Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o wpis roszczenia do księgi wieczystej

Wnioskodawczyni, P.H., wywiodła skargę kasacyjną na postanowienie Sądu

Okręgowego w Warszawie z 9 kwietnia 2025 r., wydanego

w sprawie przy udziale B.K. i P.K. o wpis roszczenia w dziale III bliżej określonej

księgi wieczystej.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wskazała na jej oczywistą zasadność polegającą na błędach Sądu drugiej

instancji w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego związanych

z wnioskiem o wpis.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 2884/25

2

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą

i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Wnioskodawczyni pod pozorem

oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Okręgowego

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawiła

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

I CSK 2884/25

3

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktują skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji

wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do przeprowadzonych dowodów. Sądy

szczegółowo ustaliły stan faktyczny, zgłoszenie wniosku o wpis i ich kolejność.

Nadto Sądy meriti w sposób wyczerpujący ustaliły, że wniosek o wpis prawa

własności na rzecz B.K. wpłynął do sądu 2 stycznia 2023 r. o godz. 9:41. Natomiast

wniosek o wpis w dziale trzecim roszczeń z umowy przedwstępnej w dniu 2

stycznia 2023 r. o godz. 12:57.

Rację mają Sądy meriti, że w chwili złożenia wniosku o wpis roszczenia P.K.

nie był już właścicielem nieruchomości objętej Kw […], bowiem zbył on prawo

własności nieruchomości na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie

aktu notarialnego przed L.W. notariuszem w W. w dniu 2 stycznia 2023 r., rep. A nr

[…] na rzecz swojego syna B.K.

Stosownie do art. 6268 § 2 k.p.c., kognicja sądu w postępowaniu

wieczystoksięgowym ma charakter zawężony i sprowadza się do badania treści

księgi wieczystej i wniosku oraz treści i formy dołączonych do niego dokumentów.

Powyższa regulacja determinuje również zakres rozpoznania sprawy przez sąd

odwoławczy, który ogranicza się do rozstrzygnięcia, czy orzeczenie sądu pierwszej

instancji było zgodne z prawem - w świetle: treści wniosku, treści i formy

dokumentów stanowiących podstawę wpisu, oraz treści księgi wieczystej. Sąd,

rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej, związany jest stanem rzeczy

istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego (ich) wpływu (zob. uchwałę

składu siedmiu sędziów SN z 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010, Nr 6,

poz. 84). W uzasadnieniu uchwały z 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, Sąd

Najwyższy podkreślił, że kierowanie się kolejnością wniosków o wpis uznać należy

za nakaz ustawowy, a nie jedynie postulat, z racji na to, że rozumowanie takie ma

istotne znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu prawnego.

Sąd Najwyższy wskazał, że podstawą wpisu mogą być tylko dokumenty

uzasadniające ten wpis, które zostały złożone razem z wnioskiem o wpis. Ponieważ

zakres rozpoznania wniosku o wpis jest ograniczony tylko do rozpoznania treści

I CSK 2884/25

4

wniosku, załączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej, chwila

złożenia wniosku o wpis rozstrzyga o kolejności rozpoznawania wniosków,

a zarazem ma on moc wsteczną od chwili złożenia - z chwilą uwzględnienia, to

uzasadnione jest stanowisko, że uwzględniony może być wniosek o wpis w księdze

wieczystej oparty na dokumentach istniejących w chwili jego złożenia, a nie na

dokumentach powstałych dopiero po złożeniu wniosku o wpis. Sąd

wieczystoksięgowy rozpoznaje wniosek o wpis do księgi wieczystej zakazu

zbywania i obciążania nieruchomości w granicach określonych w art. 6268 k.p.c., co

oznacza, że - co do zasady - nie może uwzględniać żadnych dalszych okoliczności

wynikających z wniosku o wpis i dołączonych do niego dokumentów (zob.

postanowienie SN z 13 stycznia 2026 r., II CSKP 254/24).

Podkreślenia wymaga, że wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki

z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono

uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie

podlegały różnym ocenom.

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono

w oparciu o art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

(P.H.)

[SOP]