Bank nie przeprowadzi skargi o kredyt nazwany dewizowym, wypłacany w złotych. SN odmówił przyjęcia

Wyrokiem z dnia 3 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił

apelację pozwanego Banku od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23

czerwca 2023 r., ustalającego, że bliżej oznaczona umowa o kredyt dewizowy

zawarta między Bankiem 1 S.A. w W.1 a powodem jest nieważna i zasądzającego

od pozwanego Banku na rzecz powoda kwotę 248.693,56 zł z bliżej oznaczonymi

odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Jego zdaniem w sprawie wystąpiły istotne zagadnienia prawne wyrażające się w

następujących pytaniach:

1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap zastępowania

postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego), w zakresie który był regulowany przez abuzywną

normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w związku z art. 41 ustawy -

Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w związku z art. 358 § 2 k.c., lub art. 56 k.c. w

związku z kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub

analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z

którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?;

2) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu dewizowego nie

może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą

dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie

do sytuacji, jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego

postanowienia?;

3) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który

znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnego

postanowienia określającego sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na

potrzeby dobrowolnych i fakultatywnych operacji związanych z przeliczaniem przy

wypłacie i przy spłacie kredytu?;

4) jaki charakter posiada wyrok Sądu w zakresie orzeczonych skutków

abuzywności w postaci unieważnienia spornej Umowę kredytu (konstytutywny czy

I CSK 310/26

3

deklaratoryjny) w odniesieniu do roszczeń pieniężnych o zwrot nienależnych

świadczeń, a w konsekwencji, kiedy powstaje obowiązek rozliczeń stron w związku

z unieważnieniem funkcjonującej dotąd Umowy kredytu, tzn. kiedy roszczenia

restytucyjne stron przedmiotowej umowy stają się wymagalne oraz od kiedy należy

Uczyć odsetki za opóźnienie w zapłacie tychże należności?;

5) czy wynikający z art. 212 § 2 w związku z art. 1561 i z art. 1562 k.p.c. oraz

w związku z art. 3851 § 1 i 2, z art. 58 § 1, z art. 353 § 1 i 2, z art. 3531 z art. 405 k.c.

oraz w związku z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 93/13 w związku z art. 267 i

288 TFUE oraz w związku z art. 4 ust. 3 TUE obowiązek poinformowania

konsumenta przez sąd o konsekwencjach prawnych wynikających z unieważnienia

w całości zawartej umowy kredytu obejmuje konieczność poinformowania

konsumenta o możliwości dochodzenia przez Bank roszczeń wynikających z

unieważnienia umowy, w tym roszczenia o zapłatę tzw. wynagrodzenia za

korzystanie z kapitału (nawet jeżeli istnienie tych roszczeń nie jest ostatecznie

przesądzone), aby konsument mógł świadomie i dobrowolnie podjąć decyzję o

skorzystaniu z przysługujących mu uprawnień?;

6) czy w sytuacji, w której mechanizm przeliczenia należności w oparciu o

Tabele kursowe banku, ma charakter fakultatywny, zastosowanie winien mieć reżim

art. 3851 § 1 i § 2 k.c., art. 3852 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13?

W ocenie skarżącego istnieje też potrzeba wykładni przepisów prawnych

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c., dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytów

walutowych są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie

banku do jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco

interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest

wówczas wyłącznie określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego,

czy też wszystkie postanowienia dotyczące walutowego charakteru kredytu, tj. także

te stanowiące, że wysokość zobowiązań z Umowy kredytu wyrażona została w

walucie obcej?

Zdaniem skarżącego oczywista zasadność skargi kasacyjnej przejawia się w

zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. i sankcji z art. 58 §

2 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym

pominięciem charakteru przedmiotowej umowy, jej specyfiki, jak również wyłącznie

I CSK 310/26

4

fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu w PLN,

które w toku postępowania zostały uznane za abuzywne - vide wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 9 października 2020 r., III CSK 99/18, wydany w sprawie, w

której przedmiotem oceny była umowa kredytowa, tożsama co do treści

stanowiących podstawę orzekania, jak Umowa kredytu występująca w sprawie,

oceniona przez Sąd Najwyższy jako typowa umowa o kredyt walutowy i nie

zawierająca postanowień niedozwolonych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną

kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym,

w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są

wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować

zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się

wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość

rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1,

poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma

znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której

I CSK 310/26

5

zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września

2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.),

wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte

w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.).

Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

wymaga natomiast wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię

przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione

w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich

dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na

czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty

charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu

widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.

Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących

w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy

różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu

(por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepubl.; z 28 marca

2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08, niepubl.; z 20 listopada

2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, niepubl.;

z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia 2017 r., I CSK 499/17,

niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.).

Zagadnienia i wątpliwości prawne sformułowane przez pozwanego nie czynią

zadość wskazanym wymaganiom, gdyż zostały już wystarczająco wyjaśnione w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Z orzecznictwa tego wynika przede wszystkim, że określenie wysokości

należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych

jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest

nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób

obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność

stron, w związku z czym jest niedopuszczalne (por. wyroki Sądu Najwyższego z 22

stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134, z 1 marca 2017 r., IV

I CSK 310/26

6

CSK 285/16, niepubl., z 19 września 2018 r., I CNP 39/17, niepubl., z 24 października

2018 r., II CSK 632/17, niepubl., z 13 grudnia 2018 r., V CSK 559/17, niepubl., z 27

lutego 2019 r., II CSK 19/18, niepubl., z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, OSP

2019, z. 12, poz. 115, z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, niepubl., z 29 października

2019 r., IV CSK 309/18, niepubl., z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, Glosa 2020,

nr 4, s. 67 i n., z 30 września 2020 r., I CSK 556/18, niepubl., z 24 lutego 2022 r., II

CSKP 45/22, niepubl., z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, niepubl., z 27 maja 2022

r., II CSKP 314/22, niepubl., z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22, niepubl., z

dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, niepubl., z dnia 25 października 2023 r., II

CKSP 820/23, niepubl., z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22, niepubl., z dnia

19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, niepubl., z dnia 24 maja 2024 r., II CSKP

1560/22, niepubl. i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22, niepubl.).

Zapatrywanie to znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dotyczącym postanowień dyrektywy 93/13, a w

szczególności w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, A. S.A., dotyczącym

postanowienia zastrzeżonego w umowie kredytu indeksowanego do franka

szwajcarskiego przewidującego, że raty kredytu są wyrażone w walucie obcej i w

dniu wymagalności pobierane są z rachunku bankowego kredytobiorcy, według

kursu sprzedaży zgodnie z tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego

poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu (pkt 19). Przypominając,

że przewidziane w art. 5 dyrektywy 93/13 wymaganie przejrzystości postanowień

umownych musi podlegać wykładni rozszerzającej i nie może zostać zawężone do

ich prostego i zrozumiałego charakteru pod względem formalnym i gramatycznym

(pkt 41), Trybunał zwrócił tam uwagę, iż w przypadku spornej klauzuli indeksacyjnej

problem dotyczy nie tyle jej jednoznaczności, ile niewskazania sposobów ustalania

kursu wymiany stosowanego do obliczenia rat spłaty, gdyż nie precyzuje ona

wszystkich czynników uwzględnianych przez bank w celu ustalenia kursu wymiany

stosowanego przy obliczaniu rat spłaty kredytu hipotecznego (pkt 47-48). We

wcześniejszym swym orzecznictwie zaś wyjaśnił, że dla poszanowania wymogu

przejrzystości zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy umowa kredytu przedstawia w

sposób przejrzysty powód i szczególne cechy mechanizmu zamiany waluty obcej, a

także stosunek pomiędzy tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w

innych warunkach umowy, tak aby konsument był w stanie zrozumieć, w oparciu o

jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy

I CSK 310/26

7

konsekwencje ekonomiczne (pkt 49). Istotne jest zatem to, czy w świetle całokształtu

istotnych okoliczności faktycznych, w tym reklamy i informacji dostarczonych przez

kredytodawcę w ramach negocjacji danej umowy kredytu, właściwie poinformowany

oraz dostatecznie uważny i racjonalny przeciętny konsument może nie tylko

dowiedzieć się o istnieniu wahań kursów wymiany ogólnie obserwowanych na rynku

walutowym, ale również oszacować - potencjalnie istotne - konsekwencje

ekonomiczne, jakie ma dla niego zastosowanie kursu sprzedaży przy obliczaniu rat

kredytu, którymi zostanie ostatecznie obciążony, a w rezultacie także całkowity koszt

zaciągniętego przez siebie kredytu (pkt 50). Wprawdzie Trybunał dostrzegł, że kurs

wymiany zmienia się w długim okresie i w przypadku umowy kredytu indeksowanego

do waluty obcej na okres 40 lat kredytodawca nie może przewidzieć zmiany

obciążenia finansowego, jakie może pociągnąć za sobą mechanizm indeksacji

przewidziany w umowie (pkt 51), jednakże stwierdził, iż okoliczność ta nie może

uzasadniać niewskazania w postanowieniach umowy oraz w ramach informacji

dostarczonych przez przedsiębiorcę w trakcie negocjacji umowy kryteriów

stosowanych przez bank w celu ustalenia kursu wymiany mającego zastosowanie do

obliczania rat spłaty, co umożliwiłoby konsumentowi określenie w każdej chwili tego

kursu wymiany (pkt 53). Konsument bowiem musi móc zrozumieć, do czego się

zobowiązuje, zwłaszcza co do sposobu obliczenia rat spłaty kredytu, który zaciąga

