Spółka chciała wykreślić hipotekę gminy z księgi wieczystej. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii jej przyjęcia bądź odmowy przyjęcia do rozpoznania wynika z oceny,

I CSK 2900/25

2

czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa

w art. 3989 § 1 k.p.c.

Wnioskodawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi

na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), które przedstawił jako pytanie: - „czy hipotezą przepisu art. 200 ust. 3 pkt 1

ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.

U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.; dalej jako: „u.g.n.”) objęta jest wyłącznie

sytuacja przekształcenia się przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową

spółkę gminy, czy wierzytelność, o której mowa w art. 200 ust. 2 u.g.n. wygasa

również z chwilą przystąpienia do takiej spółki kolejnej gminy, której przysługuje ta

wierzytelność albo czy z chwilą przekształcenia się przedsiębiorstwa komunalnego

w jednoosobową spółkę gminy może dojść do wygaśnięcia wierzytelności, o której

mowa w art. 200 ust. 2 u.g.n. przysługującej wobec spółki gminie, która przystępuje

do tej spółki?”.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to

zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze

stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być

ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla

systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej

sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez

sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3

i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez

skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

Zagadnienie sformułowane przez skarżącego nie ma wyżej wymienionych

cech. Z art. 200 ust. 3 u.g.n. wynika bowiem, że wierzytelności z tytułu nabycia

własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą (pkt 1)

I CSK 2900/25

3

przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem

Skarbu Państwa lub przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego

w jednoosobową spółkę gminy. Zastosowanie tego przepisu jest verba legis

możliwe wyłącznie w odniesieniu do mienia komunalnego, gdy występuje

tożsamość gminy będącej właścicielem nieruchomości i równocześnie wyłącznym

udziałowcem w jednoosobowej spółce, której na mocy art. 200 ust. 1 u.g.n.

przysługiwałoby prawo własności do budynków i urządzeń na nieruchomości tej

gminy. Celem tego unormowania jest wyeliminowanie sytuacji, w których

w istocie ten sam podmiot byłby jednocześnie zobowiązanym do świadczeń

(dłużnikiem) i uprawnionym (wierzycielem) (zob. wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z 6 kwietnia 2009 r., I OSK 556/08, por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 22 lipca 1997 r., I CKN 85/97). Ponadto, przekształcenie

przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy nie powoduje

wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonych hipoteką na stanowiących własność

przedsiębiorstwa budynkach, jeżeli hipoteka została wpisana na rzecz innej gminy

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1999 r., II CKN 617/98).

Argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania stanowią próbę zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych

przez Sądy meriti. Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia wynika, że Przedsiębiorstwo W. w K. przekształciło się w 1993 r. w

jednoosobową spółkę Gminy Miejskiej w K., a więc w spółkę innej gminy niż

będąca właścicielem nieruchomości i wierzycielem wierzytelności zabezpieczonej

hipoteką, gdyż jest nią Gmina K. Obecnie wspólnikami spółki Przedsiębiorstwo W.

w K. są oprócz Gminy Miejskiej K., również Gmina U. i Gmina K.

W tym stanie rzeczy sąd drugiej instancji prawidłowo stwierdził, że nie

zaistniały przesłanki do zastosowania w sprawie art. 200 ust. 3 u.g.n., gdyż nie

występuje tożsamość gminy - udziałowca spółki będącej właścicielem budynków

i urządzeń na nieruchomości i zrazem wyłącznym właścicielem

nieruchomości i wierzycielem wierzytelności, o których mowa w art. 200 ust. 1

u.g.n.

I CSK 2900/25

4

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.

w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 520 § 1

k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.

Marta Romańska

[dr]

[a.ł]