 r., V CSK 168/18).

Uwzględniając aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej i Sądu Najwyższego w zakresie problematyki ważności kredytów

odniesionych do CHF, nie ma podstaw do podzielenia tezy skarżącego, że jego

skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna (zob. wyroki TSUE z 23 listopada 2023

I CSK 2849/24

5

r., C-321/22, z 7 grudnia 2023 r., C-140/22; z 14 grudnia 2023 r., C-28/22, z 15

czerwca 2023 r., C – 520/21 oraz postanowienie TSUE z 11 grudnia 2023 r., C –

756/22

W tym stanie rzeczy, orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania

kasacyjnego na rzecz powódki, która wniosła w terminie odpowiedź na skargę

kasacyjną, orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 i

art.99 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust.4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2023 r., poz.1935 ze zm.).

Agnieszka Piotrowska

(M.M.)

[a.ł]