(pkt 54). W rezultacie Trybunał stwierdził, że art. 5 dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, iż treść klauzuli umowy kredytu zawartej między

przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej,

do której kredyt jest indeksowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych

kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i

racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty

obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby

konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany

stosowany przez przedsiębiorcę (pkt 55, teza). Przypominając również, że

przestrzeganie wymagania transparentności postanowienia stanowi jeden z

czynników, które sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę przy dokonywaniu oceny

abuzywności tego postanowienia na podstawie art. 3 ust. 1 tej dyrektywy 93/13 (pkt

58), Trybunał zasugerował, iż przedmiotowe postanowienie dotyczące indeksacji,

niepozwalające konsumentowi na samodzielne określenie w każdej chwili kursu

wymiany stosowanego przez przedsiębiorcę, ma abuzywny charakter (pkt 64).

I CSK 310/26

8

Zastrzegł przy tym, że badanie, czy istnieje znaczna nierównowaga wynikających z

umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, nie może ograniczać

się do ekonomicznej oceny o charakterze ilościowym, dokonywanej w oparciu o

porównanie z jednej strony całkowitej kwoty transakcji będącej przedmiotem umowy,

a z drugiej strony kosztów, które zgodnie z tym warunkiem obciążają konsumenta.

Znacząca nierównowaga może bowiem wynikać z samego faktu wystarczająco

poważnego naruszenia sytuacji prawnej, w której konsument, jako strona danej

umowy, znajduje się na mocy właściwych przepisów krajowych, w postaci czy to

ograniczenia treści praw, które zgodnie z rzeczonymi przepisami przysługują mu na

podstawie tej umowy, czy to przeszkody w ich wykonywaniu, czy też nałożenia na

niego dodatkowego obowiązku, którego nie przewidują normy krajowe” (pkt 65-66;

por. też np. wyroki Trybunału z dnia 27 stycznia 2021 r., C-229/19 i C-289/19, Dexia

Nederland, pkt 49, z dnia 13 października 2022 r., C-405/21, Nova Kreditna Banka

Maribor, pkt 22, z dnia 21 września 2023 r., C-139/22, mBank (Polski rejestr klauzul

niedozwolonych), pkt 54 oraz postanowienie Trybunału z dnia 30 maja 2024 r., C-

325/23, Deutsche Bank Polska, pkt 58-59, 69-71). W ujęciu Trybunału abuzywność

postanowienia sugeruje to, że konsumenci nie zostali uprzedzeni o dodatkowej

korzyści Banku wynikającej z przeliczeń, jak również to że korzyść ta nie ma żadnego

ekwiwalentu (por. postanowienie Trybunału z dnia 18 października 2023 r., C-117/23,

Eurobank Bulgaria, pkt 48-50, teza).

Sąd Najwyższy wypowiadał się także wiele razy co do tego, czy bez

dotkniętych abuzywnością tzw. klauzul przeliczeniowych umowa kredytu

denominowanego w walucie obcej może nadal obowiązywać, przyjmując, że w razie

niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w takiej umowie nie

może ona wiązać stron w pozostałym zakresie ani jako kredyt złotówkowy (z

oprocentowaniem obliczanym na podstawie wskaźnika LIBOR/SARON), ani jako

tzw. kredyt czysto walutowy. W szczególności bowiem wskazuje się, że utrzymanie

takiej umowy jako kredytu czysto walutowego prowadziłoby do niedopuszczalnego

zniekształcenia woli stron, która ukierunkowana była od początku na wypłatę kredytu

w walucie krajowej, a denominacja w CHF pełniła jedynie funkcję waloryzacyjną (por.

wyroki Sądu Najwyższego z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22, niepubl., z 13 maja

2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22, niepubl., z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22

i II CSKP 943/22, niepubl., z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, niepubl., z dnia 9

grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22, niepubl., z dnia 15 września 2023 r., II CSKP

I CSK 310/26

9

1356/22, niepubl., z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, niepubl., z dnia 24

maja 2024 r., II CSKP 1560/22, niepubl.). Wywoływałoby też zasadnicze komplikacje

związane z faktem wypłaty i spłat kredytu – wbrew postulowanemu walutowemu

charakterowi umowy - w złotówkach. Należy ponadto pamiętać, że w umowie kredytu

denominowanego do CHF ryzyko walutowe jest już ucieleśnione w postanowieniu

określającym wysokość kredytu w CHF, a abuzywność i nieskuteczność klauzuli

ryzyka walutowego, niewątpliwie określającej główne świadczenie stron, prowadzi

samo przez się do upadku umowy (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej z dnia 30 maja 2024 r., C-325/23, Deutsche Bank Polska, pkt 84-

87, teza). Również próba utrzymania umowy jako kredytu złotowego napotyka

zasadniczą przeszkodę, polegającą na braku kryteriów normatywnych, które

umożliwiałyby określenie, jaką kwotę określoną w złotych powinien wypłacić

powodom Bank, a tym samym ustalenie, czy dokonana faktycznie wypłata

odpowiadała zobowiązaniu umownemu i jakie kwoty powinni spłacać kredytobiorcy

(por. wyrok SN z dnia 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22, niepubl.). Prowadziłaby

również do wyeliminowania z umowy klauzuli ryzyka walutowego,

charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego do

waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką

LIBOR, co jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż

należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze niż zamierzone przez

strony, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu (por.

np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, z dnia 13 kwietnia

2022 r., II CSKP 15/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, z 13

maja 2022 r., II CSKP 293/22, z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22, z 8 listopada 2022

r., II CSKP 1153/22, z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z 20 lutego 2023 r., II

CSKP 809/22, z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, z dnia 29 listopada 2023 r.,

II CSKP 1753/22 oraz z dnia 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22, niepubl.).

Sąd Najwyższy wyjaśnił też, od jakiej chwili uzasadnione jest rozpoczęcie

naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego

z tytułu nienależnego świadczenia wynikającego z nieważności umowy kredytu na

skutek abuzywności klauzul indeksacyjnych konieczne i czy niezbędne jest

wyrażenie przez konsumenta zgody na taką nieważność, po uprzednim pouczeniu

konsumenta o skutkach takiej nieważności. W szczególności w wyroku z dnia 3

grudnia 2024 r. (II CKSP 1803/22, niepubl.) Sąd Najwyższy przypomniał, że z

I CSK 310/26

10

aktualnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż

możliwość żądania odsetek za opóźnienie powinna wiązać się z żądaniem przez

konsumenta zwrotu kwot zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy i upływem

terminu do zapłaty (por. wyrok z dnia 14 grudnia 2023 r., C-28/22, Getin Noble Bank

(Termin przedawnienia roszczeń restytucyjnych), pkt 71-72, 85-87 oraz

postanowienie z dnia 8 maja 2024 r., C-424/22, Santander Bank Polska, pkt 37). Sąd

Najwyższy wyjaśnił też, że nic innego nie wynika z uchwały składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21. W

szczególności nie wynika z niej w żadnej mierze, że możliwość wystąpienia przez

konsumenta z takim żądaniem zależy od prawomocnego stwierdzenia nieważności

albo złożenia przez niego „sformalizowanego” oświadczenia (por. wyrok Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2023 r., C-140/22, mBank

(Oświadczenie konsumenta), pkt 56-61, 65, gdzie wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7

ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż w kontekście uznania

nieważności w całości umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez

instytucję bankową ze względu na to, iż umowa ta zawiera nieuczciwy warunek, bez

którego nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni

sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument

wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed

sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, że nie wyraża zgody na utrzymanie w

mocy tego warunku, że jest świadomy, iż nieważność wspomnianego warunku

pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, i konsekwencji tego uznania

nieważności, i że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną; por. też

postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 maja 2024 r., C-

348/23, KCB i MB przeciwko BNP Paribas Bank Polska S.A., pkt 35 i teza). W

uchwale wskazano, że kredytodawca może żądać zwrotu swego świadczenia jako

nienależnego dopiero od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale

bezskuteczna. Chwilą tą jest odmowa potwierdzenia przez konsumenta klauzuli

abuzywnej (bez której umowa nie może obowiązywać) albo upływ rozsądnego

terminu do jej potwierdzenia, przy czym wystąpienie przez konsumenta - choćby

pozasądowo - z żądaniem restytucyjnym zakładającym trwałą bezskuteczność

(nieważność) całej umowy, może być uznane za dorozumianą odmowę

potwierdzenia klauzuli i akceptację konsekwencji upadku umowy, prowadzącą do jej

trwałej bezskuteczności (nieważności). Wprawdzie zastrzeżono, że taka ocena jest

I CSK 310/26

11

uzasadniona wtedy, gdy owemu żądaniu towarzyszy wyraźne oświadczenie

konsumenta, potwierdzające otrzymanie wyczerpującej informacji, jednakże nie

oznaczało to, iż chodzi tu o jakieś „sformalizowane” oświadczenie przed sądem.

Wymaganiu temu czyniłoby zadość również proste oświadczenie, także

pozasądowe, że konsument jest świadomy konsekwencji upadku umowy i to nawet

– za czym przemawia zasada volenti non fit iniuria czy też akceptacja dla reguły

działania na własne ryzyko - przy założeniu, iż oświadczenie to nie odpowiada

rzeczywistości. Zważywszy ponadto, że w świetle aktualnego orzecznictwa

powołanie się przez konsumenta na nieważność umowy kredytu indeksowanego jest

dlań w praktyce niemal zawsze korzystne (choćby ze względu na brak obowiązku

zapłaty bankowi jakiegokolwiek innego świadczenia niż zwrot kapitału wypłaconego

z tytułu wykonania umowy kredytu oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia

wezwania do zapłaty – por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia

15 czerwca 2023 r., C-520/21, Bank M. (Skutki uznania umowy za nieważną), pkt 78-

82, 84, teza, oraz postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia

11 grudnia 2023 r., C-756/22, Bank Millennium, pkt 29, teza, i z dnia 12 stycznia 2024

r., C-488/23, Naniowski, pkt 24-25, teza), a tym samym ryzyko związane z błędną

oceną tej kwestii i ewentualnymi próbami uchylenia się od skutków błędnej decyzji

jest znikome, można przyjąć co najmniej domniemanie, iż żądając zwrotu świadczeń

spełnionych na podstawie takiej nieważnej umowy, kredytobiorca-konsument

dysponuje informacjami niezbędnymi dla oceny swej decyzji. Oznacza to,

przynajmniej co do zasady, że już samo wystąpienie przez konsumenta - choćby

pozasądowo - z żądaniem restytucyjnym zakładającym trwałą bezskuteczność

(nieważność) całej umowy, stanowi dorozumianą odmowę potwierdzenia klauzuli i

akceptację konsekwencji upadku umowy, prowadząc do jej trwałej bezskuteczności

(nieważności).

Sąd Najwyższy wskazywał też - zgodnie z wiążącymi wskazówkami

wynikającymi z judykatury Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - jakie

przesłanki muszą być spełnione, aby niedozwolone postanowienie umowne

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej (w umowie kredytu

indeksowanego czy denominowanego) mogło zostać zastąpione innym sposobem

określenia kursu waluty obcej. W szczególności w uzasadnieniu uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 7 maja 2021 r., III CZP

6/21 (OSNC 2021, Nr 9, poz. 56) wskazano, że zastąpienie takie wchodzi w rachubę

I CSK 310/26

12

tylko wtedy, gdy (koniunkcja przesłanek): 1) po wyłączeniu klauzuli abuzywnej

umowa nie może obowiązywać, o czym decyduje obiektywne podejście w świetle

prawa krajowego, a zatem wola jednej ze stron, w tym konsumenta, nie ma w tym

zakresie rozstrzygającego znaczenia (por. też wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z dnia 15 marca 2012 r., C-453/10, Jana Pereničova, pkt 33-34, z dnia

14 marca 2019 r., C-118/17, Zsuzsanna Dunai, pkt 40, 51, z dnia 26 marca 2019 r.,

C-70/17 i C-179, Abanca Corporación Bancaria, pkt 57, z dnia 3 października 2019

r., C-260/18, Kamil Dziubak, pkt 39-41, z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W. i

R.W., pkt 83, 89, z dnia 2 września 2021 r., C-932/19, OTP Jelzálogbank i in., pkt

49-50, z dnia 8 września 2022 r., C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt 74, z dnia

8 września 2022 r., w połączonych sprawach C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P.,

pkt 67, 74 oraz z dnia 12 października 2023 r., C-645/22, Luminor Bank, pkt 29, 37);

2) całkowity upadek umowy naraża konsumenta na „szczególnie niekorzystne

konsekwencje”, w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w

czasie sporu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 617/22,

niepubl.; por. też wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3

października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, pkt 51, z dnia 8 września 2022 r., C-

80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt 67, z dnia 27 kwietnia 2023 r., C-705/21,

AxFina Hungary, pkt 41 oraz z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, Provident Polska,

pkt 87), z uwzględnieniem rzeczywistych i bieżących interesów konsumenta i z

zastrzeżeniem, że „do celów tej oceny decydująca jest wola wyrażona przez

konsumenta w tym względzie” w tym sensie, że jeżeli sąd poinformował konsumenta

w sposób obiektywny i wyczerpujący o skutkach prawnych oraz szczególnie

szkodliwych skutkach ekonomicznych, jakie może mieć dla niego unieważnienie

umowy, sąd ten nie może, po uwzględnieniu jego woli stwierdzenia nieważności

umowy, sprzeciwić się zrzeczeniu się przez niego ochrony przyznanej im przez

dyrektywę 93/13 (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8

września 2022 r., C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt 78 w związku z pkt 74-75,

z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,M.B. przeciwko X S.A. (M.B. i in.), pkt 43-

45 i teza oraz z dnia 12 października 2023 r., C-645/22, Luminor Bank, pkt 29;

postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 października

2023 r., C-117/23, Eurobank Bulgaria, pkt 66), a z drugiej strony sąd nie może

chronić konsumenta przed upadkiem umowy, jeżeli ocenia, że nie naraża on go na

„szczególnie niekorzystne konsekwencje”, choćby konsument domagał się tej

I CSK 310/26

13

ochrony (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12

października 2023 r., C-645/22, Luminor Bank, pkt 38, 40-41); 3) istnieje przepis

dyspozytywny albo przepis „mający zastosowanie, gdy strony danej umowy wyrażą

na to zgodę”, który mógłby zastąpić wyłączone niedozwolone postanowienie

umowne, umożliwiając utrzymanie umowy (z korzyścią dla konsumenta); jeżeli

niedozwolone postanowienie umowne odzwierciedlało obowiązujący przepis

ustawowy mający zastosowanie w przypadku porozumienia stron, w rachubę

wchodzi także zastąpienie niedozwolonego postanowienia „tym stanowiącym punkt

odniesienia przepisem ustawowym w nowym brzmieniu przyjętym już po zawarciu

umowy” (por. np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 marca

2019 r., C-70/17 i C-179/17 Abanca Corporación Bancaria, pkt 59-64 i teza).

W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada

prawna - z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 określono również zakres ciążącego na

sądzie obowiązku informacyjnego względem konsumenta, wyjaśniając, że sąd

powinien wskazać stronom w sposób obiektywny i wyczerpujący, konsekwencje

prawne, jakie może pociągnąć za sobą usunięcie nieuczciwego warunku - co jest

szczególnie istotne wtedy, gdy jego niezastosowanie może prowadzić do

unieważnienia całej umowy, narażając ewentualnie konsumenta na roszczenia

restytucyjne - i to niezależnie od tego, czy strony są reprezentowane przez

pełnomocnika zawodowego (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2024

r., II CSKP 249/24, niepubl., gdzie wskazano, że cel obowiązku informacyjnego sądu

wobec konsumenta może być oceniany w świetle działań konsumenta zmierzających

do uzyskania należnej mu ochrony, a w sytuacji, w której konsument reprezentowany

przez profesjonalnego pełnomocnika konsekwentnie od wniesienia pozwu domagał

się stwierdzenia nieważności umowy i sąd nie stwierdził, że w świetle okoliczności

istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu stwierdzenie

nieważności umowy mogło narazić konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki,

brak pouczenia o konsekwencjach upadku umowy nie ma istotnego znaczenia; Sąd

Najwyższy zauważył też, że przyjęcie możliwości skutecznego zakwestionowania

przez przedsiębiorcę realizacji obowiązku informacyjnego spoczywającego na

sądzie w stosunku do konsumenta prowadziłoby do sytuacji, w której bank mógłby

wykorzystać na swoją korzyść elementy ochrony przewidziane dla konsumenta;

niedokonanie pouczenia lub wykonanie tej czynności w sposób nie wystarczający,

może być zatem kwestionowana przez konsumenta a nie przez kredytujący Bank;

I CSK 310/26

14

por. też wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2021

r., C-19/20, Bank BPH, pkt 97 oraz z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Bank M.

(Skutki uznania umowy za nieważną), pkt 48-49). Wyczerpująca informacja powinna

w szczególności obejmować także informację o tym, że bez klauzuli abuzywnej

umowa nie może wiązać, o konsekwencjach (roszczeniach) związanych z

ewentualną definitywną bezskutecznością (nieważnością) umowy i o ewentualnej

możliwości utrzymania umowy z regulacją zastępczą, jeżeli konsekwencje te są dla

konsumenta szczególnie niekorzystne. Konsument powinien być też poinformowany

o możliwości potwierdzenia klauzuli w rozsądnym czasie oraz o możliwości

wyrażenia - do chwili odmowy potwierdzenia klauzuli albo upływu rozsądnego czasu

do jej potwierdzenia - wiążącej oceny co do tego, czy konsekwencje trwałej

bezskuteczności (nieważności) umowy są dlań szczególnie niekorzystne (i zarazem

sprzeciwienia się ewentualnemu udzieleniu mu ochrony przed tymi konsekwencjami

przez wprowadzenie regulacji zastępczej), jak również o następstwach skorzystania

albo nieskorzystania z tych możliwości. Treść obowiązku informacyjnego powinna

uwzględniać także istotne wnioski wynikające z orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a w szczególności z wyroku z dnia 15 czerwca

2023 r., C-520/21, Bank M. (Skutki uznania umowy za nieważną), gdzie wyjaśniono

- w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną w całości ze

względu na to, że nie może ona dalej obowiązywać po usunięciu zawartych w niej

nieuczciwych warunków - że dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie wykładni prawa

krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta

rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej

umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do

zapłaty (pkt 84, teza). Z drugiej strony należy ponownie mieć na względzie, że w

wyroku z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, mBank (Oświadczenie konsumenta) Trybunał

stwierdził, iż art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten

sposób, iż w kontekście uznania nieważności w całości umowy kredytu hipotecznego

zawartej z konsumentem przez instytucję bankową ze względu na to, iż umowa ta

zawiera nieuczciwy warunek, bez którego nie może ona dalej obowiązywać, stoją

one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą

wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od

złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on,

po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie,

I CSK 310/26

15

że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku

pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego

uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za

nieważną (pkt 56, 59, 65; por. też postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z dnia 3 maja 2024 r., C-348/23, KCB i MB przeciwko BNP Paribas Bank

Polska S.A., pkt 35 i teza, gdzie wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy

93/13 należy interpretować w ten sposób, że w kontekście stwierdzenia nieważności

w całości zawartej z konsumentem przez instytucję bankową umowy kredytu na

zakup nieruchomości ze względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwy warunek,

bez którego nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni

sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą skutki prawne wiążące się ze

stwierdzeniem nieważności owej umowy w całości są uzależnione od spełnienia

przez tego konsumenta warunku zawieszającego, by ów konsument przed sądem

krajowym złożył oświadczenie, w drodze którego wskaże, po pierwsze, że nie wyraża

zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy, z jednej

strony, iż nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą stwierdzenie

nieważności umowy kredytu na zakup nieruchomości, a z drugiej strony – skutków

tego stwierdzenia nieważności, oraz po trzecie, że wyraża zgodę na stwierdzenie

nieważności tej umowy). Oznacza to, że o ile skuteczność wyrażenia przez

konsumenta dobrowolnej i świadomej zgody na niedozwolone postanowienia zależy

od udzielenia mu wyczerpującej informacji o jego sytuacji prawnej (w szczególności

przez sąd), o tyle udzielenie tej informacji nie może warunkować uwzględnienia jego

żądań opartych na tezie o nieważności umowy.

Zarazem w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

wyjaśniono, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie wypełnieniu luk w

umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej

znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym,

przewidujących, iż skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w

szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów,

które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających

zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę (por. wyroki Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil

Dziubak, pkt 62 oraz pkt 3 sentencji, z dnia 8 września 2022 r., C-80/21, C-81/21 i C-

82/21, D.B.P., pkt 77, z dnia 12 stycznia 2023 r., C-395/21, D.V., pkt 63, 65 i z dnia

I CSK 310/26

16

16 marca 2023 r., C-6/22, M.B. i in., pkt 56). Sąd Najwyższy wypowiadał się już

również co do niedopuszczalności zastąpienia niedozwolonych postanowień

kursowych przez sięgnięcie do art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wykładni oświadczeń

woli (art. 65 k.c.), art. 41 Prawa wekslowego albo art. 358 § 2 k.c. (por. w

szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2022 r., II CSKP 395/22,

niepubl., z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II

CSKP 809/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22, niepubl. i z dnia 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, niepubl. oraz tam przywoływane orzecznictwo; por.

też wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r.,

C-212/20, A.S.A., pkt 68, 70, 78, teza, gdzie wskazano, że art. 5 i 6 dyrektywy 93/13

należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by sąd

krajowy, który stwierdził nieuczciwy charakter warunku umowy zawartej między

przedsiębiorcą a konsumentem w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, dokonał

wykładni tego warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli

taka wykładnia odpowiadałaby wspólnej woli stron).

Zagadnienie prawne eksponujące fakultatywność zastrzeżonego w Umowie

przeliczenia należności w oparciu o Tabele kursowe banku, zasadza się na tezie, że

strony wiązała umowa o kredyt dewizowy (walutowy), nie zaś o kredyt

denominowany lub indeksowany do CHF, a faktyczny sposób wykonywania Umowy

- wynikał wyłącznie z dokonanego przez powoda wyboru co do sposobu wypłaty i

spłaty spornego kredytu. Nie może być zatem uznane za istotne w świetle stanowiska

Sądów, że in casu powód zawarł z pozwanym umowę o kredyt denominowany.

Trzeba też zauważyć, że sam fakultatywny charakter określonego w umowie

sposobu spłaty zobowiązania kredytowego w złotych polskich, nie wyłącza kontroli

postanowień ów sposób przewidujący pod kątem abuzywności. W orzecznictwie

wyjaśniono już, że samo zapewnienie konsumentowi-kredytobiorcy możliwości

spłaty rat kredytu w walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia

dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu

waluty obcej określanego swobodnie przez bank (por. np. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP

1460/22 i z dnia 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22 oraz wyrok Trybunału

Sprawiedliwości z dnia 21 września 2023 r., C-139/22, mBank (Polski rejestr klauzul

niedozwolonych), pkt 52-57, gdzie wskazano m.in., że włączenie do umowy zawartej

z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego

I CSK 310/26

17

samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a

drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że

poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane

zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i

obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta).

Ponadto, nawet gdyby uznać zakwalifikowanie umowy jako kredytu

denominowanego a nie czysto walutowego za błędne, nie prowadziłoby to do

odmiennego rozstrzygnięcia, gdyż Sąd Apelacyjny trafnie zwrócił uwagę, że

niedozwolony charakter miała w umowie także klauzula ryzyka walutowego, a ta

klauzula jest aktualna także w umowie kredytu czysto walutowego. Zarazem jest

oczywiste, że także do takich umów ma pełne zastosowanie unormowanie klauzul

abuzywnych zawarte w art. 3851 i n. k.c.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi

niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob.

np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.)

i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie

oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje

samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,

niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,

III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;

z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,

niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,

V CSK 168/18, niepubl.).

Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju

nieprawidłowościami.

Nie można w ten sposób zakwalifikować zgodnego stanowiska Sądów obu

instancji, że sporna umowa była – wbrew jej nazwie, wskazującej na dewizowy

(walutowy) charakter – umową kredytu denominowanego, w którym wypłata kredytu

I CSK 310/26

18

wyrażonego w walucie obcej (CHF) miała nastąpić w złotych polskich po

przewalutowaniu z CHF i w złotych polskich następowała jego spłata. Za taką oceną

rzeczywiście przemawiały argumenty dostrzeżone przez Sąd odwoławczy, a przede

wszystkim znany i akceptowany przez obie strony cel kredytu, którym było

pozyskanie środków w walucie polskiej na zakup mieszkania w Polsce (cena została

ustalona w PLN), a posłużenie się w umowie walutą obcą - zgodnie z intencją obu

stron umowy - miało na celu jedynie zastosowanie - właśnie w postaci waluty obcej -

innego niż pieniądz miernika wartości, a nie transferu waluty obcej do kredytobiorcy

i spełnianiu świadczeń w tejże walucie. Sama zaś możliwość spłaty kredytu w CHF

nie powoduje możliwości przyjęcia, że kredyt ma charakter walutowy, skoro Bank -

na podstawie zapisów umownych - przyjmował spłaty dokonywane w PLN. Sąd

Apelacyjny trafnie zwrócił uwagę, że okoliczność, iż oprócz niedozwolonych

postanowień umownych umowa zawiera również postanowienia nieabuzywne nie

może uzasadniać akceptacji tych pierwszych.

W tym świetle nie można uznać oceny Sądów, że sporna umowa była umową

kredytu denominowanego, za oczywiście błędne, nawet przy uwzględnieniu wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2020 r., 111 CSK 99/18 (niepubl.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił,

jak w sentencji.

(K.L.)

[SOP]